Today the
most developed parts of Europe are centred on a core of major international
cities and advanced city regions largely located along a vital axis extending
from Greater London to northern Italy (Blue Banana). This concentration dates
back to the medieval world. Industrialisation and modernisation occurred first
in the north-west of Europe and just later on took place around the Mediterranean.
The Atlantic Arc consists of regions that did not provide from the increasing
modernisation through the decline in population. The regions that used to be
Ottoman till WWI are considered to as underdeveloped by the Turkish policy
system. After 1500 the trajectory of the more densely people and developed
Western Europe differed even more sharply from that of the East. The former
transformed into capitalism whereas the East continued with serfdom under
Russian power.
Kondrtieff-type
cycles are forms of longer-term cyclical movements. One can explain
Kondratieff-type downturns in terms of the existence of contradictions or a
mismatch between the development of the forces of production and the social framework,
social institutions and the social relations of production. Upturns,
conversely, are explained by the confusion of new technology paradigms
permitted by the correspondence of forces and relations of production.
The
functioning of interconnected feudal societies led to three developments:
1.
1.
Capitalist agricultural
production in England and commercialised peasant capitalism in The Netherlands.
2.
2.
Increasing influence of
merchant capitalism.
3.
3.
Establishment of
proto-industrial roots of Europe’s industrialisation.
Result was
a secular transition from a feudal world to a merchant capitalist world of
adventurers and companies, and the preparation of a transition to an industrial
capitalist world of industrialists.
Early
medieval Western Europe was diversified politically, economically and
culturally. In varying synthesis of elements inherent from the late antiquity and
Christianity, on the one hand, and the invading tribes on the other, resulted
in the creation of demographically and economically varied societies.
Agrarian change, the internal dynamics of
European feudalism and the development of agrarian capitalism
The
internal dynamic of European feudalism was rooted not in population growth, but
in the consumption and income requirements of the feudalism nobility to finance
wars. As technical progress was limited, growth was accommodated by the
extension of cultivation on to increasingly marginal land. As a result,
productivity diminished as did the rate of surplus extraction, leading to
increasing seigniorial pressures on the peasantry and subsistence crisis.
At the same
time the concentration of wealth in the hands of the more prosperous rural
dwellers, and the proletarianisation of small peasants. These conditions were
conducive to the development of agrarian capitalism.
At the
start of the sixteenth century, a movement of industry in the countryside had
been set in motion. This transformation was attributable to the initiative of
merchant capitalists.
The centre
of economic gravity shifted northwards trough the Middle Ages. First to Antwerp
and then to Amsterdam, which stayed for almost two centuries the centre of
European economy. After that it shifted with the start of industrialism to
Britain. Each of these world economies had unequally developed geographical
zones of core, periphery and an zone in between.
As a result
of industrialisation, industrial production ceased to be ‘a mere accessory to commerce’ and made
commerce its servant. The development of external economies, through the
creation of new infrastructures, supply industries, markets, knowledge of
markets and skills, played a important role in an area’s survival and further
development.
The early
geography of industrialisation indicates the impact of the industrial
revolution was very uneven. Geographically, it created wide variations in specialisation
and in rates of growth and/or decline.
As growth
accelerates, economic disparities increase sharply, with the result that
increased wealth coexists with great deprivation.
At the root
of these disparities lies the inequality inherent on the one hand in the
dynamics of the capitalist system and , on the other, in the phasing of
industrialisation.
An
explanation of those differences in the timing and the nature of modernisation
lies in the trajectories of social and institutional relations. Once under way
the modernisation of the West created a fundamentally new framework of
opportunities, constraints and challenges for the peripheral countries in
Europe. Two aspect of this challenge were important. First, the
industrialisation and urbanisation of the core countries led to an immense
increase in the demand of food and raw materials. In the face of these trade
opportunities, the more backward countries were encouraged to become exporters
of raw materials, although the extent to which they could do so was seriously
circumscribed by a range of internal obstacles to capitalist development (these
included a labour force of serfs and share-croppers; the absence of a modern
credit and educational system; and the lack of a unified national market). Second,
the modernisation of the West posed a serious political and military challenge
to the great-power status or independence of a number of countries of the
periphery, while, for others, sovereignty and a weakening of ties of dependence
were seen as preconditions for socio-economic transformation.
