K�reselle�me hareketi her ne kadar g�zler �n�nde ger�ekle�iyor olsa da asl�nda bu durum sadece y�zeysel bir g�r�nt�d�r. G�n�m�zde geli�mi� sekiz d�nya �lkesinin olu�turdu�u bir komisyon olan G-8, D�nya'n�n �e�itli kentlerinde g�ndemi �o�u zaman k�reselle�me olan zirveler yap�yor. Asl�nda bu toplant�lar sa�l�kl� bir k�reselle�me hareketini en rahat �ekilde olu�turmak amac�yla yap�l�yor. En son G-8 zirvesi ge�ti�imiz g�nlerde �talya'n�n Cenova kentinde yap�ld�. Ge�mi�te ya�anan k�reselle�me kar��t� g�steriler nedeniyle �ehirde haftalar �ncesinden yo�un g�venlik �nlemleri al�nmaya ba�land�. Bu durum her ne kadar d�nya liderlerinin daha huzurlu bir ortam i�erisinde �al��malar�n� sa�lamak amac�yla yap�ld�ysa, ayn� �ekilde �ehirde ya�ayan milyon insan�n ya�amlar�n� ayn� �ekilde alt�st etti. Bu durum G-8 zirvelerinin k�reselle�me kar��tlar�ndan ziyade, bir �ok normal insan�n huzurunu bozdu�unun en b�y�k �rne�i oldu. �talya'da k�reselle�me konusu bir yana, rahats�zl�k vermesinden dolay� hi� bir sivil toplum �rg�t� ��k�p da polisin bunca g�venlik �nlemini ele�tirmedi, bunlara kar�� bir eyleme giri�medi. Bunlar bir yana, bas�n s�rekli G-8 zirvelerini destekler bir hava tak�nd�. Oysa bas�n�n hi� bir kimse ya da kurulu�un yan�nda ve taraf�nda olmadan haberi yorumsuz olarak kitlelere ula�t�rmas� gerekmez mi? Ne yaz�k ki k�reselle�me kar��t� protestocular�n �ehre geli�inde, onlar sanki toplumun art�klar�ym�� gibi haber ve ele�tirilerin yap�lmas� bas�n a��s�ndan �z�nt� verici bir durumdu.
Konuyu bir yana b�rak�p k�reselle�me hareketinin politik ve sosyolojik taraflar�n� inceleyelim. Biraz ge�mi�e gitmek gerekirse XV. y�zy�l sonunda, Co�rafi Ke�ifler'e uzanal�m. Avrupa'n�n teknik a��dan Do�u'dan geri olmas�, s�rekli Do�u'nun tehdidi alt�nda ya�amas�, onlar� o devirde d�z san�lan D�nya'da bat�ya do�ru ilerlemek zorunda b�rakt�. Sonu� olarak Amerika k�tas�n�n ke�fi, orada kurulan koloniler, Afrika'dan getirilen siyah k�leler Avrupa'da bir�ok s�m�rge devletini ortaya ��kard�. Zenginle�en Avrupa k�sa s�re i�erisinde oralardaki kaynaklar� t�ketmeye ba�lad�. Sanayi Devrimi'nin ard�ndan, �r�nleri D�nya pazar�na a�mak s�m�rgecili�in ikinci kademesini olu�turdu. Art�k sadece yeni ke�fedilen yerler de�il, sanayile�ememi� t�m �lkeler birer s�m�rge durumuna d��t�. Yeni �r�nlerin ucuza ve h�zl� maledilmesi, eski geleneksel y�ntemlerin �n�ne ge�ti ve o sanayile�ememi� �lkeler �abucak bir pazar haline geldiler. Ard�ndan XX. y�zy�lda ��kan D�nya Sava�lar� neticesinde s�m�r�len sanayile�ememi� �lkeler h�zla ba��ms�zl�klar�n� kazanarak kap�lar�n� yabanc� mal giri�ine kapad�lar. Milliyet�ilik ak�m�n�n da etkisiyle insanlar yerli mallar�na �zendirildi. Bu durum XX. y�zy�l sonlar�na, Sovyetler Birli�i'nin ekonomik olarak ��kmesine kadar s�rd�. Kap�lar�n� tam 72 y�l boyunca Bat�'n�n kapitalist ekonomisine kapatan Sovyetler sonunda yenik d��t� ve belki de istemeden serbest piyasa ekonoisine yani kapitalizme ge�ti. ��te o g�nden bu yana s�n�rlar� soyut olarak kald�rmaya �al��an k�reselle�me hareketi devam etmektedir. Bu da s�m�rgecilik hareketinin ���nc� kademesini olu�turuyor kan�mca.
Gelelim tekrar �talya'daki G-8 zirvesine. Bas�n bir hafta boyunca toplant�lardan ziyade, yar�m milyon k�reselle�me kar��t� protestocunun polisle �at��mas�yla ilgilendi. D�nya'n�n en demokratik, insan haklar�na en sayg�l� �lkelerinde bile polisin protestocularla �at��maya girmesi an�nda �iddet kullanmas� �z�c� bir ge�ek. Bir �nceki zirvede �sve�'de ya�anan �at��malar�n ard�ndan, �talya'da ilk kez bir g�sterci hayat�n� kaybetti. Asl�nda �ld�r�ld� demek daha do�ru olur, ��nk� �ekilen g�r�nt�lerde �talyan gencinin jandarma taraf�ndan bilin�li olarak vuruldu�u g�zleniyor. Bunun yan� s�ra g�stericilerin kald�klar� okul binas�ndan polis taraf�ndan zorla ve i�kence yap�larak g�t�rlmeleri ger�ekten d�nyan�n (en?) geli�mi� sekiz �lkesinin hala, toplumsal olaylara nas�l m�dahele edilmesi gerekti�ini bilmedi�ini g�zler �n�ne seriyor.
Her ne kadar insanlar�n g�zleri boyanarak k�reselle�me ad� alt�nda birbirlerini s�m�rmeleri i�in zirveler yap�lsa da, kimi kar��t g�stericiler ayn� �ekilde g�zleri ba�lanarak eylem yapmaya te�vik ediliyor. Oysa her bireyin, bu konu hakk�nda oturup d���nmesi, hi�birinin kimsenin dolduru�una gelmemesi ve hi�bir kimseye boyun e�memesi gerekir. Ger�ek d�nyan�n kurallar� her ne kadar bir koyun s�r�s�nde uygulanan kurallar kadar basit olsa da, bireyin bir �ekilde bu s�r�den kurtulmas� gerekir. Ancak o zaman arkas�na d�n�p kendisini soyutlam��, ���nc� bir ki�i olarak insanlar� inceleme f�rsat�n� bulabilir.
�a�r� �zdemir
02/08/2001
