Aa, Ruud van der (1999) Niet bij brood alleen! Over de binnenkant van contractonderzoek. In: Facta 1999, nummer 8, pp. 12-14.

 

aar1999artikel

 

Onderzoek en financieel rendement

 

Met de opdrachtgever worden afspraken gemaakt over het onderzoeksprobleem en de mogelijke uitkomsten van het onderzoek. Onderzoeksbureaus oriënteren zich steeds meer op winstgevendheid. Hogere onderzoekstarieven trekken een andere soort opdrachtgever aan en daarmee veranderd de inhoud van het onderzoek. Deze hogere tarieven trekken de onderzoeksbureaus naar markten die dit kunnen betalen. Rendementsdoelstellingen worden zo laag mogelijk in de organisatie bepaald; individuele financiële doelen. De afrekencultuur die dit creëert zal ten koste gaan van arbeidssatisfactie en de arbeidsverhoudingen.

 

De wetenschap als vertrekpunt

 

Contractonderzoek wijkt af van traditioneel onderzoek. De bewijsvoering verschilt niet; een onderzoeker zal op onafhankelijke wijze en met deskundige toepassing van de beschikbare sociaal-wetenschappelijke onderzoekstechnieken een controleerbaar antwoord geven op de probleemstelling. Eerste verschil is de tijdsdruk, waardoor de werkdruk zeer hoog wordt. Doordat contractonderzoek tegenwoordig in een paar maanden i.p.v. een jaar gebeurt, moeten onderzoeksbureaus steeds meer onderzoeken doen voor eenzelfde omzet. Daarom is onderwijs in acquisitie van onderzoeken nuttig voor geografen.

 

Wiens brood men eet…?

 

Wetenschappelijke integriteit vormt in het algemeen een belangrijke leidraad voor het aannemen en uitvoeren van onderzoeksopdrachten. Onafhankelijkheid, professionaliteit en maatschappelijke relevantie zijn hiervan belangrijke elementen. Sommige onderzoeksresultaten kunnen grote financiële gevolgen hebben.

 

Diepgang

 

Tijdsdruk beïnvloed ook de vorming van de theoretische uitwerking van de probleemstelling en van het conceptueel model. Om deze snel en dus goedkoop te realiseren wordt gesteund op vertrouwde variabelen en technieken, en daarom heeft dit onderzoek weinig toegevoegde waarde. Dataverzameling en datavergaring worden vaak uitbesteed, door enquetemoeheid wordt geen representatieve groep onderzocht. Er is geen tijd om onderzoek te doen naar de onderliggende oorzaken en verbanden. Dit doet afbreuk aan de inhoud van het vak.

 

Openbaarheid

 

In de rapportagefase botsen de leesbaarheid en de op inzichtelijke wijze beschrijven van het onderzoek. Onderzoeksrapporten van contractonderzoek zijn vaak openbaar, is dat niet zo, dan wordt dat van te voren afgesproken. De onderzoekers mogen vrij publiceren over de opgedane kennis, echter veel hebben tijdgebrek voor het schrijven van artikelen. Een wetenschappelijk publicatie kan echter een positieve uitstraling hebben op het onderzoeksbureau.

 

Tot slot

 

Een negatieve voorstelling is om contractonderzoek te vergelijken met een keurslijf. In contractonderzoek wordt juist sociaal-wetenschappelijk kennis en vaardigheden op een dermate gevarieerde en creatieve wijze benut ten behoeve van het inzichtelijk maken van maatschappelijke relevante beleidsvraagstukken. De economische norm is hinderlijk, maar ook een uitdaging. Economische rationaliteit als doel op zich schaadt de kwaliteit van het onderzoek.