Economic
change and the emergence of wide disparities in economic performance also
fuelled a wave of mass migrations from Europe’s periphery. Millions made the
crossing to the Americas which were the alternative to poverty and deprivation.
War and the shaping of Europe. (Chapter 3, Modern Europe)
Study of war based on 2 opposing
viewpoints:
-
to avoid it (pacifist, war = not
natural) a moral imperative
-
to handle it (Cold War, war =
natural) a strategic imperative
3 distinct traditional geographical writings:
-
military geography (applied) ->
strategic imperative
-
war as an agent of landscape change
(historiographical) -> moral imperative
-
geopolitical: geography &
international relations (larger theoretical questions) ->mixed imperative
This chapter is written from the
third viewpoint
Discussion of war.
Critical years: 1648-1713, Treaty of
Westphalia - Treaty of Utrecht
Background: - origins of nation-states firm in place
- new intensity of warfare
- (Counter-) refomation destroyed
unity of church
Notion of "Balance of
Power" (Macchiavelli): eventually a stable system will emerge. Central
idea to treaty of Westphalia. Concept of "Europe" as an
interstatesystem replaced Christendom as symbol of loyalty.
Conflicts with French King Louis
XIV: "Europe" a liberal slogan against absolutism.
Europe became organized according to
the notion of Balance of Power, but could not prevent bilteral wars and the
World Wars.
Since 1945: peace. (As a result of
acknowledging this notion, or to avoid an all-destroying nuclear war?)
Balance of power envokes war: one
country 'naturally' seeks more power, the only way to keep such a country in
check: war.
European basis:
1)
peace: negotiating Europe
pioneers:
+/- 1610
Duc de Sully: Max de Bithune:
European army, Representatives in
General Council. Russians & Ottomans excluded.
2nd half 17th century
Willian Penn & John Bellers (Quakers):
Annual meeting of a European
parliament. Military unity, but no diminishing domestic sovereignty. Bellers
continued on Penns work. Both: Russians & Ottomans welcome.
1712
St Abbé de St Pierre
Addition to Sully. (Frederick the
Great: "The thing is very practicable: all it lacks to be succesful is the
consent of all Europe and a few other small details.") Rousseau however,
did observe a unity in Europe.
French Revolution
Bentham & Kant
19th century
Saint-Simon
Industrialism as engine of European
progress. It would make governments & nationalism unnecesary (see also
Marx)
around 1814: conflictpreventing
economic & political integration (war = counter-productive). Enormous
influence on post-1945 European discours.
however: at the congress of Vienna,
the notion of Balance of Power triumphs once again: more wars.
Interbellum:
L.F. Richardson
Believed in logics (predicting wars
to prevent them). Also: education key-element in preventing war.
Richard Coudenhove-Kalergi
Paneuropean Union ('20s). No Russia
(Bolsheviks), No Britain (too much focused on colonies)
Common in these theories:
-
commitment to end war
-
dissatisfaction with balance of power
-
some sort of unity is the solution
-
failure
2)
war:
All unification attempts (previous
as well as the present: East-West conflict) result of war.
positive: - balance of power works
pessimistis: - belief in warfare
19th century Europe:
political landscape shaped by French
Revolution and Napoleon
"Liberation of Europe" in
fact an act of Imperialism: first modern military dictatorship: War on greater
scale than ever before.
WWI: even more casualties (i.e. 25%
of French 1891-1895 cohort).
Bourgeois opinion from mid 19th
Century onwards: War is inevitable and a sign of progress (see also Ratzel:
state as a growing organism in his struggle for life)
Other view on WWI: clash of German kultur (change) and Anglo-French civilization (status quo)
Idea of Europe in Germany in WWI and
WWII: Europe divided in three parts (prior: two). Mitteleuropa Central Europe) is natural German Lebensraum.
Situation in Interbellum Europe:
Bolshevik Russia sealed of from the West. The West: shattered, more complex
(more nations, 20000 km more frontiers)
Rise of European fascism (Italy,
Germany, Spain).
Hitler had two ways of showing
himself to Germans:
-
defender of German Kultur in the West
-
defender of Europe in the East
(against communism)
Imperialism and nationalism based on
racist ideologies: elimination of those groups which would not be granted a
place in the new world order.
