|
KARŞILIKLI SUÇLAMA AKIMI "Mavi Akım" Rus doğal gazı Türkiye’ye çok pahalı geldi İzvestiya, 30.06.2003 02 Temmuz 2003 Çarşamba gününden itibaren, Türkiye’nin Mavi Akım boru hattı üzerinden almadığı Rus doğal gazı için ödeme yapmaya başlaması yükümlülüğü bulunan “Al yada Öde” anlaşması yürürlüğe giriyor. Fakat, Türkiye’nin ödeme yapmaya hiçte niyeti yok. Türk Hükümeti Gazrom’un Türkiye’yi oldukça pahalı bir projenin içine çektiğini ve yüksek fiyattan doğal gaz sattığını düşünüyor. Gazprom kendi haklılığından ve anlaşmada belirlenen fiyattan emin. Gazprom’un ihracattan sorumlu bölümü Gazpromeksport geçtiğimiz Cuma günü Avrupa’da bulunan arbitraj mahkemelerinden birine, Türklerin Mavi Akım Anlaşması şartlarına uymalarını sağlamalarını konusunda yardımcı olacağı ümidiyle, müracaat etti. Geçen hafta Ankara’da Gazprom ve Botaş temsilcileri arasında yürütülen müzakereler sonuçsuz kaldı: Rusya Türkiye’ye sevk edilecek doğal gaz fiyatını indirmeyi kabul etmedi. Türkiye de Gazprom’dan kontratta belirtilen 126 Dolar (bin metreküp) fiyatından doğal gaz alma niyetinde değil. Türkiye kontratta belirlenen fiyatın 80 Dolara indirilmesini istiyor. Gazprom 5-10 Dolar indirim yapmaya hazır, Gazprom Başkan Yardımcısı Yuriy Komarov’un sözlerine göre; Rus tarafı, 5 yıllık süreç boyunca Türkiye’ye gaz alımı konusunda rahatlama sağlayabilecek bir teklifte bulundu. Türk tarafı ise, atılan bu adımı yetersiz bularak daha fazla talepte bulundu. Sonuçta, anlaşma sağlanamadı.
2002 yılında Türkiye’de doğal gaz tüketimi 20 milyar m3 olarak gerçekleşti. Rusya, Nijerya, Cezayir ve İran’dan 21 milyar m3 doğal gaz ithal edildi. Mavi Akım anlaşmasına göre her yıl 2 milyar m3 daha fazla gaz alınması ön görülüyor. Türkiye’deki ağır ekonomik durum doğal gaz tüketiminin bu hızda artmasına müsaade etmiyor, bunun için doğal gazın re-export yapılması fikri akıllara geliyor, ancak, başlangıç fiyatı olarak tespit edilmiş bulunan 126 Dolarlık fiyat 2002 yılında oluşan fiyatlardan oldukça yüksek. Uzmanlar, tarafların er yada geç bir uzlaşma sağlıyacaklarından eminler. Radikal biçimde yapılacak "gözden geçirmeler" Gazprom için hiçte uygun olmayacak. Energy Intelligence Unit’ten Mark Smedley’in düşüncesine göre, Türkiye’nin mahkemeye gitmesi çok şaşırtıcı, Gazprom’un çok daha önce mahkemeye gitmesi gerekirdi. Türk tarafının mahkemeye sunacağı haklı argümanları olabilir. Gazprom’un tarihinde buna benzer bir olay 2001 yılında Yunan firması Depa ile yaşanmıştı. Yunan firması Stokholm mahkemesine oldukça kalifiye danışmanlarına hazırlattığı belgeleri sunmuştu. Fakat, taraflar anlaşmazlığı mahkemeye gelmeden çözümlediler. Uzmanlara göre; Gazprom’un uzlaşmaz tavrı Mavi Akım projesine harcamış olduğu ekonomik ve siyasi harcamalarından kaynaklanmakta. Türkiye’deki gergin siyasi ortam ve sık sık hükümetlerin değişmesi, Gazprom’un için dialog imkanlarını zorlaştırıyor. Rusya’nın önceki Türk Hükümeti ile imzalamış olduğu anlaşma geçmişte kaldı: Gaz pazarı durgunluğa girdi, ancak gaz arzı artıyor. Türkiye Rusya’dan başka Azerbaycan ve İran ile uzun vadeli gaz anlaşmaları yaptı. Türkiye için anlaşmazlıktaki siyasi yön çok önemli; mevcut iktidar tüm gücüyle Gazprom ile yapılan anlaşmayı kendisi çıkarına uygun bir seçilde sonuçlandırmak ve bundan siyasi kazanım elde etmek istiyor. Bu anlaşmazlıkta siyaset çok önem taşıyor. Fakat ne olursa olsun Türkiye pazarındaki gaz sorunu ancak Türkiye’den Yunanistan’a daha sonra da İtalya’ya doğal gaz boru hattı inşaa edilemesi ile çözülebilir. Türkiye gaz fazlası sorununu böyle çözebilir ve doğal gaz geçiş noktası haline gelebilir. Gazprom’un Mavi Akım için yapmış olduğu 3,2 milyar Dolarlık harcamasını çıkarabilmek için kıtalararası yeni doğal gaz boru hatları inşaası için daha çok para harcaması gerekecek. (Yekaterina Kravçenko, Aleksey Tihonov) |
|
|
|