Heeft
een rat last van korstjes, schilfers, kale plekken en/of jeuk, dan is het natuurlijk
zaak om zo snel mogelijk naar een dierenarts te gaan. Alleen die kan de juiste
diagnose stellen en de daarbij behorende behandeling voorschrijven. Vaak gaat
het om parasitaire huidinfecties, maar ook allergie (m.n. voor eiwitten) komt
regelmatig voor.
Zelf kun je in ieder geval alvast de nagels van de rat knippen. Doordat hij
jeuk heeft, krabt hij zichzelf steeds open, waardoor het probleem verergert
en korsten en kale plekken ontstaan. Bovendien zit er vaak vuil onder de nagels,
waardoor infecties kunnen ontstaan.
Niet altijd is er sprake van een duidelijke oorzaak. Voorkomen is dus niet altijd
mogelijk, maar in veel gevallen kom je met hygiëne en voorzichtigheid een
heel eind. Zorg er altijd voor dat het hok goed schoon is. Kijk een nieuwe rat
altijd heel goed na, voordat je hem in de groep plaatst (het best is om 2 weken
quarantaine in acht te nemen). Houd je ratten op shows e.d. bij andere ratten
vandaan (al worden alle ratten bij de ingangskeuring goed gecontroleerd, het
kan nooit voor 100% zekerheid geven). Gebruik geen vervoersbakjes van anderen
zonder dat deze grondig gereinigd zijn. Wees heel voorzichtig als je je rat
bij iemand anders brengt voor bijvoorbeeld een dekking. Gebruik geen hooi, al
is dit omstreden, er zijn toch aardig wat gevallen bekend, waarbij hooi de waarschijnlijke
bron van infectie was (bovendien bevat hooi teveel stof wat slecht is voor de
luchtwegen). Zijn er andere huisdieren aanwezig, controleer deze dan ook regelmatig,
want niet alle parasieten zijn soortgebonden! Als je ratten besmet zijn met
parasieten of een schimmelaandoening, stop dan met fokken, in ieder geval zolang
de behandeling duurt!
PARASITAIRE HUIDINFECTIES
Om
te constateren om welke soort parasiet het gaat, kan met een loep de vacht geïnspecteerd
worden, of kan men met een stukje plakband proberen de parasieten van de vacht
of de huid te halen (met name van de warmere gebieden), om ze onder de microscoop
te kunnen identificeren. Dit gaat alleen op bij parasieten die zich op de huid
en in de vacht bevinden (zoals de luis, vlo, vachtmijt en bloedzuigende mijt),
en niet bij parasieten die zich in en onder de huid graven (zoals de schurftmijt
of graafmijt).
Parasieten die zich op de huid en in de vacht bevinden, kunnen meestal vrij
eenvoudig bestreden worden met een daarvoor voorgeschreven poeder, spray of
shampoo. Aan te bevelen is om de behandeling nog twee keer te herhalen, steeds
met een tussenpoos van een week, omdat het toch wel vrij hardnekkig is en het
middel meestal de eitjes niet doodt.
Graafmijten zijn een stuk moeilijker te bestrijden, de meeste dierenartsen zullen
kiezen voor behandeling met ivermectine (ivomec) in de vorm van drie maal een
injectie, met tussenpoos van een week à tien dagen. Het is heel belangrijk
om parasieten snel en goed te behandelen! Omdat de meeste soorten bloed zuigen,
kunnen de ratten bloedarmoede krijgen en verzwakken. Ze worden minder actief,
eten minder en worden ook bevattelijker voor andere ziekten en hierdoor kunnen
ze er uiteindelijk zelfs aan sterven. Maar ook door mijten die geen bloed zuigen
en dus geen bloedarmoede kunnen veroorzaken, verzwakt de rat, omdat de eetlust
vaak verminderd en de rat te weinig slaap krijgt door de heftige jeuk.
