Hieronder een artikel van Philippe Van den Abeele,Eindredacteur van Mijn Huis Mijn Recht.
Het verscheen integraal in Knack Nr. 31 van 31 juli en is een reactie op een vorig artikel.
De klok van een
stedenbouwkundige fundamentalist kan al eens vals klinken.
Het interview met advocaat Pierre Lefranc in Knack van 10 juli staat vol zakelijk valse informatie. Het is bovendien uiterst tendentieus doordat het zonevreemdheid en bouwovertredingen door elkaar haalt. Wanneer men dit onderscheid niet maakt, kan men daarna heel gemakkelijk de tegenstrever ‘diaboliseren’ die als ‘verzet’ tegen de o zo prachtige recente trendbreuk in de ruimtelijke ordening en de wetgeving op stedenbouw met de vinger wordt gewezen. ‘Mijn Huis Mijn Recht’ is geen vzw waarin zich ‘zelfs burgers met zonevreemde gebouwen verenigd hebben’, maar een onafhankelijke kritische nieuwsbrief over alle aspecten van ruimtelijke ordening. Dit blijkt na het bewuste artikel meer dan nodig. De ‘Werkgroep Landelijk Wonen’ zou ruimtelijke ordening “zelfs strijdig achten met het woon- en eigendomsrecht van de burger.” Deze werkgroep heeft nooit gezegd dat ruimtelijke ordening in zijn algemeenheid hiermee in strijd is, alleen gesteld dat het Decreet Ruimtelijke Ordening van 1999 onvoldoende de eigendomsrechten beschermt. Een regelgeving die perfect legaal vergunde woningen tot verkrotting wou doemen door hen zelfs te verbieden hun dak te vernieuwen, zonder enige vergoeding, kan men moeilijk een wetgeving van een rechtsstaat noemen, maar is nog min nog meer een collectivistische nationalisatie. Gelukkig maar is deze regelgeving vorig jaar voor woningen en dit jaar voor bedrijven gewijzigd. Anders was Vlaanderen begonnen aan de vernietiging van een belangrijk deel van zijn gebouwenpatrimonium door de langzame gedwongen teloorgang van honderdduizenden zonevreemd gemaakte woningen, bedrijven en activiteiten. Het is meer in het algemeen belang dat er van dit deel van het ‘rechtlijnige beleid van Eddy Baldewijns haast niets over blijft’ dan honderdduizenden gebouwen te moeten slopen. Gelukkig was er verzet van verenigingen als Ruimte voor Mensen om dit te verhinderen. Lefranc verdoezelt deze schandelijke uitdoofpolitiek wanneer hij schrijft: “Tegen 2004 zou er dus geen sprake meer zijn van zonevreemde woningen en dito bedrijven aangezien zij zich zouden moeten schikken naar de nieuwe regelgeving.”
Het is verbazend dat een advocaat die bestuurslid geweest is van de Liga voor Mensenrechten een dergelijke regelgeving met hand en tand verdedigt, en hiervoor een heel artikel lang staat te liegen. De tendentieuze tekst van het artikel wordt nog extra in de verf gezet door de foto’s over ‘illegaliteit in een recreatiegebied’, ‘van paardenhok tot villa’s’ en ‘Maarkedal: wachten op afbraak’. Hij is kennelijk misnoegd over iedereen, en zelfs Agalev moet het ontgelden: “Vreemd genoeg liet ook Agalev het individueel eigendomsrecht primeren op het algemeen belang.” Over welk algemeen belang het dan wel kan gaan wanneer perfect legaal vergunde bedrijven geen vernieuwing van hun milieuvergunning kunnen krijgen omdat ze stedenbouwkundig zonevreemd gemaakt werden, wordt niet uitgelegd. Is het in het algemeen belang duizenden bedrijven de das om te doen, vernieuwing van hun gebouwen en installaties te weigeren omwille van een planologisch kleurtje?
