|
Textos Filosofia

Textos autor

Enllaços
| |
|
"AnaÛdeia
kaÜ parrhsÛa : Formes de subjectivitat en les èpoques clàssica i
hel·lenística".

|
| |
|
Curso de doctorado 2002
(Acompañada
de una nota no sólo pedagógica)
El presente
curso pretende constituir una profundización
en la obra de
Foucault a través de la lectura de sus últimos escritos, en los que
recapitula los dos aspectos que constituyen los ejes básicos de su
problemática madura: las
dos "invenciones" modernas del
sujeto y la razón.
Esta reflexión
final lo lleva –quizá deberíamos decir, con cierta ironía
foucaultiana, "de la manera más natural"- al análisis de uno
de los textos centrales en el proceso de constitución del sujeto y la
razón ilustrada en la modernidad: la obra de Kant Qué
es la Ilustración?
Muchas y muy
diversas son las cuestiones que suscita esta lectura foucaultiana del
texto kantiano; pero lo más interesante es, quizá, el modo en que el
proceso de confrontación con Kant, a la vez que conduce a una original
autocomprensión de la obra propia como "ontología del
presente", permite a Foucault una nueva y más matizada
caracterización del concepto de autonomía
de la razón.
Ahora bien,
esta nueva concepción –bien alejada, por cierto, de algunas
interpretaciones demasiado aporéticas y escépticas- abre el espacio de
una posible autoconstitución del sujeto basada, a la manera de la Antigüedad
Clásica, en las prácticas ethopoiéticas,
entendidas además como una "verdad en ethos."
...Y ahora la
nota pedagógica:
Decía Ausubel
en el frontispicio de su influyente obra Psicología pedagógica que
toda su teoría podría reducirse a este lema: “el factor más
importante que influye en el aprendizaje es lo que el alumno ya sabe.
Averígüese esto y enséñese consecuentemente”.
Sin duda es una máxima muy acertada para los niveles más elementales;
pero en el caso de la enseñanza universitaria,
realizar esa indagación podría resultar hasta insultante: aquí es el
estudiante mismo quien debe ejecutarla. Adaptado a nuestro nivel, el
principio podría reformularse: “el factor más importante que influye
en el aprendizaje es que el alumno ya sepa lo que debe aprender.
Averigüe qué es eso y estudie consecuentemente”.
Formulación sólo
aparentemente paradójica; pues, en ausencia de un trabajo personal
previo sobre los materiales que se usarán en las sesiones del curso, éste
se reduciría necesariamente a una sucesión de simples clases
magistrales. La clase magistral también tiene, sin duda, su lugar en
los niveles universitarios, pero no parece el método más pertinente en
un curso de doctorado.
Por ello,
planteamos, tras unas breves sesiones de introducción, la puesta en
común de los resultados que cada persona (o grupo) haya alcanzado
en su análisis de los materiales propuestos.
Apostamos,
pues, una metodología de aplicación activa, especialmente indicada,
además, en el caso de una
obra como la de Foucault, cuyo mayor mérito radica en la elaboración
de un modelo de reflexión que no reclama para sí más validez relativa
que la del trabajo de apropiación de los discursos por los (sujetos)
implicados en las luchas cotidianas.
1.
Enunciaremos en la primera sesión las etapas de la obra
foucaultiana a fin de ofrecer una esquemática visión de conjunto de
las diversas problemáticas inauguradas por nuestro autor, situando así
sus análisis sobre los procesos de construcción de la subjetividad.
1.1.
Propuesta: Leer El orden del discurso
1.2.
Materiales:
¨
Sinopsis de las etapas
anteriores, junto a los dossier de cursos anteriores, publicados en mi página
Web (http://www.geocities.com/rafasar)
¨
Transparencias con
esquemas sobre las etapas Foucault: arqueología y genealogía
¨
Dossier: El orden
del discurso
2.
Presentaremos los textos de la última etapa, en que Foucault
busca articular una respuesta de conjunto a la problemática que sus
anteriores análisis han resuelto de una manera sólo parcial: ¿cuál
es, finalmente, la relación entre saber, poder y sujeto?
