Mevlânâ 30 Eylül 1207 tarihinde Horasan'ın Belh yöresinde, bugün Tacikistan sınırları içinde kalan Vahş kasabasında doğmuştur. Annesi, Belh Emiri Rükneddin'in kızı Mümine Hatun; babaannesi, Harezmşahlar hanedanından Türk Prensesi, Melîke-i Cihan Emetullah Sultan'dır.
Babası, "alimlerin sultânı" unvanı ile tanınmış, Muhammed Bahâeddin Veled; büyükbabası, Ahmed Hatîbî oğlu Hüseyin Hatîbî'dir. Babasına Sultânü'l-Ulemâ unvanının verilmesini kaynaklar Türk gelenekleri ile açıklamaktadır. Etnik kökeni tartışmalı olup; Fars , Tacik veya Türk olduğu yönünde görüşler mevcuttur.
Mevlânâ, dönemin İslâm kültür merkezlerinden Belh kentinde hocalık yapan ve Sultan-ül Ulema (Alîmlerin Sultânı) lakabıyla anılan Bahaeddin Veled'in oğludur. Mevlânâ, babası Bahaeddin Veled'in ölümünden bir yıl sonra, 1232 yılında Konya'ya gelen Seyyid Burhaneddin'in mânevi terbiyesi altına girmiş ve dokuz yıl ona hizmet etmiştir. 1273 yılında vefat etmiştir.
Dört
fil ayağı sütun üzerine bir Selçuklu şaheseridir. Kubbeyi hadranın dıştan
16 dilimli bir külahı vardır. Külahla silindir gövdenin birleştiği yerde
Ayet-el Kürsi yazılıdır. Kubbe muhtelif motifler süs ve kufi ayetlerle
bezenmiştir. Kubbenin altında Mevlâna ve Sultan Veled yatmaktadır. Mezar
üzerinde en son II. Abülhamit 'in hediye ettiği altın sim işli bir puşide
örtülüdür. Kubbenin doğusunda Sultan - Ül- Ülema'nın kabri bulunmaktadır.
Selçuklu ağaç işlemeciliğinin bir şaheseri olan sandukası yüksekçedir.
Arka cephesi görülmediğinden ayakta imiş hissini verir. Bu sanduka Mevlâna
için yapılmış, bilahare babasının üzerine kaldırılmıştır.
KONYA BÜYÜK ŞEHİR BELEDİYESİ