heinritzg1993artikel

Samenvatting VH1GS (G. Heinritz, 1993):

Regional Identity in the Hallertau

Introduction

"Places" zijn niet reëel of echt, maar een abstract, geconstrueerd, mentaal patroon, die een communicatieve functie hebben.

Ze ontstaan niet vanzelf, maar zijn historisch bepaald, ontwikkeld als een organisme en beïnvloed door vele factoren. Hierdoor kunnen regionale identiteiten zich ontwikkelen en worden ontwikkeld, een proces dat geen einde kent.

Het voorbeeld dat in dit artikel gebruikt wordt is de Hallertau, een regio net boven Munchen (D.). Voorts wordt besproken: wie hebben de regio Hallertau gecreëerd en wat zijn de methoden, gereedschappen en media die daarbij gebruikt zijn. Daarna wordt ingegaan op de algemene trends van schaalvergroting ("shifts in scope") ten aanzien van regionale geografie.

The research area

De regio Hallertau is nooit een natuurlijke, bestuurlijke, religieuze of politieke eenheid geweest, maar het is wel de grootste hopproducent ter wereld.

Het heeft verschillende vormen en grootte in het verleden gehad, maar van origine bestond het uit het bos net buiten Hirschbach. Rond 1800 werd het gehele district van Moosburg (waar het bos in lag) zo genoemd, waarna het door de herindelingen in de 19e eeuw een andere betekenis (en grootte) aan kon nemen: vanaf de eerste helft van de 19e eeuw begon het begrip Hallertau verbonden te worden met het verbouwen van hop.

Het begrip Hallertau is volledig van inhoud veranderd: in de 19e eeuw had het begrip vooral associaties met armoede, criminaliteit, onzekerheid, maar in de loop van de 19e (en met name 20e eeuw) werd het gebied steeds meer geassocieerd met succes en welvaart, doordat de hop het steeds beter ging doen. Hierdoor wilden steeds meer gebieden bij het Hallertau horen, waardoor de regio zich vergrootte.

In juli 1930 werd de registratie van hopvelden en hopproductie ingevoerd, waardoor het regionale begrip Hallertau werd verbonden aan zijn product. Dit leverde de regio een betere sociaal-economische naam op en het gebied werd voor het eerst duidelijk afgebakend. Toch was het nog steeds geen politieke eenheid, waardoor lokale belangengroepen (hophandelaren) veel macht hadden.

Tot de vijftiger jaren bracht de hopteelt wel veel rijkdom, maar deze was onzeker, doordat de markt werd gedomineerd door speculatie.

In de zeventiger en tachtiger jaren bestond er een duidelijke trend van concentratie naar grote agrarische bedrijven, waardoor de verschillen in het gebied steeds groter zijn geworden. De kleine boerderijen (in het oosten en westen van het Hallertau) werden steeds kleiner, en de grote boerderijen in het centrum bleven groeien. De bevolkingsstatistieken laten eenzelfde beeld zien.

In het algemeen kan dus gezegd worden dat de hopteelt geleidelijk aan haar dominante sociaal-economische rol heeft verloren. Door de opkomst van de industriële productie op het platteland, ook in het Hallertau, heeft deze regio veel van haar specifieke sociaal-economische structuren verloren.

Uses of name

De sociaal-economische dominantie van de hopproductie is verloren gegaan onder invloed van grote interne verschillen ten aanzien van migratie, bevolkingsgroei en grondprijzen. De invloeden van de luchthaven (van Munchen) en de suburbanisatie hebben vooral hun neerslag gehad op het zuiden van het Hallertau, maar ook het wegtrekken van de zuivel-veehouderijen en de opkomst van de asperge-teelt heeft ervoor gezorg dat de differentiatie binnen het Hallertau drastisch is toegenomen. Daarnaast spelen negatieve ontwikkelingen ten aanzien van vuilstortplaatsen, militaire oefenterreinen en infrastructuur een belangrijke rol, maar zij zijn bijna niet bekend in het gebied door het ontbreken van een regionale krant.

Toch is en wordt het begrip Hallertau nog gebruikt in verschillende contexten.

Zo zijn er nog steeds veel hoptelers, verenigd in een vereniging die zich met bezighoud met wat meer dan alleen de hopteelt. Zo blijkt bij de dor hun georganiseerd Miss-verkiezing dat de grenzen van het Hallertau nog steeds bestaan. Het begrip Hallertau wordt nog steeds door vele gemeenten gebruikt voor promotie (vb: "Geisenfeld: oldest hop town in the Hallertau").