2.1.
Propuesta: Leer Hermenéutica del sujeto
2.2.
Materiales:
¨
Dossier: Historia
de la sexualidad, III (pp.38-68)
¨
Dossier: Hermenéutica
del sujeto, lec. 4, (pp.65-74)
¨
Dossier: Id.,
lec. 6, (81-91)
3.
Los elementos examinados en las dos sesiones
anteriores dan origen a una doble serie de investigaciones: en
primer lugar, la reflexión sobre los procesos de “subjetivación”,
le lleva a plantearse cómo esa constitución o construcción de los
sujetos se ha llevado a
cabo en diversos periodos históricos, desde la Grecia Clásica hasta la
época de formación del cristianismo primitivo.
3.1.
Propuesta: Formas del cuidado de sí y teorías éticas
helenísticas: ejemplo del cinismo
3.2.
Materiales:
¨
Dossier: Hermenéutica
del sujeto, Anexo (105-142)
¨
Dossier: Los cínicos,
VII-VIII; 14-36; 44-52
4.
En segundo lugar, paralelamente a los resultados de la
investigación histórica, “empírica”, surge una reflexión acerca
de cuál puede ser, en la época presente, el contenido de los ideales
intelectuales y éticos heredados de la Ilustración, desde la
perspectiva de la analítica del sujeto y los procesos de subjetivación
que se desprenden de sus análisis anteriores.
4.1.
Propuesta: Leer: Qué es Ilustración?
4.2.
Materiales:
¨
Dossier: Qué es
Ilustración?
¨
Transparencias artículos “Orientation
and Enlightenment”
5.
Finalmente, intentaremos aplicar los contenidos examinados a la
temática específica del curso de doctorado, desarrollando un trabajo
práctico de investigación sobre el concepto de
parrhesía en el
pensamiento clásico. Para ello, se propondrá el análisis de los usos
y acepciones del concepto, tomando como material de base una exhaustiva
selección (obtenida por medios informáticos) de lugares en una amplia
gama de autores de la Antigüedad Clásica en que aparece el tópico.
5.1.
Propuesta: Trabajos en grupo: “parrhsÛa : Formas de subjetividad en las
épocas clásica
y helenística”.
5.2.
Materiales:
Relación
y tablas de los lugares en que aparece el término
parrhesía
¨
Dosier: Using
Foucault’s Methods
|
SESI
|
TEMA
|
ACTIVIDAD
|
MATERIALES
|
|
1
|
PRESENTACIÓN.
SINOPSIS
ETAPAS
|
Lectura
El orden del discurso
|
Sinopsis
y materiales en:
Página principal
Texto
en Dossier
|
|
2
|
EL
CUIDADO DE SÍ
SABER,
PODER, SUJETO
|
Lectura
Historia de la sexualidad, III
Conferencias
1982:Lección 4
|
Textos
en DOSSIER
|
|
3
|
PROCESOS
DE SUBJETIVACIÓN EN ÉTICA ANTIGUA: CINISMO
|
Lectura
Hermenéutica
del sujeto
Lectura
Los cínicos
|
Texto
en DOSSIER
TEXTO
EN
http://www.geocities.com/rafasar
|
|
4
|
ILUSTRACIÓN
Y POSMODERNIDAD
|
Lectura
¿Qué
es Ilustración?
|
Texto
en DOSSIER
|
|
5
|
PARRHESÍA EN EL MUNDO CLÁSICO
|
Trabajos
en grupo
|
ESQUEMAS
DE TRABAJO EN
Página principal
|
(Material
para el trabajo práctico)
Loci del terme parrhesía
|
|
|
|
|
|
|
DL |
Vidas… |
2, 123, 18 |
|
|
|
2, 130, 8 |
|
|
|
EURÍPIDES |
|
|
|
|
|
Ión |
672 |
|
|
|
Fragmenta |
Fr. 737, 1 |
|
|
|
PLATÓN |
Symposium |
222 c |
|
EÞpñntow d¯
taèta toè ?Alkibi?dou g¡lvta gen¡syai
¤pÜ t» parrhsÛ&
aétoè,
÷ti ¤dñkei
¦ti ¤rvtikÇw ¦xein toè
Svkr?touw.
