short1999h1
Globalisation
and the city
John Rennie
Short, Yeong-Hyun Kim
Longman,
Essex, 1999
Hoofdstuk 1
- going global
Globalism bestaat uit twee verweven elementen:
1. het proces van globalisatie, de groei van verwante economische, culturele en politieke activiteiten over de wereld.
2. verschillende interpretaties van ”globalisatie” door de media, de zakenwereld, de financiële wereld en intellectuelen.
Globalisatie
Meer financieel verkeer, een groter aanbod van culturele producten en de afname van de macht van de natiestaat transformeren de economie, cultuur en politiek.
Economische, culturele en politieke globalisatie zijn met elkaar verweven.
Economische globalisatie
Wereldwijde productie, markten en geldstromen liggen aan de basis van economische globalisatie. Multinationals hebben een nieuwe internationale arbeidsverdeling geschapen, en een sterke groei van de handel veroorzaakt. Deregulatie en liberalisatie versterken deze effecten, waardoor de concurrentie toeneemt.
Culturele globalisatie
Globalisatie wordt veroorzaakt door de toegenomen mobiliteit van mensen, goederen, kapitaal en informatie, waadoor etniciteit, taal en religie veel minder plaatsgebonden worden. Er vindt vermenging plaats van verschillende culturen, waarin de Amerikaanse cultuur (films) een grote invloed heeft, alhoewel slechts oppervlakkig en niet heterogeen.
Politieke globalisatie
Door de groeiende invloed van multinationals op de economie van staten, zijn staten ondernemender geworden. Ze zijn van opzichters verworden tot spelers. Internationale organisaties stimuleren politieke globalisatie door vrijhandel te promoten, het IMF en de wereldbank doen dit ook via dwang.
Is globalisatie een nieuw fenomeen, of een logische ontwikkeling van het kapitalisme? Slechts een deel van de economische activiteiten ter wereld zijn geïntegreerd in de wereldeconomie, nationale culturen leven op, en staten schrijven nog steeds de regels, er bestaat nog geen “global world”.
Een nieuwe interpretatie van globalisatie
Door de toegenomen mobiliteit van mensen en informatie, neemt het besef toe dat de processen op lokaal nivo verbonden zijn met processen op mondiaal nivo.
Globalisatie wordt vaak zwart/wit uitgelegd. Enerzijds wordt de term globalisatie gebruikt om lagere lonen, grotere werklasten en slechtere arbeidsvoorwaarden te rechtvaardigen en legitimeren. Dit wordt veroorzaakt door een economische polarisatie binnen landen en tussen landen, tussen de weinigen die er op vooruitgaan en de velen die achterblijven. In deze visie wordt globalisatie afgeschilderd als een proces dat oncontroleerbaar is. Anderzijds is er de visie dat globalisatie een gevolg is van het kapitalistische systeem, waarin een herschikking plaats vindt van kansen en mogelijkheden. Mogelijkheden om arbeidsomstandigheden, lonen, milieubeheer en de mensenrechtensituatie te verbeteren. Dit wordt bereikt doordat buitenlandse producten en investeringen de economie efficiënter maken, de politiek transparanter maken, en de economie concurrerender maakt.
Een nieuwe, kritische, interpretatie is dat globalisatie zowel problemen als mogelijkheden creëert, waarbij drie punten om aandacht vragen.
De ongelijkheid van globalisatie
Globalisatie vindt in ongelijke mate plaats in tijd, ruimte, sociale klasse en levensaspecten, dit uit zich in geografische, sociale en sectorale ongelijkheid. Er is sprake van eilanden van globalisatie in zeeën van marginalisatie. Globalisatie vergroot de verschillen tussen de winnaars en de verliezers. De voordelen en kosten van globalisatie zijn ongelijk verdeeld, alhoewel in sommige samenlevingen een eerlijker verdeling is. De gevolgen van de door globalisatie op gang gebrachte herstructureringen van de economie worden opnieuw verdeeld tussen landen en bevolkingsgroepen in die landen. De mate van globalisatie varieert op het economische, culturele en politieke vlak.
Centra en de
marges
Onderzoek naar globalisatie heeft een sterke bias naar en richt zich sterk op de westerse wereld, en de Anglo-Amerikaanse wereld daarbinnen. Ook richt het meeste onderzoek zich vaak sterk op de economische aspecten van globalisatie. Dit boek zal deze bias vermijden.
Een klein vies geheimpje
Door gebrek aan genoeg research en feitenmateriaal, gissen de meeste onderzoeken naar globalisatie maar wat.
Alledrie soorten globalisatie beïnvloeden de ontwikkeling van urbanisatie, en omgekeerd beïnvloed urbanisatie alledrie de soorten globalisatie. Het ruimtelijk netwerk van steden is de manifestatie van zich ontwikkelende globale systemen van productie, markten, financiën, dienstverlening, communicatie, cultuur en politiek. Globale trends in de economie, cultuur en politiek worden steeds duidelijker zichtbaar in steden. Globalisatie vergroot de concurrentie tussen steden om het mobiel kapitaal aan te trekken, stimuleert het ontstaan van een wereldstad cultuur, en verhoogt het ondernemende karakter van gevoerd beleid.
De stad en economische globalisatie
Mobiele geldstromen nemen de vorm aan van hightech bedrijven, internationale werkgelegenheid, instituties, evenementen en toerisme. Steden concurreren met elkaar om deze activiteiten aan te trekken, om profijt te hebben van de multiplier effecten. De komst van multinationals naar de stad beïnvloeden de prijs en de samenstelling van de vastgoedmarkt sterk.
De stad en culturele globalisatie
Door toegenomen mobiliteit van mensen zijn in steden elementen aanwezig uit de hele wereld, deze mengen zich met de lokale cultuur en een urbane cultuur ontstaat. Deze stadsculturen beginnen naar elkaar toe te groeien op de volgende gebieden; de stedelijke bebouwing, specifieke leefwijzen, beleidsinstrumenten en dynamische zakenmilieus. Er is sprake van zowel homogeniserende (aantrekken buitenlands kapitaal) als heterogeniserende trends (aantrekken en behouden inwoners).
De stad en politieke globalisatie
De wereldwijde transformatie in de wijze waarop steden worden bestuurd, waarbij ondernemingszin steeds belangrijker wordt, is een duidelijke indicatie van de aanwezigheid van sterke globale activiteiten in steden, zoel in wereldsteden als in wannabe wereldsteden.