Oude bouwmisdrijven weer eeuwig strafbaar.

 

Geforceerd compromis schrijft Frank Willemse in Het Laatste Nieuws van 14/08/04.

 

Omdat ze er zelf niet uitraakten, heeft de wetgever het probleem van de onverjaarbaarheid van bouwmisdrijven doorgeschoven naar de rechter. Dat die het oplost..

De rechter heeft daar nu echter voor bedankt en de bal teruggekaatst naar de wetgever. Dat die het oplost.

Dat is ruw samengevat de recentste aflevering in de kroniek van de onverjaarbaarheid van bouwmisdrijven.

Iets meer dan een jaar geleden kondigde de paars-groene meerderheid in het Vlaams parlement aan een einde te hebben gemaakt aan de rechtsonzekerheid waarin huiseigenaars zich bevonden. Was er in hun pand ooit een bouwovertreding begaan door henzelf of een ander, dan konden ze daar nog steeds voor worden vervolgd. Of het nu lang geleden of heel lang geleden was.

Want bouwmisdrijven waren onverjaarbaar. Voorzeker een onrechtvaardige regel aangezien veel ergere criminaliteit na een bepaalde termijn niet meer vervolgd kan worden.
Vooral de VLD wilde van deonverjaarbaarheid af.
SPA was het er wel mee eens dat 'het goed zou zijn voor de mensen' maar twijfelde wat en Agalev was allesbehalve enthousiast over zo'n 'amnestie voor bouwovertreders'
De onderhandelingen over een regeling verliepen dan ook uiterst moeizaam en bleven aanslepen. Te lang volgens de liberalen, waarna ze de forcing voeren om nog net voor de federale verkiezingen van mei 2003 te kunnen aankondigen dat er een akkoord was.

Bouwmisdrijven verjaarden nu na vijfjaar tenzij het ging om overtredingen in kwetsbaar gebied, om' onaanvaardbare stedenbouwkundige hinder voor de omwonenden' of 'een ernstige inbreuk op de essentieel stedenbouwkundige voorschriften'. Die twee laatste omschrijvingen bleken een typisch resultaat van een geforceerd compromis.

Zo vaag dat ze voor iedere partij een aanvaardbare interpretatie boden. En als er discussiewas, dan zou de rechter wel de knoop doorhakken. Daar bedankt die nu voor.
Het Arbitragehof stelt dat de wetgever veel te ruim omschreven heeft wat nu wel of niet mag en eigenlijk haar verantwoordelijkheid heeft ontlopen. Ze moet duidelijke regels maken die klaar zijn en gelijk gelden voor een ieder. De nieuwe Vlaamse regering kondigt in haar regeerakkoord aan meer rechtszekerheid te bieden voor oude misdrijven.

Dat akkoord dateert van enkele dagen voor het arrest van het Hof. Ze wisten er dus al van. En ze weten nu ook dat forceren niet meer gewenst is.

Bespaar ons alstublieft van nog meer rechtsonzekerheid.

 

 

Frans Willemse schrijft verder:

«Het decreet dat bouwmisdrijven doet verjaren, is waardeloos geworden», moet professor Paul Van Orshoven vaststellen. Als advocaat voor de Vlaamse regering delfde hij op 22 juli het onderspit in een zaak voor het Arbitragehof. Dat hoge rechtscollege gaf een antwoord op de vraag van een lagere rechter of de regeling wel grondwettelijk was om bouwmisdrijven niet langer tot het einde der tijden vervolgbaar te houden. Tot voor een decreet van 4 juni vorig jaar was dat het geval. «Het Hof heeft het decreet met de grond gelijkgemaakt», geeft Van Orshoven toe. Het Arbitragehof spreekt zich enkel uit over een specifiek geval, maar in de praktijk heeft het arrest gevolgen voor gelijkaardige zaken en zijn oude bouwmisdrijven in se weer eeuwig strafbaar. In principe kunnen er ook weer bevelen tot afbraak volgen. De nieuwe Vlaamse regering belooft echter een nieuwe oplossing. Welke, is nog niet geweten.

 

Een dragende muur zonder vergunning geplaatst in 1968? Een huis gekocht met in de tuin een illegaal opgehoogd muurtje uit 1975? Een garage of veranda gezet in 1984 of een muur 20 centimeter verzet in 1992? Tot het decreet van 4juni kon de overheid, al dan niet na een klacht. nog steeds optreden. Hoe oud de bouw overtreding ook was en of ze nu door de huidige of door lang vergeten eigenaars was begaan. Met het decreet maakte het Vlaams parlement een eind aan die 'onverjaarbaarheid' en werd een verjaringstermijn van vijf jaar ingevoerd voor 'kleine' bouwmisdrijven «Om de rechtsonzekerheid weg te nemen», zei de bevoegde minister van Ruimtelijke Ordening Dirk van Mechelen (VLD) toen. Zijn partij schoof het decreet tijdens de verkiezingscampagne ook naar voor als een van haar grote verwezenlijkingen.

 

GEWAARSCHUWD

Het decreet maakte een uitzondering voor 'overtredingen in kwetsbare gebieden', 'ernstige inbreuken op essentiële stedenbouwkundige voorschriften' en 'overtredingen die onaanvaardbaar hinderlijk zijn voor omwonenden Die bleven wel te eeuwigen dage vervolgbaar. Die twee laatste uitzonderingen hekelt het Arbitragehof nu wegens te vaag en daardoor in tegenspraak met de wettigheids- en gelijkheidsbeginselen. Die stellen dat iedereen duidelijk moet weten wat mag en niet mag volgens de wet, en iedereen op dezelfde manier moet worden berecht. Dat het decreet meer rechtszekerheid biedt, vindt het Arbitragehof bijgevolg nonsens. «Het doet de onzekerheid zelfs toenemen«, staat in het arrest- De rechters wijzen er ook op dat de Raad van State het parlement had gewaarschuwd dat zijn formulering voor te veel interpretatie vatbaar was.

«De decreetgever heeft aan die opmerking geen gevolg gegeven», staat er.

 

WAT NU?

Het Arbitragehof antwoordde op prejudiciële vragen van correctionele rechters uit Dendermonde en Gent. Die moeten daar nu rekening mee houden in hun vonnis.

«Ook andere rechters worden geacht de arresten van het Arbitragehof te volgen in gelijkaardige gevallen. Er is bovendien een eis tot vernietiging van het decreet. Alles wijst erop dat die zal worden ingewilligd, zegt professor Van Orshoven, die zich niet uit-

spreekt over water nu moet gebeuren

 

VAGE BELOFTE

De nog steeds bevoegde minister Dirk Van Mechelen maakt zich alvast geen

zorgen. «In het nieuwe regeerakkoord staat dat onderzocht zal worden hoe het decreet moet worden aangepast om meer rechtszekerheid te bieden», klinkt voorlopig de vage belofte.