21 października 2002
600-lecie urzędu sołtysowskiego w Prusieku

21 października 1402 roku przebywający w Krośnie król Polski i Litwy Władysław Jagiełło podpisał kilka dokumentów porządkujących stan administracyjny w ówczesnej ziemi sanockiej. Jeden z tych dokumentów dotyczy Prusieka. Dokument mówi o zastąpieniu prawa ruskiego obowiązującego dotychczas w Prusieku prawem niemieckim. Nowa organizacja wsi owocowała m.in. ustanowieniem urzędu sołtysa w osobie Stanisława Jaksy. Urząd ten w różnych formach przetrwał do dnia dzisiejszego. Dokument mówi o nadaniu Stanisławowi sporego obszaru ziemi w Prusieku, karczmy oraz młynu. Tak wyposażony nowy sołtys Prusieka sprawował władzę we wsi w imieniu króla.

W ciagu sześćdziesięciu lat od włączenia przez Kazimierza Wielkiego ziemi sanockiej do Królestwa Polskie nasze tereny stały się miejscem ożywionej akcji osadniczej. Przeważali osadnicy polscy i niemieccy. W Prusieku, który wliczany był w dobra królewskie, zaczęło osiedlać się wielu Polaków. Ludność ruska rządziła się odmiennymi przestarzałymi prawami i zasadami organizacji wsi, które nie przystawały do nowych czasów. Spowodowało to zapewne inicjatywę wśród polskich osadników do wystarania się u króla pozwolenia na wprowadzenie nowoczesnego na owe czasy prawa niemieckiego. Starania te ziściły się w 1402 roku.

Powstaje pytanie jak wyglądał ówczesny Prusiek. Najprawdopobniej stara ruska osada skupiała się wokół miejsca zwanego Cerkwisko - niewielkiego wzniesienia u zbiegu rzeki Sanoczek i potoku Niebieszczańskiego (okolice dzisiejszego cmentarza prusieckiego), gdzie do 1944 stała jeszcze drewniana cerkiew greko-katolicka. Polscy oraz niemieccy osadnicy przybywszy do Prusieka po 1340 roku poczęli osiedlać się powyżej osady ruskiej, wdłuż potoku Niebieszczańskiego. Piersze lata upłynęły im zapewne na karczunku pobliskich lasów dla pozyskania drewna na budowę domów oraz uzyskania ziemi pod uprawę oraz do wypasów bydła. Wraz z rozrostem wsi pojawiła się potrzeba wybudowania w Prusieku młyna. W starodawnym nazewnictwie prusieckim zachowała się nazwa Mielnicze, odnosząca się do miejsca poniżej dzisiejszego mostu na rzece Sanoczek. Miejsce to prawdopodobnie w dawnych czasach wykorzystano pod budowę prusieckiego młyna. W dokumentach jest też mowa o pierwszej karczmie prusieckiej (w późniejszych wiekach powstały jeszcze dwie), która istniała najprawdopodobniej w pobliżu młyna. Ponadto do mieszkańców Prusieka, jako wsi królewskiej należało wypełniać obowiązki wobec zamku sanockiego - wiązało się to z pomocą przy remontach.

Przed 1402 wieś zorganizowana była wg prawa ruskiego - wsią rządziła rada starszych na czele z tzw. Tywonem, który zbierał od mieszkańców daniny dla władcy. Prawo niemieckie - bardzo nowoczesne na owe czasy przynosiło pewną formę samorządu wiejskiego oraz posadę sołtysa, który w imieniu wsi mógł występować ze sprawą nawet bezpośrednio do króla. Dodatkowo nowe prawa wnosiło nowe zasady wydajnej uprawy rolnej - tzw. trójpolówkę (zastąpiła małowydajną dwuplówkę z czasów ruskich) uporządkowało wymierzanie i nadawanie ziemi osadnikom. Data 21 października 1402 roku jest ważna dla naszej miescowości. Ustanowienie bowiem nowego porządku we wsi upodbniło zasady życia mieszkańców do tych, według których żyli mieszkańcy innych ziem polskich. Jest to początek trwałej przenależności do państwa polskiego.