"Resimlerim Istanbul'a aittir..."
Povlos Moshakis bir ressamdir. Mersin SSK hastahanesinde ameliyat edilen Pavlos Moshakis'in ameliyat giderlerini Fikret Otyam kar��lam�� ve b�ylece dostlu�unu ve duyarl�l���n� kan�tlam��t�r. A�a��da, Pavlos Moshakis ile ilgili k�sa bir hikaye bulacaks�n�z.
4 Haziran'a kadar Istanbul Deniz M�zesi Sanat Galerisi'nde olacak Pavlos Moshakis. Eski Istanbul yasantisini, eski Balta limani'ni, eski Tarabya Koyu'nu, B�y�kdere'yi, Beyoglu'nu ve meyhanelerini anlattigi naif resimleriyle. 1960'larin Istanbul'unu g�receksiniz duvarlarda. Neseli insanlar, yesillikler i�inde asi boyali cumbali evler, masmavi Hali�...Her ne kadar doksanina merdiven dayasa da asla yasini belli etmeyen, elinden sigarasi, y�z�nden g�l�msemesi eksik olamayan Pavli'yle Istanbul'u konusmak �ok zevkli...''Kardesim, ne Kumkapi'si kalmis, ne de �ekmece'si. Hepsi bir baska alem olmus, sanki T�rkiyemiz degil de hi� g�rmedigimiz bir memleket!''
1915 Istanbul dogumlu Pavlos Moshakis. Annesini savas zamaninda kaybetmis. �vey annesiyle yasamak istemedigi i�in onu Yeni�arsi'da oturan dedesi b�y�tm�s. ''Ilk mektebi bitirdikten sonra Beyoglu'nda �nl� bir tabelaci olan, �zcan'in yaninda �alismaya basladim. 14 yil tabelacilik yaptim.'' Ekonomik krizden sonra basg�steren Ikinci D�nya Harbi sirasinda isler yolunda gitmemeye baslayinca vatani g�revini yapmaya karar vermis.
DEDIM, GIDEYIM ASKERE
''Gen�tim, filinta
gibi. Ama fukaraydim. Dedim gideyim askere, yapayim vatan vazifemi. Kalkip
gittim subeye, yil mi, 1938 idi. Dedim komutanim vazifemi yapmak isterim. Gel,
git, gel, git, tam 6 ay devam etmis. Beni gavur belleyen komutan askere aldi,
ama �ok ugrasti benimle. Bir subaya vurdum diye iki yil ceza verdiler.''
13
yildan sonra nihayet sona ermis vatani g�revi. 1955'de 6-7 Eyl�l olaylari, bir
s�re sonra da Kibris olaylari patlak verince 1964 yilinda vatanini terketmek
zorunda kalmis. ''Ne zaman kati kararimi aldim, g�nlerce, gecelerce agladim.
Kendimi idama mahkum ederek, vatanimi biraktim. Atina'ya yerlestim. Ilk yillarda
Istanbul'dan gelenlerle �alismaya basladim, resim yapiyor, tabela yaziyordum.
Sila hasreti mideme vurmustu. Sancilarim beni birakmiyordu ki
�alisayim...Istahim da yoktu.''
Istanbul �zlemine dayanamayan Pavli, 15 yil sonra vatanini ziyarete gelir. Amaci eski dostlarini bulmaktir. ''Iyi avciydim. Adapazari'na gider, orada iki ay kalir, arkadaslarla �ulluk avlardik. Ama geri geldigimde avci dostlarimi bulamadim. En sevdigim arkadaslarimdan Orhan Yesil'i de kaybettim. En son Sisli'de oturdugunu biliyorum....''
Istanbul'a her gelisinde bu sehri gittik�e �irkinlesmis buldugunu s�yl�yor. ''Derin, derin d�s�n�yorum ve diyorum, on sene i�in beni istanbul valisi yapsalar neler yapardim essiz g�zellikteki bu sehre?''
ALIRIM BIR DUBLE RAKIMI
Otyam Pavli i�in bakin neler diyor? ''O her
t�rl� sevgiye ve ilgiye deger. Bilgili, bol anili, neseli, usta avci, has bir
naif ressam ve Atat�rk sevdalisi, yetmez mi sevilmesi i�in?'' Yillar sonra yine bu iki iyi dost Istanbul'da
bir araya geldiler. ''BIzi taniyorsunuz, ama Pavli'yi? Bu huysuz, aksi ama d�nya
tatlisi ihtiyar delikanliyi, yapitlarini g�rmek i�in bekliyoruz Deniz
M�zesi'ne... Gelin ve bu en eski Istanbullu yurttasimizla s�ylesin. Bu Onu �ok
mutlu edecektir...'' ISTEMEYE ISTEMEYE GITMISTI
Yakin dostlari
Fikret-Filiz Otyam'la birlikte ge�tigimiz hafta Istanbul Deniz M�zesi Sanat
Galerisi'nde sergi a�ti. Moshakis. ''Nerede vakit bulursam �alisiyorum. Evim
resim dolu, duvar kagitlarina bile �iziyorum. Herg�n �alisiyorum. Temizligimi,
yemegimi yaptiktan sonra tuvalin basina ge�iyorum. Daha �ok kisin �alismayi
seviyorum ��nk� burada yazin �ok sicak yapiyor. Kisin sobayi yakarim, otururum,
yanima da alirim bir duble rakimi, �alisirim...''Yemek yapmaya �ok merakli.
Yalanci dolma, mezeler ve rakiyla giden en g�zel yemegi, balik yapmayi �ok
seviyor. ''Istanbul'dan iki y�z bine yakin Rum g��t� Yunanistan'a. Biz gitmeden
�nce oradaki Rumlar ne mezeden anlardi, ne da yemekten. Biz �grettik onlara
yemek k�lt�r�n�...'' 83 yasindaki Moshakis, din� kalmasini, her g�n i�tigi bir
paket sigaraya, avciligina, amat�r balik�iligina ve eglenmeyi sevmesine
bagliyor. ''Istanbul'dayken �ok g�zel meze yaptigimi g�ren arkadaslar, meyhane
a�alim dediler. Bir g�zel i�tik, eglendik, sonra da battik. Simdi evimde
egleniyorum. Bazen bir arkadasim geliyor, aliyorum elime buzuki, mandolini,
koyuyorum �n�me rakimi, Istanbul'u hayal ederek �aliyorum...''
OTYAM'IN
PAVLI KARDESI
Bu dostluktan
bir kitap �ikiyor ortaya. Fikret Otyam Pavli Kardes basligi altinda onun hayat
�yk�s�n�, onun dilinden anlatiyor.
''Ne T�rkler
T�rk oldugumu inanin s�ylemezlerdi, ne de su gavurlar beni Yunan isimletiyorlar.
T�rkiye'de herkes bana gavur derdi, burada ise episi T�rk diyor. Hi� olmazsa
burada gurur duyuyorum bana T�rkolos, T�rk tohumu derlerken. ��nk� ben halis
T�rk vatandasiyim ve daima b�yle kalacagim.'' Istanbullu ressam Pavlos Moshakis
1964 yilinda vatanini terketmek zorunda birakilan Rumlardan biriydi. Istemeye
istemeye gitti Atina'ya. 34 yil boyunca hi� durmadan �alisti. Yasadigi
Istanbul'u anlatti tuvallerinde...Ve 34 yil sonra Pavlos Moshakis kolunun
altinda resimleriyle yeniden geldi sevdalisi oldugu bu sehre...
(30 Haziran
1998 tarihli H�rriyet Gazetesi'nden al�nm��t�r.)