Cultuurlandschap = land dat in sterke mate beïnvloed is door de mens.

4 betekenissen van landschap:

• Aanduiding van een gebied, territorium of gewest. (administratieve eenheid)
• Aanduiding van een regio die op grond van een bepaald kenmerk te onderscheiden is. (monothematische regio)
• Aanduiding van het uiterlijk van een gebied. (de fysiognomie) (bijvoorbeeld polderlandschap)
• Aanduiding van de totaliteit van een gebied, zoals die bepaald wordt door de onderlinge samenhangen tussen de landschapsfactoren (of geofactoren) (9) gesteente, reliëf, klimaat, bodem, water, lucht, planten, dieren en mensen. (fig. 1.1) (Deze wordt in de fysische geografie vaak bedoeld)

Landschap = een deel van het aardoppervlak, dat functioneert als een geheel, en dat het resultaat is van een dynamisch evenwicht tussen de geofactoren.

Het landschap is het resultaat van een ontwikkelingsgang (een genetische successiereeks) en het heeft zijn uiterlijke verschijning in het landschapsbeeld (= datgene wat men ziet aan patronen, vormen, ruimten en proporties; de fysiognomie). Landschap is in deze zin opgevat als een schaalloos begrip, een ruimtelijke eenheid, gekenmerkt door:

• een bepaald uiterlijk
• een bepaalde structuur (patroon, sequentie)
• een bepaalde dynamiek
• een bepaalde ontwikkeling (genetische successie)
• een interne samenhang tussen de landschapsfactoren

Lithosfeer = gesteente, reliëf en bodem

Atmosfeer = klimaat en lucht. Deze kan verder opgedeeld worden in troposfeer, stratosfeer, mesosfeer, thermosfeer en exosfeer.

Hydrosfeer = water

Biosfeer = Het leven op aarde

Conditionele factoren = vaste gegevens waaraan op korte tijdschalen maar weinig verandert (zoals bodem en klimaat).

Ecosysteem/landschapssysteem = het samenhangende geheel van biotisch en abiotisch milieu.

Landschapsecologie/geo-ecologie = het terrein waarop de fysische geografie en de biologie samenwerken bij de bestudering van het landschap.

De fysische geografie heeft een geocentrische benaderingswijze van landschapsecologie. Dit wil zeggen dat de geosfeer (de abiotische landschapscomponenten) centraal staat.

De biologie heeft een biocentrische benaderingswijze van landschapsecologie. Hierbij staat de biosfeer (de onderlinge betrekkingen tussen levensgemeenschappen) centraal. Ter onderscheiding wordt hiervoor ook wel de term landschapsoecologie gebruikt.

Er bestaat ook een antropocentrische benadering. Daarbij is in feite sprake van een toepassing van de kennis van het natuurlijk milieu ten behoeve van praktische vraagstukken (toegepaste landschapsecologie).

Externe dynamiek = als een verandering teweeg wordt gebracht door beïnvloeding van buitenaf.

Interne dynamiek = als een verandering teweeg wordt gebracht door beïnvloeding van binnenuit.

Een aanpassing kan leiden tot een toenemende complexiteit (progressieve ontwikkeling) en tot een afnemende complexiteit (regressieve ontwikkeling).

Er zijn 4 soorten landschappen:

• Cultuurlandschappen – Hierin zijn flora en vegetatie door de mens bepaald. (Nederland wordt in zijn totaliteit zo gezien)
• Halfnatuurlijke landschappen – De flora is hier spontaan opgekomen, maar het vegetatiebeeld is door de mens bepaald. (bijvoorbeeld de Nederlandse heidevelden)
• Bijna natuurlijke landschappen – De flora is hier geheel of grotendeels spontaan ontstaan, de vegetatie is wel door de mens beïnvloed, maar komt overeen met die onder natuurlijke omstandigheden. (bijvoorbeeld zandverstuivingen en kwelders)
• Natuurlijke landschappen – Flora en vegetatie zijn hier geheel door de natuurlijke milieudynamiek bepaald. Dit komt weinig voor.

Er zijn 2 mogelijkheden om tot een landschappenindeling te komen:

• Van onderaf – De indeling begint met ecotopen (de kleinste ruimtelijke eenheden waarbinnen de landschapsfactoren nog als een samenhangend geheel kunnen worden beschouwd). Deze ecotopen worden gebundeld tot complexen van ecotopen met verwante kenmerken.
• Van bovenaf – Hierbij wordt het landschap beschreven op grond van zichtbare terreinkenmerken. Naarmate de indeling vordert kan op grond van de verschillende fysisch-geografische kenmerken worden gedifferentieerd. Dit zijn fysisch-geografische regio’s.

Het klimaat in Nederland is min of meer uniform. De vegetatie is grotendeels door de mens bepaald en vertoont alleen in grote lijnen nog een relatie met de andere factoren. De fauna speelt alleen op grotere kaartschaal een rol. Deze factoren hebben dus geen of weinig betekenis voor de indeling. Factoren die wel belangrijk zijn, zijn reliëf, gesteente, bodem, water en de mens. De fysische geografie van Nederland concentreert zich in eerste instantie op de factoren reliëf en gesteente.