tòn oïn
Svkr?th,
N®fein
moi dokeÝw,
f?nai,
|
|
Fedro |
240 e |
|
fulattom¡nÄ di?
pantòw kaÜ pròw �pantaw,
?kaÛrouw
te
¤paÛnouw kaÜ
êperb?llontaw ?koæonti,
Éw d'
aìtvw
cñgouw
n®fontow m¢n oék
?nektoæw,
eÞw d¢
m¡yhn Þñntow pròw tÒ
m¯ ?nektÒ ¤paisxeÝw,
parrhsÛ&
katakoreÝ kaÜ ?napeptam¡nú
xrvm¡nou;
|
|
Epistulae |
354 |
|
ôryñtata
fil¡llhn �n lexyeÛh·
ù d¡ moi
faÛnetaÛ pú t?
nèn,
¤gÆ
peir?somai p?sú parrhsÛ& kaÜ koinÒ tini dikaÛÄ
lñgÄ xrÅmenow
dhloèn.
l¡gv g?r
d¯ diaithtoè tina trñpon
dialegñmenow Éw
duoÝn,
turanneæsantÛ te kaÜ turanneuy¡nti,
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
PLUTARCO |
Camilo |
4, 1 |
“amistad” |
|
|
Agis |
17, 8 |
|
¤m¢ deÝ z°n
parrhsÛ& pròw llaw gunaÝkaw,
à m®te
par
|
|
Quomodo adulador ab
amico…
48e-74e
|
51C
51D
55B
59A
59B
59C
59D (2)
59E
60B
|
“franqueza” |
|
|
De laude ipsius |
540F |
|
|
|
Quaestiones convvales |
617F
634E |
|
|
|
Preacepta gerendae
reipublicae |
802F |
|
|
|
|
|
|
|
|
ISÓCRATES |
Ad Nicoclem
(or.2) |
3, 2 |
|
|
|
De pace
(orat. 8) |
14, 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
DEMÓSTENES |
Olynthiaca 3 |
3, 8 |
|
|
|
|
De Chersoneso
(or.14) |
21, 1 |
|
|
|
FILÓN |
De ebrietate (11) |
149, 4 |
|
|
|
Quis rerum divinarum heres
sit (15) |
5, 1
5, 5
6, 1
14, 3 |
|
|
|
Epistula Joannis, I |
2, 28 |
|
|
|
MARCOS |
Evangelio |
8,33 |
|
kaÜ parrhsÛ& tòn
lñgon ¤l?lei.
kaÜ
proslabñmenow õ P¡trow
aétòn ³rjato ¤pitimn
aétÒ.
õ
d¢ ¤pistrafeÜw kaÜ
ÞdÆn toçw
mayht?w aétoè ¤petÛmhsen P¡trÄ kaÜ l¡gei,
?Upage ôpÛsv mou,
Satan,
÷ti oé
froneÝw t? toè yeoè
?ll? t? tÇn ?nyrÅpvn.
|
|
|
|
|
|
|
|
PABLO |
Ad Corinthios, II |
3, 12 |
|
|
|
Ad Corinthios, II |
3,14 |
|
?Exontew oïn
toiaæthn ¤lpÛda poll» parrhsÛ&
xrÅmeya,
kaÜ
oé kay?per Mv#s°w ¤tÛyei k?lumma
¤pÜ tò prñsvpon
aétoè,
pròw tò
m¯ ?tenÛsai toçw ußoçw
?Isra¯l eÞw tò
t¡low toè katargoum¡nou.
?ll?