“De CD&V, die denkt de belangen van de landbouwers te dienen, deed er een schepje bovenop en liet het VLD-voorstel uitbreiden door zonevreemde agrarische bedrijven de mogelijkheid te bieden om zelfs in kwetsbare gebieden verbouwingswerken uit te voeren.” Hierbij gaat de man volledig voorbij aan de fouten die gebeurden bij het vastleggen van de gewestplannen. Hij noemt deze plannen zelf “niet erg toekomstgericht en bureaucratisch”. Toch is zijn hele betoog gebaseerd op het heilig uitgangspunt van de zonering zoals die in de gewestplannen werd uitgetekend. Dit leidde er bijvoorbeeld toe dat 44.000 ha daadwerkelijk in gebruik voor landbouwexploitatie in groengebieden werden gelegd. Stel je voor: die boeren krijgen nu zelfs de toelating hun boerderij goed te onderhouden! Volgens Lefranc wordt hiermee de klok jaren teruggedraaid. Een wel merkwaardige opvatting over eerbied voor eigendomsrecht en het nakomen van haar engagementen door de overheid, die deze vergunde boerderijen ongevraagd en ten onrechte zonevreemd heeft gemaakt.
Ik beperk mij verder tot de vier flagrantste valse uitspraken over de regelgeving in het artikel. Ingaan op verschillende visies inzake stedenbouw is een heel verhaal op zich.
Lefranc is zelfs over het hele Vlaamse parlement niet te spreken: “Toch durft het Vlaams parlement, vandaag in koor met de VLD, te beweren dat het rechtszekerheid nastreeft door de overtreders in hun zonevreemde woningen en zonevreemde bedrijven een vorm van amnestie te verlenen.” ... “Voortaan is geen vergelijk (transactie) met de stedenbouwkundige inspecteur meer nodig om al wie destijds zonder vergunning heeft gebouwd toch een regularisatievergunning te bezorgen." Die 'amnestie' betreft uitsluitend werken die zonder vergunning werden uitgevoerd, maar vandaag wel perfect vergunbaar zijn. Het gaat er dus helemaal niet om niet vergunbare bouwovertredingen te regulariseren, maar wat vergunbaar is ook daadwerkelijk te vergunnen. Dit sluit niet uit dat, zelfs wanneer men die vergunning gekregen heeft, er nog een transactiesom geëist kan worden, tot zelfs vervolging voor de rechtbank, omdat men werken liet uitvoeren zonder de nodige vergunning. Voor bouwdelicten die niet vergunbaar zijn is er niets veranderd: ze kunnen vervolgd worden, met mogelijks afbraak tot gevolg. Als voorbeeld dat nu alles kan wordt een verkrotte hoeve opgevoerd waarvoor men na nieuwbouw nu zogenaamd een regularisatievergunning kan krijgen. Het is vandaag nog steeds niet mogelijk een vergunning te bekomen om een verkrotte hoeve in landbouwgebied te verbouwen tot villa, laat staan te herbouwen. Voor elk verkrot zonevreemd gebouw kan nog steeds geen enkele vergunning gegeven worden, en dus ook geen regularisatie tot januari 2003. Dat zou toch elke advocaat moeten weten? Gaat het om een verkrotte hoeve in landbouwgebied, te gebruiken als woning voor een landbouwuitbating? Dat is een heel ander verhaal, want hiervoor was en is het wel mogelijk een vergunning te bekomen, zelfs voor nieuwbouw ter vervanging van een verkrotte boerderij. Wanneer die boer reeds ver/herbouwde zonder vergunning, kan hij altijd de vergunbare werken laten regulariseren. Dit geldt evenzeer voor een verkrotte boerderij in landbouwgebied als voor een verkrotte woning in woongebied. Elk zone-eigen gebouw mag ten eeuwigen dage een regularisatievergunning aanvragen. Alleen de regularisatie voor zonevreemde gebouwen is in de tijd beperkt. Het betreft geen amnestie, maar discriminatie.