Het regio-begrip Hallertau wordt steeds vaker gebruikt op een manier die niet gerelateerd is aan de hopteelt

  1. Het begrip Hallertau werd in heel Duitsland bekend van de autosnelweg (en bijbehorende "Hallertau-rastätte"), die onderdeel is van de route Berlijn-Munchen uit de dertiger jaren. Omdat deze snelweg is aangelegd in deze Nazi-tijd kan worden verklaard dat deze niet de kortste weg bevat tussen de eerdergenoemde steden: het typisch Duitse landschap moest in het in het snelwegensysteem worden opgenomen uit ideologische principes. Langs de route zijn verschillende borden met informatie over de hopteelt in Hallertau geplaatst.
  2. De worstels van de Hallertau-folkloremuziek dateren ook pas uit de dertiger jaren, dus er is niet echt sprake van een "echte" folklore. Het is gebaseerd op een zeer succesvolle overheidscampagne die ervoor moest zorgen dat het jodelen (steeds populairder in de omgeving van Munchen) niet verder op zou rukken. Lokale musici pakten zodoende op wat werd verstaan onder typische Hallertau-muziek: liedjes over hop. Nog steeds wordt er erg naïef en conservatief gesproken over deze Hallertau-folklore.
  3. Gemeentelijke herindelingen in de zestiger en zeventiger jaren brachten de kans voor het bestaan van een Hallertau-district, maar dit is nooit gelukt vanwege het beperkte politieke enthousiasme, de onflexibele provinciegrens en de samenvoeging van enkele gemeenten met gemeenten buiten de Hallertau regio. Dit alles had niets te maken met de inwoners; de belangrijkere (overheids)organen hadden hun belangen voor een andere indeling.
  4. De "Society for the Promotion of the Hallertau" was een initiatief van een lokale bankdirecteur uit Mainburg, die met deze organisatie de aandacht van het rumoer rond zijn persoon wilde wegnemen. Omdat hij dacht dat vooral de raadsman uit Kelheim achter de rumoer zou zitten, probeerde hij het conflict uit de persoonlijke sfeer te trekken door er een conflict tussen "hun Kelheimer" en "wij Halltauer" van te maken. Zodoende is duidelijk dat niet alleen sociaal-culturele factoren van invloed zijn op het ontstaan van regionale identiteiten, maar dat zelfs factoren zonder regionaal belang van invloed kunnen zijn.

Ook protestgroepen hebben voordeel gehad bij de naam Hallertau: het maakte ze makkelijk te identificeren (namelijk met hopteelt) en vroeg positieve associaties op. Vergelijkbaar voorbeelden kunnen worden gevonden bij de verkoop van producten als vlees en zelfs woningen, waarbij de producten worden verkocht onder de naam Hallertau, in plaats van de kleine onbekende dorpen waar ze gesitueerd zijn.

De moeite die gedaan is om van het Hallertau een regio te maken heeft niet veel succes gehad, doordat het Hallertau een echt centrum(stad) mist. Het is zodoende onderverdeeld in gebieden die gericht zijn op verschillende subcentra, en de oriëntatie op centra van een hogere orde die buiten de regio liggen is ongetwijfeld een grote barrière geweest voor het ontstaan van het Hallertau als regio. Daarnaast is het ontbreken van een regionaal dagblad de belangrijkste oorzaak van de ontbrekende interne communicatie. De laatste belangrijke factor betreft de invloed van de politiek ten aanzien van de gebiedsplanning; zo blijkt de provinciale grens heel belangrijk en vindt er zeer weinig overleg plaats tussen de gemeenten in het gebied. Ook ontelbare maatschappelijke organisaties blijven binnen deze grenzen en structuren, waardoor er geen organisaties bestaan die de gehele regio van het Hallertau bevatten.

Conclusion

(Deze afsluitende paragraaf geeft een redelijk goede, maar vooral beknopte samenvatting van de tekst)

Het historische proces van de betekenis van de regionale identiteit Hallertau kan worden verdeeld in vier stadia:

  1. Het Hallertau als vaag omschreven regio met negatieve associaties.
  2. Het Hallertau als constructie afhankelijk en gevormd door de hopteelt, die de regio succesvol maakte.
  3. De naam Hallertau als magneet voor publiciteit, omdat het begrip een goede naam heeft.
  4. De naam Hallertau op een hoger schaalniveau, wat het begrip met nieuwe factoren een nog betere naam geeft.

De associatie met het begrip Hallertau is veranderd door de veranderde economische positie van de regio, en niet zozeer door belangengroeperingen of iets dergelijks. Het succes van "Area manipulators", het effect van hun acties op the de inwoners van het gebied, wordt veroorzaakt door vele factoren, onder andere hun sociale positie in het communicatie proces, hoeveel politieke macht zij hebben, de aanwezigheid van vergelijkbare en tegengestelde belangen in de maatschappij, het bestaan van traditionele structuren van communicatie als lokale dagbladen, enzovoorts..

Of te wel, de conclusie van het hoofdstuk luidt: we weten nog steeds niet alles om de veranderingen van regionale begrippen te kunnen verklaren!

Hosted by www.Geocities.ws

1