Common in these wars:
Impulse to overturn existing balance of power in order to establish a
new world order with only one dominating state.
Conclusions:
Physical imprint on landscape:
fortifications, bunkers, cemeteries, memorials.
Nevertheless: these cannot prevent
wars and urge for genocide (Yugoslavia).
What must be done? A new political
culure. EU? No, because this is also based on territorialization (who's IN,
who's OUT?). Politics based on cosmopolitanism and internationalism fits with
present developments.
Political
Geography of European Integration
De Eu kent enkele unieke kenmerken voor een internationaal samenwerkingsverband
-het feit dat lidstaten een deel van hun soevereiniteit hebben willen overdragen naar een centraal orgaan (de EU) is uniek. Omdat de EU instituties gebaseerd zijn op samenwerking van diverse landen die ook hun eigen beleid en regels hebben zullen beleidsmakers van de EU altijd rekening moeten houden met de verschillende impact van Europese wetgeving in de diverse landen
-Er zijn 22.500 ambtenaren betrokken bij het EU beleid
-De EU beschikt over grote financiële middelen.
-Naast de officiële constitutionele verdragen (bv van Rome en Parijs) is er veel meer officiele en onofficiele samenwerking. Bv verdrag voor de eenwording van de Europese markt, (de SEM), het verdrag van maastricht (de EMU)
-Nationale beleidsmakers dienen ook rekening te houden met de Europese regelgeving
-Het grootste nadeel van de EU is het totale gebrek aan democratische legitimiteit met als gevolg dat het publiek of het volk eigenlijk buiten de beslissingen in Brussel wordt gehouden.
Europese Instituties
-europese commisie (EC); onafhankelijk orgaan dat de centrale rol speelt bij de formulering en uitvoering van europese regelgeving. Naast de voorzitter ken de commisie 19 commisarissen die allemaal een eigen beleidsveld hebben. Op het moment dat iemand benoemd wordt is de persoon neutraal en mag hij geen rekening houden met het belang van zijn eigen land. De grote landen (Duitsland, Frankrijk, UK, Spanje, Italie) leveren elk 2 commissarisen en de kleine 1. Deze worden voorgedragen door de nationale regeringen.
-De council of minsters is de besluitvormigs autoriteit binnen de EU. Deze raad bestaat uit de ministers van elk land op een bepaald gebied.( Bij landbouwbesluiten komen bv de landbouwministers bij elkaar) De voorstellen van de EC moeten hierdoor worden goedgekeurd. Alleen bij ‘ grote beslissingen’ komen de ministers bij elkaar. In de dagelijkse beluitvorming wordt de goedkeuring waargenomen door de commitee of permanent representatives (COREPER).
-Hiernaast is er ook een European Council waarin een Europese commisaris met de ministers van elk land op een bepaald beleidsgebied overleg heeft. Er is sprake van overlap met de council of ministers maar de officiele rol is ‘ om een strategische richting aan te geven aan de EU als geheel’.
-Het europees parlement (EP) wordt gekozen door het volk bij verkiezingen en heeft als taak om de EC te controleren. Het EP heeft de macht om via een motie van afkeuring de EC in zijn geheel weg te sturen. Hiernaast heeft het EP een evengrote zeggenschap over het jaarlijkse budget als de EC.
-Het europese hof in luxemburg is de instantie die als taak heeft om te waarborgen dat de Europese regelegeving ook goed wordt toegepast en geinterpreteerd. De macht van het Europese hof is beperkt tot de economische unie en hierbij geld dat Europese wet suprematie kent aan de nationale wet. (Voor mensen met weinig juridische kennis; europese regels gaan boven nationale regels op economisch gebied; bv bij fusies van bedrijven ed.)
Deze instellingen staan niet los van elkaar maar zijn te beschouwen als een institutioneel netwerk waarbij alle instellingen complex met elkaar in verbinding staan en elkaar beinvloeden. Omdat de EU regelgeving voornamelijk gebaseerd is op compromissen en beslissingen waarin elk land zich kan vinden is dit een succesvolle manier van coordinatie te noemen. Dat hieraan ook nadelen zitten mogelijk duidelijk zijn. Om als groep invloed te hebben (bv de boeren, de consumenten etc) is lobbyen erg belangrijk; de groep die het beste georganiseerd is en dat het beste kan heeft zo veel invloed.
