Tlumaczenie z niemieckiego - Übersetzung aus dem Deutschen

Star Trek i Etyka

Bochum, 20.03.1997

Nr. 58


O Kant'cie i komputerach w ludzkiej postaci
Moralnosc i etyka w "Star Trek - The Next Generation"
Naukowiec z RUB przeanalizowala znany z sukcesu i otoczony kultem serial


"Star Trek" przekazuje widzom rozsadnie uzasadniona,
wiarygodna idee przyszlosci. Dotyczy to naukowoprzyrodniczych
punktow wyjscia fikcyjnej techniki i w tym samym stopniu 
polityczno-spolecznej utopii. Do tych wynikow doszla Nicola Ruth
Wanning, M.A. w swej analizie "Moralnosc i Etyka" w
Star Trek uniwersum na przykladzie "Star Trek - The Next
Generation". Ta napisana w Instytucie Nauki o Filmie i
Telewizji RUB-u pod kierunkiem Prof. Dr. Gunther Salje praca
magisterska "Okno na przyszlosc. Rozwazania o otoczonym
kultem serialu Star Trek" ("Fenster in die Zukunft.
Eine Betrachtung der Kultserie Star Trek") jest juz drugim
badaniem tego telewizyjnego "tasiemca".

Pierwsza analiza remake'a "Star Trek - The Next Generation"

Sukces Star Trek jest bezprzykladny - zaden serial nie mogl
utrzymac sie na ekranie tak dlugo i do tego przedstawic remake
stawiajacy oryginal w cieniu. Przy tym "Star Trek - The
Next Generation" (TNG) jest w znacznym zakresie naukowym
ugorem. Luke ta zamknela Nicola Ruth Wanning swym 
studium "Okno na przyszlosc".

Etyka captain Picard'a 

Star Trek rozni sie od innej science-fiction przez koncentracje
akcji na dramatycznych konfliktach. Plot poszczegolnych epizodow
bazuje czesto na klasycznych motwach odzwierciedlajacych 
archetypiczne ludzkie konflikty. Szczegolnie postac captain Picard'a
reprezentuje intensywna refleksje etyczna. System wartosci, na
ktorym opiera on swe decyzje, mozna przesledzic wstecz az do
filozofii Oswiecenia i etyki Kant'a. Gdy captain Picard 
podejmuje decyzje - czesto w zakresie aktualnych tematow jak 
technologie genetyczne, narkotyki, przerywanie ciazy etc. -, to 
przedstawia zawsze jej podstawy etyczne. Picard stoi w ten sposob na
najwyzszym stopniu "szesciostopniowej teorii rozwijania
sadu moralnego" amerykanskiego psychologa Lawrence 
Kohlberg: obowiazujacymi sa dla niego wylacznie uniwersalne 
pryncypia etyczne, nawet procedury demokratyczne nie gwarantuja 
sprawiedliwosci.

Data, galaktyczny Pinokio

Star Trek rozpatruje ponadto egzystencjalne tematy ludzkiego
bytu. Tematy te sa podejmowane i dyskutowane na przykladzie
androida Data, "galaktycznego Pinokio". Data sprawia
wrazenie dziecka, ktore z naiwna ciekawoscia szuka odpowiedzi na
pytanie o istote czlowieka: co oznacza radosc i smutek, milosc
itd.? Epizody, w ktorych Data zbiera ludzkie doswiadczenia, sa
czesto przepelnione humorem. Komizm wynika z przeciwienstwa
miedzy komputerem o ludzkiej postaci i jego, czesto nieswiado-
mie, bardzo ludzkim zachowaniem. Data jest tez interesujacy pod
wzgledem moralnym. Aby upodobnic go do ludzi jego tworca zao-
patrzyl go w "program etyczny". Moralne normy Daty
wynikaja z jego egzystencji jako "zyjacego komputera",
podlegaja one rozsadkowi i logice jako absolutnej instancji.

Indywidualnosc, tolerancja, wolnosc

Federacja (uniwersalny zwiazek roznych planet i ludow, swego
rodzaju kosmiczna ONZ) prezentuje sie widzom w tradycji kla-
sycznych utopii jako idealne spoleczenstwo. To utopijne myslenie
wierzy w pozytywne wykorzystanie ludzkiego potencjalu i efek-
tywnosc ewolucyjnych sil czlowieka. Stanowi to podstawe stworzo-
nego przez producenta Gene Roddenberry Uniwersum Star Trek.
Czlowiek jest definiowany przede wszystkim przez stale dazenie
do rozwijania sie. Obowiazuje to wobec osiaganego dzieki nauce i
technice postepu oraz wobec wykrystalizowania sie odpowiedniego 
etycznego systemu wartosci. Etyka przekazywana w TNG stawia na naj-
wyzszym miejscu indywidualnosc, tolerancje i wolnosc; kazda isto-
ta ma prawo do godnego zycia; akceptowane sa systemy 
zachowania i wartosci odbiegajace od wlasnych norm.

Kant i idea wiecznego pokoju

Etyka orientuje sie na tradycje wielkich duchowych pradow histo-
rii, Renesansu, a przede wszystkim Oswiecenia. Indywidualizm
obywateli Federacji nie stoi w zadnym wypadku w sprzecznosci z
podporzadkowaniem interesow osobistych wspolnemu dobru.  W ten
sposob konstytucja Federacji nawiazuje bezposrednio do filozo-
ficznego projektu "Wiecznej zgody" ("Zum ewigen
Frieden", 1795) Emmanuela Kanta. To rozsadek jest tym, co
wydalo ta zasade. Nie przypadkiem do czlonkow zalozycieli 
Federacji naleza Wulkanowie; lud, ktory w pelni konroluje swe emocje
i dziala wylacznie wedlug zasad logiki i rozsadku.

(z niemieckiego - Piotr Kraczkowski)

(oryginal niem. - rzecznik prasowy Ruhr - Universität Bochum).

Dalsze informacje:

Nicola Ruth Wanning, M.A., Eichenstr. 23, 46535 Dinslaken, Tel.
02064/50838, Fax: 02064/17447.

RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB 


Z przyjaznym pozdrowieniem

Dr. Josef König
RUB - Ruhr-Universität Bochum
- Rzecznik Prasowy -
44780 Bochum
Tel: + 49 234 700-2830, -33930
Fax: + 49 234 7094-136
[email protected]


RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB 


Prosze przy okazji do nas zajrzec: 
http://www.rz.ruhr-uni-bochum.de/pressestelle (D)

RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB - RUB