¤pvrÅyh t? no®mata aétÇn.
xri g?r
t°w s®meron ²m¡raw |
|
Ad Ephesios,
|
3, 12 |
|
kat? prñyesin
tÇn aÞÅnvn ¶n ¤poÛhsen ¤n tÒ
XristÒ ?Ihsoè tÒ
kurÛÄ ²mÇn,
¤n
Ú ¦xomen t¯n
parrhsÛan kaÜ
prosagvg¯n ¤n pepoiy®sei di? t°w pÛstevw
aétoè.
|
|
Ad Philippenses,
|
1, 20 |
|
tÛ g?r;
pl¯n ÷ti
pantÜ trñpÄ,
eàte
prof?sei eàte ?lhyeÛ&,
Xristòw
katagg¡lletai,
kaÜ ¤n
toætÄ xaÛrv·
?ll? kaÜ
xar®somai,
oäda
g?r ÷ti toètñ moi ?pob®setai eÞw svthrÛan di? t°w êmÇn de®sevw kaÜ ¤pixorhgÛaw
toè pneæmatow ?Ihsoè Xristoè,
kat?
t¯n ?pokaradokÛan kaÜ ¤lpÛda mou ÷ti ¤n oédenÜ aÞsxuny®somai,
?ll'
¤n
p?sú parrhsÛ& Éw
p?ntote kaÜ nèn megaluny®setai Xristòw ¤n tÒ sÅmatÛ mou,
eàte di?
zv°w eàte di?
yan?tou.
¤moÜ
g?r tò z°n Xristòw kaÜ tò ?poyaneÝn k¡rdow.
|
|
Ad Colossenses |
2, 15 |
|
?pekdus?menow
t?w ?rx?w kaÜ t?w ¤jousÛaw ¤deigm?tisen ¤n parrhsÛ&,
yriambeæsaw
aétoçw ¤n aétÒ.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
„JUAN“ |
Evangelio |
7, 13
|
|
oédeÜw m¡ntoi
parrhsÛ& ¤l?lei perÜ aétoè di? tòn fñbon tÇn
?IoudaÛvn.
|
|
|
7,26
|
|
?Elegon oïn
tinew ¤k tÇn ?IerosolumitÇn,
Oéx
oðtñw ¤stin ùn
zhtoèsin ?pokteÝnai;
kaÜ
àde parrhsÛ& laleÝ kaÜ oéd¢n aétÒ l¡gousin.
|
|
|
10,24
|
|
oß ?IoudaÝoi kaÜ
¦legon aétÒ,
?Evw pñte
t¯n cux¯n
²mÇn aàreiw;
eÞ sç eä
õ Xristñw,
eÞp¢ ²mÝn
parrhsÛ&.
|
|
|
11, 14
11, 54
|
|
?O oïn ?Ihsoèw
oék¡ti parrhsÛ& periep?tei ¤n toÝw
?IoudaÛoiw,
?ll? ?p°lyen
¤keÝyen eÞw t¯n xÅran ¤ggçw
t°w ¤r®mou,
eÞw
?EfraÜm legom¡nhn pñlin,
k?keÝ
di¡triben |
|
|
16, 25
|
|
Taèta ¤n
paroimÛaiw lel?lhka êmÝn·
¦rxetai
Ëra
÷te oék¡ti ¤n
paroimÛaiw lal®sv êmÝn ?ll? parrhsÛ&
perÜ toè patròw
?paggelÇ êmÝn.
|
|
|
16, 29
|
|
L¡gousin oß
mayhtaÜ aétoè,
?Ide nèn
¤n parrhsÛ&
laleÝw,
kaÜ
paroimÛan oédemÛan l¡geiw.
|
|
|
|
|
|
|
|
18,20 |
|
?pekrÛyh aétÒ
?Ihsoèw,
?EgÆ
parrhsÛ& lel?lhka tÒ
kñsmÄ·
¤gÆ
p?ntote ¤dÛdaja ¤n sunagvg» kaÜ ¤n tÒ ßerÒ...
|
|
|
|
|
|
|
|
LUCIANO |
Revivescentes s. piscator |
17, 8 |
|
|
|
Deor. Concilium |
2, 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
DIONISIO HALICARNASO |
De Isocrate |
8, 10 |
|
|
|
De Demosthenis dictione |
21, 83 |
|
|
|
|
Acta Justini |
5, 6 |
|
?IoustÝnow eäpen·
Di'
eéx°w
¦xomen di? Xristòn tòn
kærion ²mÇn
timvrhy¡ntew svy°nai,
÷ti toèto
²mÝn svthrÛa kaÜ
parrhsÛa
gen®setai ¤pÜ toè foberoè kaÜ pagkosmÛou b®matow toè
despñtou ²mÇn
kaÜ svt°row.