Naar buiten toe is het voor de macht van de EU uitermate belangrijk om als een geheel op te treden, daarvoor is concensus nodig over de standpunten. Voorbeelden hiervan zijn de WTO onderhandelingen en bv het buitenlands beleid bij de VN. Om concensus te krijgen is de netwerk manier van organisatie uitermate geschikt.
Beleid maken in de EU
Dit is vrij moeilijk samen te vatten. Het is beter pagina 153 en 154 te lezen en daarbij figuur 5.2 goed te bekijken.
Besluitvorming in de Council of ministers
Dit is erg onduidelijk omdat de dit altijd achter gesloten deuren gebeurt. Nadeel hieraan is dat als ministers onpopulaire maatregelen moeten nemen deze niet hoeven te verantwoorden of uit te leggen maar kunnen wijten aan de overige landen en de besluitvormingsprocedure.
Voordeel is dat ministers achter gesloten deuren eerder geneigd zijn om naar concensus te streven.
In het begin van de EU was er sprake van twee soorten besluitvorming; unanimiteit en meerderheids beslissingen. In 1965 mislukte een poging om meer meerderheids stemmingen in te voeren waarna er in 1966 in Luxemburg een compromis kwam dat er een unanieme beslissing moesten worden genomen als een lidstaat dat nodig vond voor zijn nationaal belang. Gevolg was dat elke beslissing wel een door een bepaald land als belangrijk en daarmee dus als geschikt voor unanieme besluitvorming vond. De besluitvorming vertraagde dus sterk. Pas in 1994 kwam er een oplossing waarbij unanimiteit alleen nog maar nodig was bij grote beslissingen die beschreven stonden in verdragen (bv. Belasting, industrie, regionale en sociale ontwikkeling etc) bij de overige was een 70% meerderheid genoeg (bv ;landbouw, interne markt etc.
Al met al is het gebrek aan transparantie het meest ondemocratische aan de besluitvorming binnen de EU. Naast de onduidelijkheid van besluitvorming in de council of minsters is de besluitvorming van de Coreper ook volledig achter gesloten deuren.
Reform in de EU
Deze gesloten en onduidelijke besluitvorming staat sterk onder druk om veranderd te worden; wat er daadwerkelijk moet worden veranderd en hoe is echter nog totaal niet duidelijk. Diverse voorstellen en ideeën zijn al gemaakt door diverse Europese instellingen maar tot nu toe is enige daadwerkelijke verandering uitgebleven.
Het grootste probleem van de Eu is het gebrek aan publieke legitimiteit. Er is onder het volk geen gevoel van een Europa en de regelgeving van de EU staat ver van de burgers en die hebben er ook nauwelijks invloed op.Het is moeilijk voor te stellen dat burgers zowel een nationaal als een euopees burgerschap ‘ voelen’. De vraag is in hoeverre het mogelijk is om een soort gemeenschappelijke Europese identiteit te ontwikkelen. Om deze problemen op te lossen is veel tijd en moeite nodig.
Graham, H6: Convergence, cohesion and regionalism: contradictory trends
in the new Europe
Dit
hoofdstuk onderzoekt de complexe relatie tussen geografische, economische en
politieke veranderingen. Belangrijke begrippen hierbij zijn cohesie en
convergentie. Verder wordt gekeken naar de trend tot regionalisering terwijl de
Europese integratie verder gaat.
De ontwikkeling van de landen in Centraal en
Oost-Europa, zowel economisch als politiek, vormt voor de EU de grootste
uitdaging. Ook al menen sommige onderzoekers dat integratie automatisch
convergentie tussen landen en regio’s bewerkstelligt, anderen kijken hier wat
genuanceerder naar en stellen dat regio’s die het goed doen meer bedrijvigheid
aantrekken dan andere regio’s waardoor divergentie zal optreden. De EU ziet dit
in en kan en zal hier wat aan doen via haar structuurfondsen. In het kader van
gelijkheid en rechtvaardigheid is dit nobel, maar het is de vraag of dit
economisch verantwoord is. Hier komt bij dat achtergestelde regio’s in
bestaande lidstaten minder geld zullen krijgen voor ontwikkeling als de nieuwe
landen toe zijn getreden.