“Maar ook dit volstond blijkbaar niet, want ook de planbaten werden afgeschaft.” De planbaten werden helemaal niet afgeschaft. Wel worden de nu bestaande zonevreemde gebouwen in de meeste gevallen vrijgesteld van planbaten wanneer ze in de ‘juiste’ zone zullen gelegd worden. Het principe was, zelfs voor Stevaert, dat ‘geen twee keer moet betaald worden’. Bij de gewestplannen hebben de eigenaars van percelen die zonevreemd gemaakt werden geen planschade bekomen, maar hun grond ervoor wel als bouwgrond gekocht. Nu planbaten betalen zou inderdaad twee keer betalen zijn. Bij nieuwe bestemmingswijzigingen (landbouw- of industriegebied wordt woonzone bv) zullen voor onbebouwde kavels wel nog planbaten verschuldigd zijn.
De opmaak van structuurplannen wordt zogenaamd “ondermijnd doordat de Raad van State zich bevoegd heeft verklaard om vorderingen te behandelen tegen ruimtelijke structuurplannen." Op basis van de structuurplannen zijn geen vorderingen mogelijk, gezien het helemaal geen bestemmingsplannen zijn. Zie het decreet:
Artikel
18
Onder
ruimtelijk structuurplan wordt verstaan een beleidsdocument dat het kader
aangeeft voor de gewenste ruimtelijke structuur. Het geeft een
langetermijnvisie op de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied in kwestie. Het
is erop gericht samenhang te brengen in de voorbereiding, de vaststelling en de
uitvoering van beslissingen die de ruimtelijke ordening aanbelangen.
Dat door die bevoegdheid van de Raad van State “meteen de toekomstvisie wordt betwist die de gewestelijke, provinciale of gemeentelijke overheden proberen te ontwikkelen en te implementeren via uitvoeringsbesluiten,” is mijn een raadsel. Bedoelt Lefranc dat omwille van het zogenaamd ‘algemeen belang’ de overheden anders in hun uitvoeringsplannen zouden mogen spelen met de wijziging van bestemmingen, zonder ernstig rekening te moeten houden met de eisen tot betaling van planschade? Een wel zeer merkwaardige vorm van ‘algemeen belang’, die opnieuw eerder naar collectivisering zonder vergoeding klinkt.
“Zoals in het amnestiedecreet voor zonevreemde woningen wordt er nu van uitgegaan dat zonevreemde bedrijven het recht hebben om in niet-kwetsbare gebieden, waaronder woongebieden, hun bedrijfsgebouwen volledig te herbouwen, zonodig zelfs uit te breiden.” In het zogenaamde amnestiedecreet is er geen sprake van uitbreiding van zonevreemde bedrijven, behalve met een gunstig planologisch attest. Dit krijgt men pas na openbaar onderzoek en nadat de bevoegde overheid er zich toe engageert het bedrijf in kwestie in de juiste zone te kunnen en zullen leggen bij herziening van de plannen. Herbouwen mag slechts, en dan nog maar binnen het bestaande volume, voor gebouwen met activiteiten van voor 17 juli 1984 en voor zover er nog een milieuvergunning is voor minstens tien jaar. Is daar iets mis aan?
Welke belang advocaat Lefranc met zijn betoog wil dienen is niet erg duidelijk. Hij heeft er wel veel leugens voor over. Verbazend veel zelfs, voor een plaatsvervangd rechter. Dat “de liberalen een andere visie hebben op ruimtelijke ordening en willen afrekenen met het beleid van Baldewijns” is nog steeds een democratisch recht. Op de huidige ruimtelijke ordening is nog allerhand aan te merken. Een andere mening vertolken is ieders volle recht; wat doe ik anders met een nieuwsbrief? Maar een andere mening is dan liefst niet gebaseerd op leugens over de regelgeving, bovendien afkomstig van een jurist. Een verdediger van de Mensenrechten die als uitsmijter van het artikel nog pleit voor het behoud van het eeuwigdurig bouwmisdrijf: dit is waarschijnlijk een wereldprimeur voor Knack.
Philippe Van den Abeele
Eindredacteur
Mijn Huis Mijn Recht