Ésaætvw
d¢ kaÜ oß loipoÜ m?rturew |
|
|
|
|
|
|
|
DIO CASSIUS |
Historiae romanae |
5,18,3,3;
11,43,6,6;
12,46,1,6 |
|
÷ti õ aétòw
strathgòw yel®saw kaÜ m¯ telesyeÜw ±gan?kthse
tÒ õmÛlÄ,kaÜ
¤k toætou kaÜ ¤k toè toÝw dhm?rxoiw polç dunam¡noiw barænesyai
parrhsÛ& pleÛoni pròw aétòn par? toçw llouw toçw
õmoÛouw oß ¤k
tÇn kateirgasm¡nvn ¤xr°to.
|
|
CLEMENTE AL. |
Paedagogus |
1,9,83,1 |
|
|
|
|
Stromata |
2,1,3,1, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
JUAN CRISÓSTOMO |
248 ocurrencias!!=115+133
(parresíai)
|
24en Homiliae 1-55, in acta apostolorum,
154, vol60 p.26 |
24 in Homiliae 1-88, in Joannem, 153,
vol 59 p. 25 |
|
|
|
|
|
|
|
|
SUDA |
Sv “grykton” |
|
|
Grællow·
JenofÇntow toè Svkratikoè ußoÜ Grællow kaÜ Diñ-
dvrow.
kaÜ
Grællow,
õ xoÝrow.
Gruktñn·
�ra
gruktñn ¤stin êmÝn;
tout¡stin
�ra græjai ôfeÛlete µ par-
rhsÛan gein.
GrumaÛa:
²
skeuoy®kh.
|
|
SUDA |
sv “DeisidaimonÛa"
|
|
|
monÛaw ?gennoèw
kaÜ terateÛaw gunaikÅdouw ¤stÜ pl®rhw.
÷ti
?Asklh-
piñdotow ÷siow
·n kaÜ eéseb¯w kaÜ t? m¢n prÇta deisidaÛmvn ¤gegñnei
kaÜ eélab¯w
oìtvw sfñdra Ëste m®te yæein ?n¡xesyai m®te tinòw
?porr®tou
mhdenòw ?koæein·
oé g?r
eänai taèta t°w gen¡sevw jia,
?ll? toè
?Olæmpou kaÜ tÇn ¤n ?OlæmpÄ diaz°n ²goum¡nvn.
÷ti
² eés¡beia m¡sh
tugx?nei ?sebeÛaw kaÜ deisidaimonÛaw.
÷ti deisi-
daimonÛa ² kairow
parrhsÛa.
|
|
|
sv.
ParrhsÛa |
|
|
ParrhsÛa:
¤jousÛa,
deia.
oß d¢ t»
maxaÛr& t¯n parrhsÛan
¤dÛdosan.
oß =®torew
t» parrhsÛ& katexr®santo ¤pÜ tÇn ôneidÛzein
mellñntvn toçw ?koæontaw,
÷tan oß
dialegñmenoi tÇn oé deñntvw
pot¢ pepragm¡nvn
mnhmoneævsin·
Éw
AÞsxÛnhw ¤n tÒ kat? Tim?rxou·
Nikñdhmow d¢ êpò
?Aristagñrou teteleæthke biaÛÄ yan?tÄ,
¤kkopeÜw
õ deÛlaiow ?mfot¡rouw
toçw ôfyalmoçw kaÜ t¯n glÇttan ¤ktmhyeÛw,
à ¤parrhsi?zeto,
pisteævn
toÝw nñmoiw.
kaÜ ¤n tÒ
t°w parapresbeÛaw·
pro¹rhmai d¢
parrhsi?sasyai kaÜ ¤leuy¡rvw �ma kaÜ t?lhy° eÞpÆn
sÐzesyai.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|