Larenks kanseri

Larenks kanseri orta yaş erkeklerde oldukça sık görülen, ancak diğer organ kanserlerine göre prognozu daha iyi olan bir hastalıktır. Bazı araştırmalara göre 14/1 olan erkek kadın oranı son senelerde 5/1 oranına kadar düşmüştür.

Hastalığın ortaya çıkmasında bazı risk faktörleri vardır. Çevresel risk faktörlerin yanında, tütün(sigara), alkol, bazı kötü alışkanlıklar ve radyasyon önemli faktörler olarak sayılabilir. Tüm bunların yanında kişiye bağlı bazı durumlar ki bunlar; immün yetmezlik, sesi kötü kullanma, sık sık mide suyunun rejurjite olması ve larenkste önceden papillom ve larengosel gibi hastalıkların bulunması, şeklinde sayılabilen faktörler de, larenks kanseri etiolojisinde rol oynamaktadır.

Hastalık, lokalizasyonuna göre, supraglottik, glottik ve subglottik larenks kanseri şeklinde klinik olarak 3 gruba ayrılır. Bazı yazarlar bir de transglottik diye bir grup bildirirler ki, bu lezyonlar ventrikülü çaprazlayan lezyonlardır yani yukarda saydığımız bölgelerden en az iki bölgeyi tutmuş olarak kabul edilir.

T1 glottik kanser T2 glottik kanser

Larenks kanserinde, önemli semptomlar olarak, ses değişiklikleri yani kısık ve boğuk ses, solunum ve yutma güçlüğü, hemoptizi (öksürükle kan gelmesi), kulağa vuran ağrı ve boyunda şişlikler şeklinde sayılabilir.

Hatalığın tanısı nisbeten kolaydır. Larenks'in indirekt ve direkt muayene yöntemleri ile muayene sırasında bir çok vakada lezyon kolayca görülür. Kesin tanı, histopatolojik olarak konur ve vakaların büyük bir çoğunluğu yassı hücreli(epidermoid) kanserdir.

Hastalığın tedavisine geçmeden önce stageleme yapılır. Bu çalışmalar, endoskopik radyolojik ve fizik muayene sonuçlarına dayanılarak yapılmaktadır.

Larenks kanserlerinde de TNM sınıflamasına göre hastalığın stage'i belirlenir.

T : Primer tümör, N : Rejional lenf nodu, M : Uzak metastaz

T_x = Stagelenemeyen

T₀ = Tümör delili yok

T_is = Karsinoma in situ

Supraglottik bölge (ventriküler bandlar, aritenoidler, ariepiglottik foldlar ve epiglot gibi alt bölgelerden oluşur).

T₁ = Tümör alt bölgelerden birinde sınırlı

T₂ = Tümör birden fazla alt bölgeyi tutmuş

T₃ = Tümör, postkrikoid bölgeye, preepiglottik boşluğa veya priform sinüse yayılmış, larenks fikse

T₄ = Tümör, kartilaja veya larenks önündeki dokulara invaze

Glottik bölge(Gerçek kordlar, kord'un serbest kenarından 1 cm. lik subglottik bölge ve ventriküller olmak üzere alt bölgelere ayrılır).

T₁ = Tümör, kordta sınırlı, hareket normal

T_1a = bir kordta

T_1b = iki kordta

T₂ = Tümör, subglottik ve/veya supraglottik bölgeye uzanmış, hareket bozulmuş olabilir.

T₃ = Tümör larenkste sınırlı, kord fikse

T₄ = Tümör, larenks dışına veya kartilaja invaze

Subglottik bölge(gerçek kord serbest kenerından 1 cm. lik subglottik mesafe hariç daha alt kısım

T₁ = Tümör, subglottik bölgede sınırlı

T₂ = Tümör, vokal kord'a uzanmış, hareket bozulmuş olabilir.

