Gazprom  Mavi Akım Konusunda Türkiye İle Yaptığı Mücadeleyi Kaybediyor.

İzvestiya, 03.07.2003

Gazprom Türkiye'ye taviz verdi. Dün Rusya, Mavi Akım boru hattından sevk edilen doğalgazın miktar ve fiyatında indirim yapmaya razı oldu. Temmuz ortalarında yapılması planlanan görüşmelerin olumsuz sonuç vermesi halinde, Gazprom'a 3.3 milyar dolara mal olan projenin tümünün karlılığı  tehlikeye girebilir.

Karadeniz'in altından geçen Mavi Akım boru hattının inşaa 3  yıl sürdü. Rusya ve Türkiye, Mavi Akım'ın yüzyılın projesi olduğunu söylüyorlardı. Türkiye Hükümeti ayrıca, Rus doğalgazına olan talebin  artmakta olduğunu belirtiyordu.

Geçtiğimiz  ilk baharda  Rus doğalgaz ihracatçılarının Türk ortaklarıyla sorunları başladı. Gazprom, Mavi Akım'la Türkiye'ye "deneme" mahiyetinde, az miktarda doğalgaz teslimatı yapmıştı. Gazprom, BOTAŞ ile imzalanan anlaşmanın Türkiye tarafından kesinlikle yerine getirileceğini bekliyordu. Sözleşme uyarınca Türk tüketicilerin bu yıl 0.8 milyar metreküp doğalgazın bedelini, -bu miktarda doğalgazı harcayamasalar bile- ödemeleri gerekiyordu (anlaşmada, bin metreküp doğalgazın fiyatı 110 dolar olarak belirlenmişti). Fakat beklentiler boşa çıktı.

Anlaşma, 1 Temmuz 2003 tarihinde  giriyordu ancak, daha  haziran ayında Türkiye, anlaşmadaki şartları yerine getirmeye niyetli olmadığını açıkladı. Haziran sonlarında Türkler, Rus doğalgazının miktar ve fiyatında (bin metreküp için 70 dolara) indirim yapılmasını talep ettiler. Ancak, Gazprom'un üst düzey yetkilileri bu konuda herhangi bir uzlaşmayı kesinlikle kabul etmediler ve sözleşmedeki şartlara uyulması gerektiğini belirtiler.

Fakat dün Gazprom aniden fikrini değiştirerek, Türk tarafına bir teklif paketi sundu. Söz konusu pakete göre, Türk şirketinin yükümlülükleri önemli derecede azaltılacak. Gazprom yönetimi bunun nedeni  olarak, Türkiye'nin en önemli Rus doğalgaz alıcılarından biri olmasını gösteriyor: Gerçekten de Gazprom'un her yıl yurt dışına sattığı 130 milyar metreküp doğalgazdan 10-12 milyar metreküpü Türkiye'ye satıyor. Mavi Akım'la ilgili görüşmelerden sorumlu olan Gazprom Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Yuri Komarov, yaptığı açıklamada, Türk Hükümeti’ni savunarak, Türkiye'nin iki nedenle sözleşmedeki şartları yerine getiremediğini bildirdi. Komarov birinci nedenin, hükümetin ülkenin ekonomik büyüme temposunu ve doğalgaz tüketim miktarını hesaplarken yanılgıya uğradığını; ikinci olarak da Türkiye'nin doğalgaz nakil sisteminin geliştirilmesi ve modernizasyonunun gereğini yerine getiremediğini ve şimdiki haliyle dağıtım sisteminin ek yüke dayanamayacağını ifade etti. Yuri Komarov, Gazprom'un teslim edilecek doğalgaz miktar ve fiyatında indirim yapmaya razı olduğunu da duyurdu. Üstelik Komarov, Gazprom'un Mavi Akım sayesinde kazanacağı paraların bir kısmını Türkiye'nin doğalgaz nakil sisteminin geliştirilmesine yatırmaya hazır olduğunu da açıkladı.

Gazprom yetkilileri şimdilik indirim oranı hakkında hiç bir bilgi vermiyorlar. Gazprom’un  sözcüsü İgor Plotnikov “Finansoviye İzvestiya” gazetesine yaptığı açıklamada, "Halen  doğalgaz fiyatının indirilmesi değil, Mavi Akım'ın işletilmesinin ilk aşamasında Türk tüketicilerine indirim yapılması söz konusu" dedi. NİKOİL Yatırım Ortaklığı uzmanlarından Lev Snikov ise "Eğer Gazprom gerçekten Türkiye için doğalgazın fiyat ve miktarında küçük bir indirim yapmaya hazırsa, bu adım bizim şirketimizin stratejik planlarını bozmayacaktır. Fakat Gazprom daha ciddi tavizlerde bulunursa bu, projenin tümünün karlılığını riske sokacaktır ve Türkiye ile ilişkileri bozabilecektir" dedi.

Mavi Akım projesi gerçekleştirilirken muhtemel yatırımcılardan hiç biri Gazprom'la yatırım risklerini paylaşmak istemedi. Şimdi Gazprom projeye yatırdığı hemen hemen tüm parayı kaybedebilir. Gerçi Gazprom yönetimi hala iyimser. Yuri Komarov, Mavi Akım'ın gerekliliği konusunda ne Rusya, ne de Türkiye'nin kuşku duyduğunu belirtti. (Olga Gubenko)

        Ana sayfa               Rus Medyasından Haberler