Mondialisering van de economie brengt spanningen met
zich mee voor het ‘Europa van de regio’s’, wat inhoudt dat er zoveel mogelijk
macht op regionaal niveau is geconcentreerd. Regio’s gaan voor eigen gewin.
Iedere regio probeert concurrerend en innovatief te zijn, clustervorming te
stimuleren enzovoort. Dit is niet goed voor de cohesie binnen de EU en werkt verregaande
integratie, die tegelijkertijd ook plaatsvindt min of meer tegen.
Binnen de EU is duidleijk een kern-periferie model
te onderscheiden. De kern, of as, loopt door Zuidoost-Engeland, Parijs,
Benelux, Zuid-Duitsland, Oostenrijk, (Zwitserland), Noord-Italië en
Zuidwest-Frankrijk. De periferie bestaat uit Griekenland, Spanje, Zuid-Italië,
Portugal en op het gebied van werkloosheid ook uit Finland. Maar ook
West-Frankrijk, Noord-Duitsland, Denemarken, grote delen van Engeland en Ierland
kunnen perifeer genoemd worden. Ook binnen landen, bijvoorbeeld in Spanje waar
de regio rond Barcelona veel rijker en economisch vitaler is dan de rest van
het land, en zelfs binnen steden is er sprake van een kern en een periferie.
Hoge productiviteit en een lage werkloosheid gaan
hand in hand.
De ‘kaart van ongelijkheid’ is door de jaren
veranderd: regio’s kunnen opstoten in de vaart der volkeren. Dit geeft
voorstanders van de convergentiethese gelijk. De voorstanders zijn neoklassieken
die menen dat een open markt leidt tot onbeperkte stromen van mensen, geld en
technologie. Dit heeft tot gevolg dat uiteindelijk iedere regio dezelfde kosten
heeft voor kapitaal en arbeid en dus op hetzelfde economische niveau zit.
Tegenstanders, die dus denken dat integratie
divergentie in de hand werkt, wijzen erop dat investeerders eerder in een
ontwikkelde regio zullen investeren dan in een onderontwikkelde. In een
ontwikkelde regio zijn immers gekwalificeerde mensen aanwezig en is de kapitaalmarkt
perfect ontwikkeld. Onderontwikkelde regio’s zouden alleen investeringen op hun
eigen, laagwaardige en dus economisch niet echt heel interessante, niveau
kunnen aantrekken.
De empirie biedt weinig uitkomst: er zijn zowel
bewijzen voor convergentie als voor divergentie. Op nationaal niveau is
gebleken dat landen, zeer langzaam, convergeren, terwijl er op regionaal niveau
grote ongelijkheden zijn ontstaan die wijzen op divergentie (ook al zijn er ook
zwakke regio’s die veel sterker zijn geworden).
Het is dus moeilijk en tevens de vraag wat de
invloed is geweest van integratie én van EU fondsen.
Decentralisatie en hiermee samenhangend regionalisme
wordt door de Europese Unie in principe bevorderd. Dit komt met name naar voren
door het subsidiariteitprincipe, wat inhoudt dat besluitvorming op een zo laag
mogelijk niveau moet plaatsvinden. Problemen die hierbij naar voren komen zijn
met name dat regio’s vaak minder middelen hebben dan bijvoorbeeld de EU en
hiermee vaak ook minder competenties hebben en schaalvoordelen ontberen.
Een ander speerpunt van Europees beleid, cohesie,
wordt in belangrijke mate gefrustreerd doordat het moeilijk is om
supranationaal belastinggeld te kunnen herverdelen. Herverdeling van
belastinggeld is in de Verenigde Staten, Canada en Australië het belangrijkste
middel om tot cohesie te komen, maar de EU kan dit middel nauwelijks gebruiken.
Regionalisering komt het proces van herverdeling niet ten goede doordat een
politicus in Engeland zijn kiezers niet kan en wil uitleggen dat hun
belastinggeld naar Portugal vloeit.
De conclusie is dat de cohesie binnen de EU nog niet
ver genoeg is gevorderd om regionalisme te bevorderen. Hier komt bij dat de
doelstelling van het Europees Comité voor de Regio’s, in principe volledige
cohesie, onhaalbaar is.