T₃ = Tümör, larenks'de sınırlı, kord fikse

T₄ = Tümör, kartilaja veya larenks dışına uzanmış

N_x = Lenf nodu tesbit edilemedi

N₀ = Rejional lenf nodu yok

N₁ = Aynı tarafta tek ve 3 cm. den küçük lenf nodu

N₂ = 6 cm. den küçük lenf nodları

N_2a = Aynı tarafta tek 3-6 cm. lik lenf nodu

N_2b = Aynı tarafta birden fazla ve 6 cm. den küçük lenf nodları

N_2c = Bilateral ve kontrlateral 6 cm. den küçük çok sayıda lenf nodları

N₃ = 6 cm. den büyük lenf nodu yada nodları

M_x = Uzak metastaz tesbit edilemedi

M₀ = Uzak metastaz yok

M₁ = Uzak metastaz var

Stage gurupları

0 --------- T_is N₀ M₀

I ............ T₁ N₀ M₀

II ........... T₂ N₀ M₀

III .......... T₃ N₀ M₀ veya (Herhangi bir T) N₁ M₀

IV ..........T₄ N₀ M₀ veya (Herhangi bir T) N_2-3 M₀ veya (Herhangi bir T ve N) M₁

Bu sınıflama, American Joint Committee on Cancer (AJCC) kurumunun kararından alınmıştır.

Larenks kanserlerinde tedavi, hastanın yaşına, genel durumuna, sosyal yaşantısına, tümörün lokalizasyonuna ve o merkezde bulunan ekiplere göre planlanabilmektedir. Larenks kanser tedavisini ortaklaşa yürüten ekipler, baş-boyun cerrahı, radioterapist, medikal onkolog, psikoterapist ve konuşma uzmanlarından oluşmaktadır.

Hastaların tedavisinde cerrahi başta gelmektedir. Ancak özellikle stage I'de ve de glottik lezyonlarda, radioterapi ve cerrahinin eşit kür şansına sahip olması nedeniyle bir çok hastada radioterapi tercih edilmektedir.

Larenks kanserlerinde cerrahi tedavi planlanırken özellikle rejional metastazlar dikkatle değerlendirilir. Vokal kord lezyonlarında rejional metastazların %10 larda olması, bunun tersine supraglottik lezyonlarda kısa sürede, üstelik iki tarafa birden veya kontrlateral boyun lenf nodlarına metastaz yapabildiği, subglottik tümörlerde ise pretrakeal, paratrakeal lenf nodlarının tutulma olasılığının yüksek olduğu düşünülerek, tedavi metodu planlanır. Özellikle supraglottik lezyonlarda parsiyel veya total larenjektomiye, radikal veya modifiye boyun diseksiyonlardan birisi ilave edilir. Koruyucu cerrahiler, daha çok glottik ve supraglottik kanserlerde söz konusudur.

Glottik kanserlerde semptomların erken çıkması nedeniyle, tümörü erken safhada yakalama olasılğı yüksektir. Buna bağlı olarak da, ensık uygulanan koruyucu ameliyatlardan, kordektomi, vertikal hemilarenjektomi ve frontolateral vertikal hemilarenjektomi yöntemlerinden birini uygulama şansı olmakta ve hastaların konforu daha az bozulmaktadır.

Supraglottik kanserde ise çok az hasta erken safhada yakalanmaktadır. %80-90 hasta stage III ve IV te tanı almakta, hastaların çoğuna total larenjektomi uygulanmaktadır. Bu yerleşimde olan tümörlerde, çok az bir hastada epiglottektomi şeklinde koruyucu bir ameliyat yapılabilmekte, geri kalan ve parsiyel larenjektomi şansı olan hastalara da supraglottik(horizontal) parsiyel larenjektomi yapılmaktadır.

Boyun lenf nodlarında histopatolojik olarak metastaz tesbit edilen hastalara postoperatif olarak radyasyon tedavisinin yapılması da şiddetle önerilmektedir.

Larenks kanserlerinde tedavi oldukça yüz güldürücüdür. Prognoz büyük ölçüde tümörün lokalizasyonuna, diferansiasyonuna, rejional veya uzak metastaz olup olmamasına, hastanın yaşına ve immün yapısına göre değişebilmektedir. Tüm larenks kanserli hastalarda ortalama 5 yıllık yaşam süresi oranı, değişik çalışmalarda %65-70 olarak bildirilmektedir. Bu oran glottik kanserlerde %95-98'e ulaşmaktadır.