Graafmijten zijn een stuk moeilijker te bestrijden, de meeste dierenartsen zullen
kiezen voor behandeling met ivermectine (ivomec) in de vorm van drie maal een
injectie, met tussenpoos van een week à tien dagen. Het is heel belangrijk
om parasieten snel en goed te behandelen! Omdat de meeste soorten bloed zuigen,
kunnen de ratten bloedarmoede krijgen en verzwakken. Ze worden minder actief,
eten minder en worden ook bevattelijker voor andere ziekten en hierdoor kunnen
ze er uiteindelijk zelfs aan sterven. Maar ook door mijten die geen bloed zuigen
en dus geen bloedarmoede kunnen veroorzaken, verzwakt de rat, omdat de eetlust
vaak verminderd en de rat te weinig slaap krijgt door de heftige jeuk.
1.
Luizen (Polyplax Spinulosa)
Ze zijn slechts 0,5 - 1,5 mm groot, roodbruin van kleur en zuigen bloed uit
de huid van de rat. De gehele cyclus speelt zich af op de gastheer en duurt
26 dagen. Ze verspreiden zich via direct contact.
Ze bevinden zich voornamelijk in de nek en op schouders en rug (vooral vlak
boven de staart). Ze veroorzaken jeuk en bloedarmoede en kunnen bepaalde bacteriële
infecties naar andere ratten overbrengen.
Ze bevinden zich voornamelijk in de nek en op schouders en rug (vooral vlak
boven de staart). Ze veroorzaken jeuk en bloedarmoede en kunnen bepaalde bacteriële
infecties naar andere ratten overbrengen.
2. Mijten
Alle drie de onderstaande soorten kunnen voorkomen bij ratten. Vooral zieke,
oude en zeer jonge dieren zijn er vatbaar voor. Tevens ook de ratten die in
een onhygiënische omgeving gehuisvest zijn en dieren die in contact kunnen
komen met wilde knaagdieren. Ze zijn nog kleiner dan luizen en met het blote
oog vaak niet of nauwelijks te zien.
a. vachtmijt (Radfordia ensifera) veroorzaakt jeuk en geringe schilfering
op kop, nek en oren.
b. bloedzuigende mijt (Liponyssus bacoti) Ze zuigen af en toe bloed. De gehele cyclus duurt 13 dagen en speelt zich in de buurt van de gastheer af. Ze zitten slechts incidenteel op de gastheer zelf, maar het grootste gedeelte in de omgeving.
Deze ectoparasiet veroorzaakt problemen met de vruchtbaarheid en kan bloedarmoede veroorzaken. Daarnaast kan er een ontsteking van de huid optreden door een allergische reaktie. Ook mensen kunnen worden gebeten door deze mijt. Bij mensen die daar gevoelig voor zijn kan een lokale allergische reaktie ontstaan. Voor alle drie soorten geldt dat de klachten kunnen worden verergerd door krabben. Hierdoor kunnen wondjes ontstaan die weer kunnen gaan ontsteken. Het meest gevoelig zijn zieke, oude en zeer jonge ratten en ratten die in een onhygiënische omgeving zijn gehuisvest.
Na zich bij de gastheer aan bloed tegoed gedaan te hebben, verbergt deze mijt
zich doorgaans in de omgeving. Daar is zij met het blote oog waar te nemen.
Naast, onder andere, knaagdieren kan deze mijtsoort ook de mens treffen. Zij
kan worden overgebracht door direct contact, maar ook via bodembedekking (hooi!).
Mijt wordt behandeld door het geven van enkele injecties (Ivomec). Omdat hierdoor
de eitjes niet onschadelijk worden gemaakt, moet deze behandeling enkele keren
herhaald worden. Mijt is erg besmettelijk en het is dus nodig om alle dieren
uit de groep te behandelen. Ook zul je het verblijf heel goed moeten schoonmaken.
Veel ratten dragen wel eens wat mijt met zich mee, de mijt kan zich in bepaalde
gevallen (zoals wanneer het dier niet helemaal in orde is of in geval van stress)
gaan uitbreiden. In minder ernstige gevallen kan het afdoende zijn om een 'Vaponacassette'
gedurende een etmaal in de omgeving van de kooi te hangen. Dit enkele keren
herhalen met steeds een week tussenpauze. Niet de cassette continu laten hangen,
de aanwezige gifstoffen kunnen dan ook schadelijk zijn voor de ratten zelf!
c. schurftmijt (Notoedres muris) De gehele cyclus speelt zich af op
de gastheer. Deze mijten zitten in of onder de huid en zijn alleen in een diep
afkrabsel te vinden. Vaak is het te herkennen aan wratachtige veranderingen
op oren (bloemkooloren), staart en /of neus. Verder kan het blaasjes, knobbeltjes,
kale plekken en gelige korsten op oren, neus, staart, pootjes en geslachtsorgaan
veroorzaken.
