Wat er de laatste 20 jaar veranderd is, is dat organisatie van transnationale economische activiteiten even belangrijk, dan wel niet belangrijker, is geworden dan de internationale goederen handel. Globalisatie wordt vooral gekenmerkt door: financiën, diensten en telecommunicatie.
Global financial integration
Op globaal niveau vallen steeds meer barrières, waardoor vrije kapitaal stromen op gang komen. De meeste financiële instituties rond de wereld zullen gekoppeld worden aan het mondiaal geïntegreerde systeem van financiële wereld centra.
Er kunnen drie fases worden onderscheiden in de historisch evolutie van financiële systemen in kapitalistische landen; De eerste fase is die van regionaal en bank georiënteerd, de tweede fase die van nationaal en markt georiënteerd en de laatste fase is die van transnationaal en beveiliging. In deze laatste fase onderscheiden kapitaal en geldmarkten zich van de industrie waarbij de nationale geldmarkt door de opkomende globalisering onder druk wordt gezet (global waltz). De oorzaken van de mondiale kapitale stromingen sinds de jaren ’70 zijn:
- De progressieve deregulatie van financiële markten op zowel nationaal en internationaal niveau.
- De introductie van een uitgebreide reeks van nieuwe financiële instrumenten en monetaire producten die een groter risico en grotere en makkelijker verhandelbare financiële investeringen mogelijk maken.
- Het ontstaan van nieuwe actoren op de markt
- De verspreiding van nieuwe telecommunicatie en informatie technologieën die de financiële transacties uitgebreid en versneld hebben.
Vooral de markt deregulatie en technologische innovatie in telecommunicatie zijn van invloed geweest op de mondiale financiële integratie.
Nieuwe telecommunicatie en informatie technologieën in combinatie met het verschijnen van multinationale dienstverlenende bedrijven en deregulatie hebben de wereldwijde transactie in diensten bevorderd. De globalisatie van diensten in vooral veroorzaakt door de groei van buitenlandse investeringen van multinationals. De dienstensector is de leidende sector in de huidige wereld. In de VS is de groeiende druk van binnenlandse competitie en vooruitgang in de telecommunicatie en informatietechnologie de oorzaak geweest van mondiale expansie en dominantie van de dienstverlenende bedrijven in de VS. De internationaal gerichte bedrijven zijn vaak geconcentreerd, hetgeen een gevolg is van de behoeft aan face-to-face communicatie waardoor samenwerking wordt vergemakkelijkt. De steden waarin deze hoog gespecialiseerde dienstverlenende bedrijven zijn geconcentreerd zijn belangrijker geworden in de mondiale economie.
Vraag en aanbod van telecommunicatie op mondiaal niveau is gerealiseerd door een serie van ontwikkelingen, zoals de prijsreductie van diensten en verbeteringen in netwerkcapaciteit. Mede door de revolutie in de telecommunicatie is het mondiale financiële systeem en de diensten economie tot stand gekomen. Internet is een steeds meer opkomende vorm van telecommunicatie in de laatste jaren. Geavanceerde telecommunicatie is geconcentreerd in grote steden, omdat er hier genoeg vraag is om de hoge vaste kosten (aanschaf/aanleg) te dekken. De groeiende aandacht van het huidige stedelijk beleid op telecommunicatie wordt “urban telemtics” genoemd.
Sceptici beweren dat er geen nieuw tijdperk is aangebroken, maar dat er sprake is van een verdere ontwikkeling van het economische systeem. Er is daarbij ook nog geen sprake van een mondiale economie, omdat nog lang niet alle bedrijven footloose zijn. Mondiale economie wordt tegengegaan door de latent aanwezige natiestaten. Regeringen verhinderen de kracht en werking van TNO’s en mondiale financiële markten. We hebben geen mondiale economie, maar een internationale economie met een nationaal beleid die hierop antwoordt. Een mondiale economie wordt ook gelimiteerd door het feit dat slechts een klein aantal landen economisch verbonden is. De omvang van economische globalisatie is een stuk minder groot dan vaak wordt gedacht. Globalisten kijken naar de gebieden die mondiaal verbonden zijn, terwijl sceptici naar de gaten ertussenin kijken.
Bretton Woods overeenkomst gesloten in 1944, is een internationaal financieel systeem in de VS met drie polen: De wereld bank, de IMF en vaste wisselkoersen. Tegen 1960 stond het systeem onder druk. Gebieden en bedrijven konden niet genoeg internationale reserves vinden en de VS was niet langer een dominante economische macht. Een lange trend van deregulatie en liberalisering in mondiale economie volgde.