woodg1999artikel
Het stuk gaat over de toekomst van de regionale geografie. Dit is een moeilijke vraag door de perifere positie, vooral in Duitsland, van de regionale geografie heden ten dage. De twee richtingen in de sociale geografie, natuur-maatschappij en maatschappij-ruimte, moeten in de regionale geografie weer samenkomen.
In de jaren 30 had de regionale geografie zich ontwikkeld als de kern van de sociale geografie. Dit kwam door de integrerende rol van de regionale geografie. In de jaren 60 en 70 werd de regionale geografie verdrongen door de kwantitatieve en nomothetische revolutie. De grootste kritiek op de regionale geografie was dat de regionale geografie de uniekheid van een plaats vooropstelde en niet tot algemene inzichten kwam. In de jaren 80 kwam de vraag op hoe de regionale geografie zich kon herprofileren.
Om van de vroegere regionale geografie - veel studies die niet voortborduurden op eerdere studies, maar afzonderlijke gebiedsbeschrijvingen waren - af te komen, is het nodig om onderzoekstaken op te stellen die voor de “nieuwe” regionale geografie van belang zijn. Hierbij kan ingespeeld worden op een aantal sociale trends:
1 Er is sprake van ruimtelijke herstructurering, zoals regionalisatie, op verschillende ruimtelijke schalen en in verschillende subsystemen (zoals politiek, economie). Een voorbeeld is de uitbreiding en verdieping van de EU, die kan leiden tot een afname van het belang van de natiestaat. Hierdoor kunnen andere schalen belangrijker worden (de regio’s boven en onder de staat).
2 Er is ook sprake van de regionalisatie van lijfstijlen. Mensen leven en werken minder in hun eigen lokaliteit, maar maken veel meer kilometers. Dit kan komen door gedwongen mobiliteit (geen werk in eigen plaats) of individuele voorkeuren.
3 Op sociaal-cultureel gebied wordt de regio weer belangrijker (de Heimat).
4 Dit wordt gebruikt voor de productie van regionale identiteit. Zoals in Baskenland en Corsica heeft dit een politiek doel.
5 Bij het weergeven van de consequenties van de mondiale vervuiling wordt het belang van de regio aangestipt. Er worden regionale economische kringlopen aangeraden, waardoor de vervuiling niet mondiaal wordt.
Deze trends moeten door de wetenschap onderzocht worden. Zeker omdat niet zeker is of deze trends wel echt zijn of slechts populaire aannames, die het empirisch onderzoek niet doorstaan. Deze trends kunnen op verschillende manieren onderzocht worden, waardoor deze verschillende inzichten uiteindelijk tot een vollediger beeld leiden. Toch kan de regionale geografie niet zonder theorie. Want het verschil met de traditionele regionale geografie is: het gebruikmaken van theorieën, de relatie tussen theorie en empirische bewijzen en de ontwikkeling van theorie. Hierbij moet in de gaten gehouden worden dat de wetenschapper dat hij zich niet afzijdig houdt van de maatschappij.
De volgende onderzoeksgebieden, die vragen en problemen opleveren, moeten hierbij aan de orde komen:
Het proces van globalisatie én regionalisatie moet op verschillende schalen onderzocht worden. De invloed van de globalisatie op regio’s, de verschillende manieren waarop hier mee om wordt gegaan en waardoor regio’s zich anders gaan ontwikkelen (profileren).
Hoe kan het dat de regionale cultuur meer op de voorgrond komt, terwijl mensen minder fysiek met de regio te maken hebben.
Regionale ontwikkeling en socio-cultuur
Heeft cultuur invloed op de economische ontwikkeling van een regio. Die ontwikkeling kan niet alleen verklaard worden door economische modellen en nader onderzoek is gewenst.
Productie en reproductie van “regionale
identiteiten”
Wat zijn de gevolgen van de productie van regionale identiteiten, waar zijn ze op gebaseerd, een hoe waarheidsgetrouw zijn ze.
De (ecologische) problemen van de moderne
maatschappijen
De regionale geografie kan een bijdrage leveren aan het begrijpen van de relatie maatschappij-natuur-ruimte, waardoor de kwetsbaarheid van de natuur in ruimtelijk perspectief geplaatst kan worden. Dit begrijpen kan leiden tot een maatschappelijke oplossingsrichting van deze problematiek.
De regionaal geograaf kan een belangrijke bijdrage leveren in het maatschappelijk debat, een waardevrij uitgangspunt kan hierbij niet gekozen worden, omdat dit geen onderzoeksvragen oplevert. Belangrijke maatschappelijke trends moeten onderzocht worden en daarvoor is de regionaal geograaf de aangewezen persoon.