Samenvatting het geografische huis

H2 De geografiebeoefening tot omstreeks 1870

 

§1 De twee tradities van de antieke geografie

1. historiografie of logografie = sterk vertellend en beschrijvend, beschrijvingen van landschappen en volken (bijv. Strabo)
2. mathematische of cartografische traditie = bepaling van de vormen en afmetingen van de aarde, berekent de lokatie van plaatsen (bijv. Ptolemaeus, tegenhanger van Strabo)

 

Beide tradities zijn vandaag ook nog herkenbaar in regionale geografie en cijfergeografie (nomothetisch = zoeken naar algemeen geldende wetten)

 

§2 Middeleeuwen: in de schaduw van de kerk

Klassieke oudheid tijdperk van veldtochten en expansie. Hierdoor geografie in de belangstelling

In de Middeleeuwen was dit in Europa niet het geval, de kerk was zeer dominant aanwezig. De geografie was hierdoor gebonden aan theologische visies

 

§3 Renaissance en Barok

De tweede bloeiperiode van de geografie

Oorzaken:

• Geleidelijke secularisatie (Copernicus en Galileï die tegen oude wetten van Ptolemaeus ingingen), Van geloof naar waarneming
• Ontdekkingsreizen (bijv. Columbus en Vespucci), Dit leidt eind 16^e, begin 17^e eeuw tot hoogstandjes op kartografisch gebied in vooral Amsterdam

 

Ook de logografie komt terug zei het van een niet erg hoog wetenschappelijk niveau

 

§4 Twee eenlingen : Alexander von Humboldt en Carl Ritter

Eind 18^e eeuw opbloei geografie door nieuwe ontdekkingsreizen maar met name door de Duitsers Humboldt en Ritter

• Humboldt was zeer reislustig en heeft veel geschreven. Hij zoekt als een van de eersten naar verklaringen voor verschijnselen in plaats van alleen beschrijvend bezig te zijn. Verschijnselen binnen een gebied hangen met elkaar samen. De natuur is een groot samenhangend geheel. (Hij was een aanhanger van het holisme = gehelen zijn meer dan de som der delen). Hij bekeek de natuur niet alleen rationalistischmaar ook met gevoel. Hij was de grondlegger van de wetenschappelijke geografie
• Ritter legt ook verbanden. Hij was met name geïnteresseerd in relaties tussen de geografische omgeving en de geschiedenis van de mens in macroperspectief. Hij was minder geïnteresseerd in de natuurwetenschap en meer in geschiedenis, filosofie en godsdienst. Hij was tevens zeer gelovig. 

 

§5 Nieuw begin, maar ook einde

Humboldt en Ritter waren de laatste representanten van de oude geografie. Waarom?

• Ze maakten geen deel uit van een wetenschappelijke groep, het waren eenlingen
• Toekomst was aan de vakspecialist terwijl beiden universiteitsgeleerden waren
• Ze hebben niet echt invloed uitgeoefend op het geografische denken, Het werk van de Duitsers raakt vrij snel gedateerd door de opkomst van de werken van Marx en Darwin