MAVİ AKIM İPTAL MI EDİLİYOR?

Gazeta, 03.06.2003   

GAZPROM'un en büyük projelerinden biri olan Mavi Akım projesi iptal edilmek üzere. Türkiye şimdi, Rus GAZPROM’un  3,5 milyar ABD Doları yatırım yaptığı hattan Rus doğalgazını almayı reddediyor. GAZPROM'un uzlaşma çabaları ise şu ana kadar başarısız oldu. Ankara, projeyi dondurmakla tehdit ediyor. Rus firmasının 42 milyar dolarlık muhtemel kaybı  için bir ay kaldı.

Türkiye'ye ihraç edilmesi planlanan doğalgazla ilgili Mavi Akım projesi en başından beri iyi gitmedi. Boru hattının 2001 yılı sonunda işletmeye alınması planlanmıştı. Fakat, doğalgaz, söz konusu hattan, planlalanan  süreden bir yıl geç sevk edilmeye  başlandı. Türk tarafına göre sorun  Rusya'dan kaynaklanan teknik sorunlardı. Mavi Akım üzerinden  Türkiye dışında bir ülkeye  doğalgaz satmak  teknik olarak imkansız. Rus-Türk doğalgaz dostluğunda esas sınav, 3,5 milyar dolar tutarındaki boru hattının, Karadeniz'in Türk  limanına ulaşmasıyla başladı. Ankara, ülkede doğalgaz sıkıntısı da yaşanmadığından, GAZPROM'a 126 dolar (1000 m3) ödenmesinin  çıkarına uygun gelmediğini düşündü.

Gazetemizin daha önce de yazdığı gibi,   2002 yılının Ekim ayında  Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı   Rus doğalgaz fiyatının 75 ABD Dolarından sevk edilmesine ve sevkiyat miktarının da 4 milyar m3’ten 2 milyar m3’e indirilmesine  razı olmuştu. Ancak, GAZPROM'a yakın kaynaklara göre, fiyat  115 ABD Doları olarak telafuz ediliyordu.  Türkiye içinde bulunduğumuz yılın mayıs ayında Rus doğalgaz alımını  durdurdu. GAZPROM'un ihracattan sorumlu Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Yuriy Komarov'a göre, doğalgaz sevkiyatı henüz başlanılmadı.

GAZPROM ve Türkiye arasındaki en son itilaf geçtiğimiz hafta içinde  yaşandı. Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, Rusya ile yaşadıkları doğalgaz fiyatı konusundaki sorunu çözmek üzere uluslararası tahkime müracaat etmeye hazır olduklarını açıkladı.  Bakan Güler'e göre, doğalgaz fiyatı hesaplanırken, Rusya formülde hata yaptı. Fakat  GAZPROM halen söz konusu  “hata” ile ilgili  resmi bir yazı almadı.

Mevcut sorunu çözmek üzere Yuriy Komarov geçen hafta acele olarak Türkiye'ye gönderildi. GAZPROM tarafından   her iki ülke için de anılan projenin önemli olduğu vurgulanarak, iki taraf arasında diyalogun sürdürüldüğü ifade ediliyor. Komarov, Türkiye ziyaretinin sonuçları hakkında bir açıklama yapmadı. Bunun anlamı, Türkler ile görüş birliğine varılamadığıdır.

Bununla birlikte, görüşme hakkında bazı kaynaklardan alınan bilgiye göre, Türkiye Rusya'yı, doğalgaz fiyatını indirmemesi halinde projeyi askıya almakla  tehdit etti. Büyük bir ihtimalle, dün hükümet binasında yarım gününü geçiren Komarov, konuyla ilgili olarak  hükümeti bilgilendirdi.

Ankara Moskova'ya, söz konusu  anlaşmanın şartlarının tekrar gözden geçirilmesini teklif etmektedir. Rusya ve Türkiye, "al ya da öde" şartını içeren bir anlaşma yapmıştı. Buna göre, “İthalatçı ülke, yakıta ihtiyacı olmaması durumunda bile belirli doğalgaz miktarı için ödeme yapmak zorunda”.

Komarov, dün yaptığı bir açıklamada: “Türkiye'ye doğalgaz sevkiyatıyla ilgili uzun vadeli projenin henüz yürürlükte olduğunu” söyledi. "Al ya da öde" şartı,  1 Temmuz 2003 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek. Bu da, GAZPROM'un, Türkiye'yi üstlendiği sorumlulukları yerine getirmesi için ikna etmek üzere 1 ay süresi kaldığı  anlamını taşıyor.

Teknik  bakımı için  yılda 8 milyon ABD Doları gereken  Mavi Akım zarar etmeye  devam ediyor. Boru hattı kullanılmadığı takdirde GAZPROM'un zararı  kat kat artacaktır. İlk planda, 2002 yılında Türkiye'ye Mavi Akım boru hattından 40 milyar m3 doğalgazın sevkiyatı ve 500 milyon ABD Doları kar elde edilmesi planlanmıştı. Ancak Türkiye % 9 indirimin pazarlığını yaptıktan ve sevk edilen doğalgaz miktarını 2,5 milyar m3’e indirdikten sonra, anılan boru hattından sevk edilen doğalgazın toplam tutarı 230 milyon ABD Dolarına  düşmüştür.

2007 yılına kadar GAZPROM, anılan proje çerçevesinde 16 milyar m3  hacminde ve 1,84 milyar dolar tutarında doğalgazın sevkiyatını planlamıştı. 2000-2025 yılları arasında sevkedilecek doğalgazın toplam miktarının 365 milyar m3 olması planlanmaktaydı. Türkiye, tehditlerini gerçekleştirip boru hattı projesini dondurduğu takdirde, GAZPROM'un 25 yıl içerisindeki kaybı 42 milyar ABD Doları  olacaktır. Ankara'nın isteği gerçekleşip satılan doğalgazın fiyatında indirim yapılırsa, bu durum diğer alıcılara da emsal teşkil edecektir.

Uzmanlara göre,  Türkiye, Rus ve diğer menşeli doğalgazların fiyatının düşürülmesini, Batı Avrupa'nın kontrat-fiyat tecrübesini kullanarak istemektedir. Böyle bir siyaset, ne AB kanunlarına ne de NATO (Türkiye NATO üyesidir) kanunlarına uygundur.
 (Nikolay Makeyev)

          Ana Sayfa       Rus Medyasından Seçmeler