GAZPROM’UN MAVİ AKIM KONUSUNDA HATA YAPMA HAKKI YOK

Vremya Novostey, 09.07.2003

Gazprom Başkanı Aleksey Miller, Mavi Akım konusundaki sorunu Türkiye yönetimiyle müzakere etmek  yarın, bir günlük ziyarette bulunmak üzere  Türkiye'ye gidecek.  Türk BOTAŞ şirketi, Mavi Akım  boru hattı üzerinden  yapılacak doğalgaz sevkiyatı  anlaşmasındaki bir yanlışlıktan  yararlanarak, 2003 Mart ayında Rus doğalgazını almaktan vazgeçti. Gazprom Başkanı'nın ziyareti, konuyu çözmek için  yapılabilecek azami girişimdir. Eğer, Miller konuyu çözmeyi başaramazsa,  Rusya Mavi Akım'ın hazırlık aşamasında olduğu gibi, yine siyasi araçları kullanmak zorunda kalacak.

Mavi Akım'ın çalıştırılamamasından dolayı  milyonlarca dolarlık zarardan endişeli olan Gazprom yönetimi, Türk tarafıyla bir kaç tur müzakere  yaparak,  sorunu çözmeye yönelik  yönelik bazı tekliflerini sundu. Söz konusu tekliflere  göre,  BOTAŞ'ın alacağı doğalgazın miktar ve fiyatında indirim yapılması söz konusu. Ayrıca Gazprom, Mavi Akım'dan kazanacağı paraların bir kısmını Türkiye'nin doğalgaz altyapısının geliştirilmesine yatırım yapmaya da hazır.

Haziran ayı sonunda yapılan son tur müzakere  de başarısızlıkla sonuçlandı.  BOTAŞ yönetimi, anlaşmada yer alan "al ya da öde" şartının kaldırılması için defalarca, Uluslararası Tahkim'e başvuracağı uyarısında bulundu. Mavi Akım anlaşmasına göre, “al yada öde” şartı 1 Temmuz 2003 tarihinden itibaren yürürlüğe girdi. Söz konusu “şart” uyarınca  BOTAŞ'ın, 2003 yılının  sonuna kadar 0.8 milyar metreküp Rus doğalgazının bedelini ödemesi gerekmektedir.

Türk tarafının Uluslararası Tahkim'e başvurusunun  blöf olduğu sanılıyor. Rus Gazexport şirketinden bir yetkili, "Biz uluslararası tahkimi mutlaka kazanacağız, çünkü daktilo hatasından kaynaklanan fiyat formülünü uygulamak mümkün değildir" dedi. Aynı kaynak, bugün BOTAŞ'ın aldığı tutumu şakayla karışık olarak  eleştirerek, "Kış mevsimi yaklaşınca görüşmelerin hızlanmasını bekliyoruz" dedi. Gazexport yetkilileri, geçen kış mevsiminde Türkiye'nin Gazprom'dan, doğalgaz teslim miktarını artırmasını istediğini hatırlattılar (Vremya Novostey'in elindeki bilgilere göre, Balkanlar üzerinden teslim edilen ve ilgili anlaşma gereği 12 milyar m3 olan miktardan %20 daha fazla doğalgaz talep edilmiştir. Rus tarafı da bu talebi yerine getirmiştir).

Öte taraftan, Miller'in yarın Ankara'da yapacağı görüşmelerle ilgili fazla iyimser de olmamak gerekiyor. Gazprom Başkanı'nın Türkiye'deki temasları, yalnızca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler'le yapacağı görüşmelerle sınırlı kalmayacak. Gazprom'daki kaynaklarımızın düşüncelerine göre, Aleksey Miller'in Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'la buluşması ve diyaloğun siyasi seviyeye çıkarılması halinde, tarafların tutumları birbirine yaklaşabilecektir. Gazprom yetkilileri, Miller'in çantasında  herhangi bir yeni teklifin  bulunmadığını bildirdiler. Müzakerelerin  kesin bir şekilde çıkmaza girmesi halinde, Gazprom'un, maliyeti milyarlarca dolar olan boru hattını envanterinden çıkarması ve Mavi Akım'ın inşası için aldığı 1,3 milyar dolar tutarındaki dış kredileri de zamanından önce ödeme imkanlarını acilen bulması gerekecek.

Vremya Novostey gazetesinin Rusya hükümetinde üst düzeyde görevli bir kaynağı, bunun gerçekleşmesi halinde, Gazprom'u "toprağa vermek" ve bunun için Gazprom'un eski Başkanı Rem Vyahirev ve ekibine "teşekkür etmek" (!) gerekeceğini söyledi. Söz konusu kaynağa göre, "tek çıkar yol, Türkiye'nin ileri süreceği hemen hemen bütün makul şartları kabul etmek" Bu sayede Mavi Akım boru hattı yeniden doğalgazla doldurulabilecektir. Zira boru hattı boş bırakılırsa, ekonomik açıdan "felaket olacaktır". Kaynağımız, yarın yapılacak görüşmeler sırasında Türklerin, Gazprom'dan, anlaşmanın tümüyle yeniden gözden geçirilmesini isteyebileceklerini tahmin ediyor. (Aleksey Grivaç -  Arkadi Dubnov)

 Ana sayfa           Rus Medyasından Haberler