การบริหารจัดการน้ำบริเวณพื้นที่พรุบาเจาะ

                 ข้อมูลเบื้องต้น     

                 สภาพลุ่มน้ำ   พรุบาเจาะประกอบด้วยลำน้ำสายสาขาต่าง ๆ คือ คลองบาเจาะ คลองซากู คลองลูโบ๊ะกายอ คลองทุ่งวอ คลองบือว๊ะ คลองลูโบ๊ะบ๊าว คลองขุด และคลองละหาร ลักษณะความลาดเทของพื้นที่ โดยลำน้ำสายสาขาจะมีความลาดเทจากทิศตะวันตกไปยังทิศตะวันออกและทิศเหนือ สภาพระดับน้ำในพรุ ในอดีตก่อนมีการพัฒนาพื้นที่พรุจะขึ้นอยู่กับอิทธิพลของน้ำฝนและน้ำทะเล ทางด้านบ้านตะโละแลแวง บริเวณอำเภอไม้แก่น จังหวัดปัตตานี ต่อมาได้มีพระราชดำริให้กรมชลประทานดำเนินการขุดคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายใหญ่พร้อมก่อสร้างอาคารบังคับน้ำ ประตูระบายน้ำปลายคลอง        พรุบาเจาะสายใหญ่ และได้มีพระราชดำริเพิ่มเติมให้ดำเนินการขุดลอกคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1 พร้อมก่อสร้างอาคารบังคับน้ำประตูระบายน้ำไม้แก่น เพื่อการเก็บกักน้ำไว้ใช้สำหรับการชลประทาน      การระบายน้ำ การป้องกันน้ำเค็ม การควบคุมรักษาระดับน้ำใต้ดินในพรุให้สมบูรณ์ขึ้น

                 การพัฒนาแหล่งน้ำและการจัดการน้ำของพรุบาเจาะ

                 - น้ำจากพรุบาเจาะ จะไหลลงทะเลได้ 2 ทาง คือ
                      1.  ผ่านทางคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 2 ไหลลงคลองระบายน้ำพรุบาเจาะ     สายที่ 3 และไหลลงคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายใหญ่ ออกทาง ปตร.ปลายคลองพรุบาเจาะ ด้านบ้านทรายขาว อำเภอเมือง จังหวัดนราธิวาส
                      2.  ผ่านทางคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 2 ไหลลงคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1 (คลองบาเระ) ไหลออกทาง ปตร.ไม้แก่น ออกทะเลทางด้านบ้านตะโละแลเวง อำเภอไม้แก่น จังหวัดปัตตานี

                   การบริหารการจัดการน้ำในทางตะวันตกและทิศเหนือของพรุบาเจาะ
                   (คลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1)

                   พื้นที่ทางทิศตะวันตกและทิศเหนือของพรุบาเจาะ  ประกอบด้วยพื้นที่อำเภอยี่งอ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส และอำเภอไม้แก่น จังหวัดปัตตานี พื้นที่ฝั่งตะวันตกของคลองระบายน้ำ  พรุบาเจาะสายที่ 1 เป็นเทือกเขาสูงมีลำน้ำต่างๆ หลายสาย ถัดมาเป็นที่ราบเชิงเขาและพื้นที่ราบจนจดริมฝั่งคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1 พื้นที่เหล่านี้บางส่วนสามารถใช้ทำการเพาะปลูกได้ บางส่วนเป็นที่ราษฎรอยู่อาศัย และบางส่วนเป็นป่าพรุ ส่วนพื้นที่ริมฝั่งด้านตะวันออกของคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1 เป็นพื้นที่ราบลุ่ม บางส่วนเป็นพื้นที่เพาะปลูก บางส่วนเป็นที่อยู่อาศัย และบางส่วนเป็นป่าพรุ ปัจจุบัน   ลำน้ำสายต่างๆ บริเวณทิศตะวันตก และทิศเหนือของคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1 ได้มีการพัฒนาแหล่งน้ำแล้ว ดังนี้

                      การพัฒนาแหล่งน้ำด้านทิศตะวันตกของคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1

                      - โดยการก่อสร้างฝายทดน้ำ อ่างเก็บน้ำ และอาคารบังคับน้ำ เพื่อการเพาะปลูกและอุปโภค-บริโภค ตามลำน้ำสายสาขา จำนวน 6 แห่ง ได้แก่ ฝายผันน้ำเสริมอ่างเก็บน้ำยะลูตง,  อ่างเก็บน้ำยะลูตง 2, ทรบ.  กาเยาะมาตี, ฝายปาโจ, ฝายบ้านบาลุกาสนอ และฝายปาลอบาต๊ะ
                      - ในปี 2525 ได้มีการก่อสร้าง ทรบ.บาเระพร้อมคันกั้นน้ำและคลองระบายน้ำ เพื่อช่วยในการเก็บกักน้ำและการระบายน้ำของคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1
                      - ในปี 2530 ได้มีการก่อสร้าง ปตร.บาเระ กลางคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 1(คลองบาเระ) เพื่อการเก็บกักน้ำ การระบายน้ำ และการควบคุมรักษาระดับน้ำในพรุ

                      การบริหารการจัดการน้ำฝั่งตะวันออกของพรุบาเจาะ

                      พื้นที่ฝั่งตะวันออกของพรุบาเจาะ ประกอบด้วยพื้นที่ตำบลโคกเคียน อำเภอเมือง       และ ตำบลบาเระใต้ อำเภอบาเจาะ มีคลองระบายน้ำที่มีอิทธิพลต่อพื้นที่อยู่ 3 สาย คือ คลองระบายน้ำ   พรุบาเจาะสายที่ 2 คลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายที่ 3 และคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายใหญ่ การบริหารจัดการน้ำในพื้นที่นี้ มีการจัดการในเรื่องการเก็บกักรักษาระดับน้ำในพื้นที่ การป้องกันน้ำเค็ม การบรรเทาอุทกภัย การควบคุมระดับน้ำในพรุบาเจาะ และการควบคุมการแพร่กระจายของน้ำเปรี้ยว ในส่วนของการจัดการที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับพรุบาเจาะ มีดังนี้
                      - ปตร.ปลายคลองระบายน้ำพรุบาเจาะสายใหญ่ สร้างเพื่อเก็บกักน้ำ การระบายน้ำ   การป้องกันน้ำเค็ม และรักษาสมดุลย์ของระดับน้ำใต้ดินในพื้นที่พรุบาเจาะ
                       -   อาคารชลประทาน จำนวน 6 แห่ง เป็นอาคารที่ก่อสร้างเพื่อเก็บกักน้ำ การป้องกัน  น้ำเค็ม การรักษาสมดุลย์ของระดับน้ำใต้ดิน และระบายน้ำที่เกินความจำเป็นออกจากพรุในฤดูน้ำหลาก และเมื่อเข้าสู่สภาวะปกติจะปิดตาย

การบริหารจัดการน้ำบริเวณพื้นที่พรุบาเจาะ