1.1
introductie
Wildernis laat zien hoe in historische processen de
mens de grenzen van zijn bestaan verlegd heeft.
Door globalisatie is er steeds minder wildernis.
Hoe moet de mens zich nu verhouden ten opzichte van die
wildernis?
Perceptie van wildernis veranderd:
Wildernis vroeger als iets waar men angst voor moest
hebben
Tegenwoordig meer waardering
2 vragen centraal in het hoofdstuk
·
Vernietigt de samenleving de laatste wildernis?
·
Wat is wildernis en hoe wordt deze gepresenteerd?
1.1.1
concepten van wildernis
Uit Bijbel kunnen meer opvattingen gehaald worden:
Aan de ene kant heeft mens dominatie over aarde aan de
andere kant is adam bijvoorbeeld gemaakt uit aarde. In Bijbel leeft vaak ook
voorkeur voor namadische leven in de wildernis.
In geschiedenis van Christendom is beeld van mens als
heerser over natuur en wildernis echter het meest bekend.
Turner legt nadruk op de frontier (grens beschaving en
wildernis) en het belang die ze heeft gehad voor de ontwikkeling van de VS (wildernis
moest overwonnen worden)
In hedendaagse VS strijd tussen beschermers natuur en
exploiteurs van milieu
De Frontier van aarde als geheel komt ook in zicht (bijv.
kappen van oerwouden)
1.2
Druk
op de wildernis
5 soorten gebieden die nog echt wild zijn: woestijnen , polen, tropen, hooggebergten, kleine eilanden.
Twee casestudies:
1.2.1
Ontbossing op de Filippijnen
Factoren ontbossing: Toename bevolking
Toename landbouwareaal
Maar ook: Toegang tot hulpbronnen
Armoede
Voor komst Europeanen op Filippijnen 90% oerwoud nu minder dan 25%
Hierdoor problemen voor Forest dwellers en er ontstaat bodemerosie
Gebruikers oerwoud:
· Shifting cultivators
· Boeren
· Houtwinbedrijven
De laatste twee hebben de grootste invloed op het verdwijnen van het oerwoud
Er vindt geen regeneratie plaats van bossen
Kummer geeft echter aan dat het met name de schuld is van de corrupte regering (zie fig 1.2)
De elite (regering) geeft vergunningen weg in ruil voor geld en zorgt voor migratie naar de betreffende gebieden.
Andere oorzaken:
· Internationale waarde van hout
· Destructieve houtwinning is het goedkoopst
· Contracten zijn van korte duur (dus geen prikkel voor lange termijn zorg voor gebied)
· Stedelijke gebieden hebben meer macht dan dorpen in het oerwoud
Dus toename bevolking wordt niet als grootste oorzaak gezien
Erkenning voor waarde oerwoud wordt wel steeds groter
1.2.2
Alaska
Alaska was verlegging westerse frontier voor VS
Zwaar klimaat en terrein voor de mens
Er waren oorspronkelijk 4 native culturen die nu vooral in parken leven
Perceptie op wildernis door native americans en kolonisten liggen vaak niet in elkaars verlengde.
In Tweede Wereldoorlog en Koude Oorlog veel soldaten in Alaska gelegerd
In’59 Alska 49e staat. Later olie gevonden en pijpleidingen aangelegd
Er is strijd tussen conservatisten en mensen die voorstanders zijn van economische groei
Zie samenvatting blz. 25
1.3
Transformatie van natuur
1.3.1
De groei en spreiding van menselijke invloed op de omgeving
Invloed hangt af van productiestructuur
Drie productiestructuren:
· Jagers/verzamelaars: Invloed door verminderen aantallen dieren, verbranding vlaktes
· Agrarische samenleving: Ontbossing, drainage, natuurlijke vegetatie vervangen door gewassen
· Industriële samenleving: Zeer grote bevolkingsgroei, vervuiling, op grote schaal gebruiken hulpbronnen
Hoe verder in de tijd des te groter de impact op de omgeving. Bij groei welvaart groei bevolking. Kan industriële groei de bevolkinsgroei en bijhouden?
1.4
Concept van natuur en
wildernis
1.4.1
Jagers/Verzamelaars
Weinig informatie. Moeilijk aan te geven hoe relatie met natuur was
Dichtheden populaties laag Natuur werd niet geëxploiteerd
De mens ziet zichzelf niet als gescheiden van de natuur
De natuur is heilig
Zie tabel 1.1
1.4.2
Agrarische samenleving
Hier wel scheiding mens-natuur
Domesticering planten +dieren
Mensen worden zichzelf bewust van het feit dat ze hun omgeving varanderen kunnen
Door agrarische revolutie, meer mensen, er ontstaat een andere arbeidsverdeling (elite ontstaat, steden ontstaan)
Aarde is ontworpen voor mensheid
Eerst veel goden daarna monotheïsme
Door menging Christendom met Griekse rationalistische gedachten gaat mens veel verder van natuur afstaan. Er ontstaat dualisme tussen mens en natuur
Natuur wordt uitgebuit
1 God wordt geëerd die buiten de natuur staat
In Oosterse wereld leeft men meer in harmonie met natuur
1.4.3
Europa: Moderniteit en verder
Natuur is de bron van ruwe materialen
Wetenschap laat nieuw licht schijnen over ‘chaos der natuur’door ontdekken natuurkundige wetten
Wetten van economie regeren
Er wordt meer getwijfeld aan God als heerser over aarde: mens bepaalt zelf hoe hij met aarde omspringt
Kritiek hierop door Kant en dichters. Rationaliteit niet zaligmakend. Natuur belangrijk
Door evolutietheorie wordt mens weer onderdeel van de natuur
Zie samenvatting blz. 36
1.5
Globaliserende maatschappij en
representaties van natuur
Mensen er steeds meer over eens dat natuur beschermd moet worden (noodzaak meer biodiversiteit)
Dualisme tussen mens en natuur kan geen stand houden want mens maakt deel uit van natuur en natuur levert middelen voor voortbestaan
De hoofdvraag in het boek is: Is de huidige levensstijl houdbaar voor de aarde?
Twee problemen:
·
Hoge bevolkingsgroei
·
De toenemende benodigdheid van ruwe materialen voor groeiende
economie en technologie