Öğrenilmiş çaresizlik / psikoloji

Bu kavrama organizasyonlarda çokça rastlanır.

Beş Maymun Örneği

Kafese beş maymun koyarlar. Ortaya da bir merdiven ve tepesine de iple muzlari asarlar. Her bir maymun merdivenleri çikarak muzlara ulaşmak istediginde, dışarıdan üzerine soğuk su sıkarlar. Sadece merdivenleri cikmaya çalişan maymun degil, diğerleri de bu soğuk sudan nasibini alir.

Bütün maymunlar bu denemeler sonunda sırılsıklam ıslanırlar. Bir süre sonra muzlara hareketlenen maymun diğerleri tarafindan engellenmeye başlanir.

Daha sonra, maymunlardan biri dışari alinip, yerine yeni bir maymun (adi: "A" olsun) konulur. A'nin ilk yaptigi iş muzlara ulaşmak için merdivene tırmanmak olur; fakat diğer dört maymun buna izin vermez ve yeni maymunu döverler...

Daha da sonra ıslanmış maymunlardan biri daha yeni bir maymunla ("B") degistirilir... ve B merdivene ilk yaptigi atakta dayak yer. Bu ikinci yeni maymunu (B) en şiddetli ve istekli döven ilk yeni maymundur (A).

Islak maymunlardan üçüncüsü de değiştirilir. En yeni gelen maymun (C) da ilk atağinda cezalandırılır. Diger dört maymundan yeni gelen ikisinin (A ve B) en yeni gelen maymunu (C) niye dövdükleri konusunda hiç bir fikirleri yoktur.

Son olarak en baştaki islanan maymunlarin dördüncüsü ve beşincisi de yenileriyle (D ve E) degistirilir.

Tepelerinde bir salkim muz asili oldugu halde artik hiç biri merdivene yaklaşmamaktadir. Neden mi?

Çünkü burada işler böyle gelmiş ve böyle gitmelidir...

Bu mesaj size çok iyi tanidiginiz bir ulkeyi ve bir takim şeyleri hatirlatti mi?

Işte bu nokta organizasyonel şartlanmanın başladığı yerdir...

Not : Muz ve maymun karekterlerinin isimlendirilmesini sizlere birakiyorum.