Zuurstof en kooldioxide
De lucht bevat ongeveer 20 procent zuurstof, maar het meest zuurstofrijke water zelden meer dan een procent van dit vluchtige gas. Vissen bezitten organen -de kieuwen- waarmee ze het grootste deel van de zuurstof aan het water kunnen ontrekken. Zuurtof dient net zo goed voor de ademhaling van planten en organismen die zo klein zijn dat we ze niet kunnen zien en daarom vaak vergeten: bacterien. Deze laatste breken organisch materiaal dat andere levende wezens hebben afgestoten (uitwerpselen en afval) af; voor de chemische reactie die deze afbraak in gang zet, is eveneens zuurstof nodig.
Zuurstof in het water is afkomstig van de oplossing van zuurstof in de lucht die wordt bespoedigd door beweging van het water door wind, stroming of hoogteverschillen. Hoe meer het water beweegt, hoe meer zuurstof erin zit. Ook planten voegen zuurstof aan het water toe; zij produceren het door middel van fotosynthese, maar alleen overdag. De maximale hoevelheid zuurstof die het kan bevatten, hangt af van de temperatuur: hoe hoger deze is, hoe minder zuurstof het water kan bevatten (bij 25 �C zit er 18 procent minder zuurstof in het water dan bij 15�C). Zuurstof wordt gemeten in mg/liter, en de dosering is moeilijk. Water dat het meest beweegt, het zuurstofrijkste, bevat 8 tot 10mg/liter, zuurstofarm water soms minder dat 2mg/liter.
In het aquarium is het zuurstofgehalte meestal maximaal, als het water maar beweegt. Problemen ontstaan alleen als het gehele evenwicht niet klopt (te veel vissen, te weinig planten) of als het materiaal niet werkt (vergeten, kapot of stroomstoring). Kooldioxide ontstaan door de ademhaling van de vissen, de planten en de bacterieen. Daardoor vermindert de beweging van het water, die het zuurstofrijker maakt, het kooldioxidegehalte dat wordt afgestaan aan de lucht. In een aquarium is kooldioxide zeldzaam, wat gunstig kan zijn voor de planten. Overdag nemen de planten met behulp van fotosynthese de kooldioxide op en halen er de koolstof uit die ze nodig hebben om te groeien.
Er. moet dus een permanent evenwicht worden gevreerd tussen zuurstof, kooldioxide, planten en vissen. Dit evenwicht veranderd 's avonds, een periode waarin de planten geen zuurstof produceren. Kooldioxide is bovendien een van de belangrijkste factoren die invloed hebben op de pH-waarde.
De zuurtegraad van het water (pH-waarde)
De pH geeft aan of het water zuur (minder dan pH 7), basisch (meer dan pH 7) of neutraal (pH 7) is. In de natuur zijn zo'n beetje alle waarden vertegenwoordigd. Sommige vissne zijn gewend te leven in wateren met een hoge zuurtegraad (en dus een lage pH-waarde), andere zijn gewend aan een basisch milieu (en dus een hoge pH-waarde). Er zijn verschillende vissoorten die het zowel in water met een hoge als een lage pH-waarde goed doen, ongeacht hoe de waarden in hun natuurlijke omgeving zijn. Er zijn er ook die sterven als ze in water worden gehouden waarvan de pH te veel afwijkt van de pH in hun natuurlijke leefomgeving.
Er zijn diverse middelen te koop die de pH kunnen verlagen of verhogen. Het is echter raadzaam, zeker als u hiermee nog niet zo veel ervaring hebt, vissen te houden die op dit weinig eisen stellen, of vissen die dezelfde pH-waarde gewend zijn als uw leidingwater bevat. Hiervoor kunt u altijd contact opnemen met het waterbedrijf, maar u kunt ook het water zelf testen met diverse pH-tests die in de vakhandel verkrijgbaar zijn.
De hardheid van het water (DH)
Er zijn verschillende termen die de waterhardheid aangeven, maar de enige die belangrijk is voor de beginnende aquariaan is de DH (Duitse Hardheid) ook wel gH (gemiddelde Hardheid) genoemd. De DH wordt gemeten in graden. Met 0 tot 4� DH wordt zeer zacht water bedoeld, 4 tot 8� DH is zacht water, 8 tot 12� DH is matig hard water, 12 tot 18� DH is redelijk hard en 18 tot 30� DH betekent hard water. Eigenlijk drukt de DH de hoeveelheid in het water opgeloste magnesiumzouten en calciumsulfaten uit. Hard water bevat veel opgeloste kalk. We treffen het voornamelijk aan in meren en belen met een rotsachtige bodem in een bergachtige omgeving. Zacht water komen we vooral tegen in tropische regenwouden. De hardheid van het water is heel goed aan te passen aan de normen die uw vissen stellen. Er zijn verschillende bereidingsmiddelen die uw kunt gebruiken. Bent u echter niet bekend met deze materie, dan is het beter om eerst te informeren bij uw waterbedrijf welke hardheidhet kraanwater bij uw thuis heeft of om deze met een eenvoudige watertests zelf te meten.
|
