U Banjaluci 14. decembra 2002. godine predavač sa
moskovskog instituta veterine SERGEJ LUGANSKI iz Rusije
održao je predavanje na temu : pčelinje bolesti i načini lečenja
prenosimo dio predavanja iz ličnih zabeleški pčelara S.H.

LEČENJE VAROE

1. Mravljom kiselinom jačine 85% i veće koncentracije najefikasnije se uništava varoa, jer nije štetna za pčele i njihove proizvode, a varoa ne postaje rezistentna. Doza od 30-50 ml za jedno pčelinje društvo za jedno tretiranje pri temperaturi od 15-25 °C uništava 90% i više varoe. Tretiranje se vrši dva puta u proleće - sa razmakom 10 dana, i jedan put u jesen kod prihrane pčela za zimu.

          Načini tretiranja:

• I način:    kartonski paket zatvoren u foliji (tri pločice kartona, svaka debljine 3-5 mm) natopljen sa 30-50 ml kiseline, postavlja se na satonoše, ali neposredno pre postavljanja naprave se na foliji tri otvora, svaki veličine oko 2 cm i okrenu na satonoše. Kartonski paket (ploče) je veličine arak lista ili nešto manji, tako da može upiti datu količinu kiseline - koja se u paket ubodom igle od šprice kroz foliju ubrizga na kartonske ploče.

• II način:    kiselina se sipa u flašicu u koju je uvučen fitilj do dna flašice i da viri iz flašice 1-2 cm, potom se flašica vješa u prazan ram i unosi u košnicu do legla. Kiselina će izvetriti za 3-4 dana.

• III način:    može se koristiti poklopac od tegle, veličine koja može da primi navedenu količinu kiseline i stavlja se na satonoše, ali na poklopac se mora staviti kartonski poklopčić nešto veći od poklopca tegle da do kiseline ne mogu dolaziti pčele.

Mjere predostrožnosti: obavezno se moraju koristiti gumene rukavice, zaštitne naočale i maska za nos i za usta  da se spriječi udisanje isparenja mravlje kiseline.

Napomena: koliko mi je poznato nigdje u svijetu nije odobreno unošenje mravlje kiseline u tečnom stanju u košnicu, jer u slučaju izlivanja u košnicu stradju pčele i pčelar (o ovome predavač ništa nije rekao).

2. Perizin, kao lek protiv varoe takođe je efikasan, abara varou preko 90%, ali se mora strogo poštovati doza u datom uputstvu. U literaturi piše da navodno štetno utiče na maticu, ali naučno nije potvrđeno. Kao sistematik djeluje na varou preko pčelinje limfe. Primjenjuje se polivanjem raspršivačem po pčelama, satonošama, ulicama, stranicama košnice i poklopnoj dasci, pri temperaturi iznad 10 °C i kad nema legla.
   
   Perzin efikasno uništava i košničine male mušice - bube, vidi pčelara br.7/1999 str. 318.

3. Apistan, plastična traka iz firme Sandos, navodno je efikasna, jer svih 20 dana koliko treba da bude u košnici, svakodnevno istim intenzitetom ubija varou, što nije slučaj sa drvenim letvicama, jer one obaraju varou samo prva 3-4 dana i to vrlo slabo, jer je varoa postala rezistentna na njih.

4. Oksalna kiselina je efikasan lek protiv varoe, ali je veoma komplikovana za upotrebu, jer treba polivati samo pčele bez matice i bez ramova sa medom i leglom. Pošto je ne nameravam upotrebljavati nisam detalje primene ni beležio, a to se odnosi i na mlečnu kiselinu.

LEČENJE KREČNOG LEGLA

Vrlo se teško leči, treba pčele preseljavati u čistu dezinficiranu košnicu na čisto saće ili satne osnove i obavezno menjati maticu, jer drugog efikasnog leka nema. Zaraženo saće treba pretapati i košnicu dezinficirati. Navodno je Klotrimazol dosta dobar, primjenjuje se razrjeđen sa vodom 0,0012% prskanjem 3-5 puta u razmaku 5-7 dana, a nabavlja se u apotekama.

LEČENJE NOZEMOZE

Fumagelin je vrlo efikasan lijek, s tim da se koristi u jesen kod prihrane pčela za zimu, doza i način primjene u uputstvu za upotrebu.Ja ga ne mislim upotrebljavati, jer sam u listu Pčelar br 4/2001 pročitao članak "FUMAGELIN IZ PANDORINE KUTIJE", a zatim Pčelar br 11 i 12/2000 gdje  se iznose veoma detaljni podaci o štetnim posljedicama po ljudsko zdravlje i u najmanjoj količini koja se eventualno može naći u medu. Posebno je opasan za trudnice i za djecu.
Mravlja kiselina, 15 kapi u litar sirupa vrlo je efikasan za lečenje ove pčelinje bolesti, što je koristio bečki profesor dr Šilera još 1937. i 1938. godine (vidi list Pčelar br 7/1999 str. 322)

POSEBNO NAPOMINJEM da u listu Pčelar br 4/2001 str 173-176 piše o upotrebi mravlje kiseline protiv varoe u Češkoj. Govori se o upotrebi kiseline u vidu "Formidol štapića", to je u stvari drvena furnir pločica veličine 25x18 cm, debljine 1,5 mm natopljena sa 40 ml mravlje kiseline 85% jačine u foliji, koja se stavlja na satonoše ili na podnjaču. Ako neko ima mogućnosti neka pokuša i ovo nabaviti. Kod njih je unošenje mravlje kiseline u tečnom stanju u košnicu zabranjeno. Ovde se kaže i o pozitivnom djelovanju mravlje kiseline na krečno leglo.

Lična zabeleška pčelara S.H.