Modern Europe B.
Graham
H 8 European landscape and identity.
J. Agnew
Intro.
Europa’s oorsprong is Rome en haar rijk. Zij brachten een
vorm van wetgeving en Christendom in Europa. Europa werd (mede hierdoor) lang
gezien als een geheel gelegen ten westen van de Oeral en de Don. De moderne
geschiedenis is er een van territoriale desintegratie en de vele natiestaten
die ontstonden tussen de 15e en 19e eeuw. Europa mag nu
meer een lijken onder de groeiende EU, maar is sterk in zijn verdeling en
variatie. In vergelijk met (bijv) Noord-Amerika zijn lokale, regionale en
nationale factoren belangrijker.
Van elk land bestaat een dominant ideaal beeld dat terug te
vinden is in toeristische brochures. Deze ideaal beelden zijn echter afkomstig
uit vaak slechts een regio binnen een natie. Deze associatie valt samen met de
natiestaatvorming van de 19e eeuw. Echter intern is er sterke
variatie in de meeste landen. In Engeland bijvoorbeeld werd het bestaande beeld
pas vrij recent populair door de aandacht die de elite eraan gaf. Er ontstond
een ideaal beeld van schaapjes en weides met heggen. Engeland is misschien een
slecht voorbeeld in veel landen verliep een en ander toch anders. In Engeland
trokken velen ten tijde van de industriële revolutie van platteland naar stad
(met kolen voor de benodigde stoomkracht), en verlieten al dat vertrouwd was.
In Italië of Frankrijk verliep dit anders omdat bijvoorbeeld de industrie
anders (en later) werd op gezet. Zeker toen elektriciteit de industrie mobieler
maakte en deze naar de mensen toetrok in plaats van andersom. Voorts was
Engeland de economische motor ten tijde van de industriële revolutie en trokken
velen de wereld in naar een van de kolonies. Er was behoefte aan een ideaal
beeld van het moederland vooral afkomstig van schilderijen e.d. Als de
invloedrijken niet migreren hebben zij minder behoefte aan een nationaal
(landschap) beeld. Het nationale verleden is bezonken in musea, feestdagen en
oorlogsmonumenten, zij geven het verleden een materiele tastbaarheid. Echter
niet eenieder laat zijn lokale invloeden varen zoals bijvoorbeeld immigranten.
Natiestaat vorming is een keuze, welk beeld wordt dominant. En kan enkel werken
als er iets is om het tegen af te zetten. Verder bestaat er nog steeds een
aantal factoren die niet nationaal zijn (klasse, religie). Met het meer en meer
verdwijnen van de politieke grenzen verzwakt ook de culturele sturing van
bovenaf. Als derde, het herontdekken van transnationale organisaties (EU en bijv.
Multinationals). Tot slot de vraag of er wel behoefte is aan nationale
identiteit. Er zijn samenlevingen waar voor het zelfbeeld geen
“natiestaatkader” nodig is.
Conclusie
Als we Italië en Engeland vergelijken (Pro Europa en Contra
Europa) zien we gelijk wat het probleem is. Italië en haar bekendste
geschiedenis (de Renaissance en het Romeinse Rijk) zijn sterk Europees en
regionaal (stadstaten in Europees verband), Engeland is sterk nationaal
gericht. Italië ziet dat voor haar huidige succes (het 3e Italië) de
regio binnen Europa belangrijker is dan de regio in Italië zelf, in Italië is
de natiestaat nooit echt van de grond gekomen. Ook zien zij dat het verhaal van
de natiestaat slechts een verhaal is, het had voor hetzelfde geld net zo goed
een ander kunnen zijn (vergelijk Florence en Rome). De Engelse Euroscepsis
komen al snel met die ene Engelse identiteit op de proppen, dit is een
belemmering in een eerlijke afweging van de voordelen en nadelen van een groot
Europa. Engeland richt zich nog op een nationale identiteit, Italië is verder
en leeft meet in regio’s in een groot Europa.
Dit is de conclusie,
het middenstuk van het hoofdstuk is een grote casestudy met twee
voorbeeldregio’s uit Italië. Lees dit door als voorbeeldje als je meer wil
weten.