3. Vlooien
Hoewel ze hoogstzelden op een tamme rat voorkomen, kunnen zowel de honden- en
kattenvlo als de specifieke rattenvlooien aangetroffen worden.
SCHIMMELAANDOENINGEN
Bij
ratten komt deze aandoening zelden voor. Hij gaat gepaard met haaruitval, schilfering
en meer of minder duidelijk afgebakende rode vlekken, meestal op de rug. Meestal
is het te voorkomen door het geven van de juiste, gezonde voeding, hygiëne
en gezondheidszorg!
Vaak heeft de eigenaar de symptomen eerder dan de rat! De diagnose wordt meestal
gesteld door microscopisch onderzoek van haar en schilfers aan de rand van de
verwonding of door het maken van een kweek. Sommige soorten schimmels zijn herkenbaar
onder de zogenaamde Woodse lamp, omdat ze daaronder fluoriseren.
Schimmel is lastig te behandelen, meestal wordt een zalf of crème voorgeschreven
in combinatie met een oraal toe te dienen medicatie. Deze behandeling duurt
4 tot 6 weken.
ALLERGIE
Heeft
de dierenarts bij onderzoek geen parasieten kunnen constateren, of is de rat
zelfs al behandeld tegen ongedierte maar blijft last houden van korsten, met
name onder de kin, in de nek en op de rug, dan zou het een allergie kunnen betreffen.
Meestal betreft het een allergie voor teveel en /of verkeerde dierlijke eiwitten
en wordt het meest gezien bij mannetjes boven de 6 maanden oud. Veel mensen
kopen kant en klaar rattenvoer, vaak helpt het om dan over te gaan op een ander
merk.
Mensen die zelf hun voer mengen kunnen het best de honden- of kattenbrokken
uit het menu weg laten, hierna wordt de kwaal meestal al snel minder. Omdat
ratten toch dierlijke eiwitten nodig hebben, kan een paar keer per week een
gekookt stukje kip of vis gegeven worden.
Ook te veel vet kan huidproblemen veroorzaken, daarom mogen ook niet te veel
zonnebloempitten en pinda’s gegeven worden.
Verder is het zaak om te zorgen dat de wondjes niet gaan infecteren. De dierenarts
kan hiervoor een goede wondzalf voorschrijven, deze werkt desinfecterend en
bevordert de genezing en helpt ook tegen de jeuk. Ook wordt vaak een cortisoninjectie
gegeven tegen de jeuk, dit geeft de huid rust waardoor hij kan herstellen. En
zoals ik bovenaan al schreef, moeten de nagels goed kort gehouden worden, vooral
die aan de achterpoten.
VETLAAG (SEBORROE OF SEBORRHOEA)
Soms
krijgen ratten, vooral oudere mannetjes (die te dik zijn), op hun huid, met
name op de rug, een soort gelige vetlaag (seborroe= een ziekelijk verhoogde
afscheiding van het huidsmeer vermengd met schilfers van de opperhuid. De ‘oe’
wordt uitgesproken als ‘eu’). Niet in alle gevallen kan dit voorkomen
worden door goede voeding en hygiëne, omdat de rat er gewoon ‘aanleg’
voor heeft. Vervelend is dat deze ratten soms een beetje viezig ruiken. Er zit
niet anders op dan deze ratten regelmatig te wassen met berkenteershampoo of
ouderwetse groene zeep, vraag de dierenarts naar meer mogelijkheden. Vaak zie
je na een wasbeurt wat kleine gelige /rode schilfertjes in de vacht, dit zijn
gewoon restjes van de vetlaag die tijdens het wassen en droogwrijven los zijn
gelaten. Na een à twee dagen is dat meestal weer verdwenen.
Afgeraden wordt om ratten met seborroe wit brood, meelspijzen en verzadigde
vetzuren te geven, dus bijvoorbeeld geen pasta’s en vette vlees- of visprodukten.
