Ixa parabra tan sentita, globalizazi�n, encara manca de sinnificau ta muitos de nusatros. Puestar que nom�s siga una nueba moda, un nesezario intercanbeyo entre as culturas esistens en o mundo. En os payises d'o m�n desembolicau, cada diya podemos alufrar as consecuenzias d'ista parola: chens foranas arribatas de payises diferens, presonas d'atros colors charr�n luengas esconoxitas ta nusatros, manieras de bibir e culturas que no replecamos... S�, toz as ixas diferienzias a ras que mos cuesta alcostumbrar-nos, pero que, en a myor parti de casos, mos prennemos de uen impl�z. Encara que toz nusatros sapemos que mos resta muito a fer...
Pero isto sen nom�s que as consecuenzias, mos em a cuestionar: que ye reyalm�n a globalizazi�n? A globalizazi�n ye un nuebo sistema d'orden internazional, o cualo s'escribir� en a istoria mondial. Semos escomenzipi�n un nuevo inte an o capitalismo apercaza a rebanxa a os triballadors ta furtar-les as milloras aconsegitas en as luitas d'intes anteriors, ye izir, desaparixe o benestar sozial. Os estaus dixan d'estar a tuca d'a cherarquiya ra cuala ditamina o poder e, as empresas, internazionalizatas, prennen a sogeta que botxa o m�n.
A traduzi�n prenzipal ye que a diferienzia entre payises ricos e pobres crexe. No ye fruito d'a casualidat, una deuda esterna gran ye m�s efeutiba que o colonialismo lebau en sieglos pasaus. A deuda condiziona tot o control pulitico d'os payises no-desembolicaus e, con isto, o poder sobre ers. Antiparti, os meyos de comunicazi�n, controlaus por as mesmas empresas, e a mala amostranza, auguamanal de crapazins buedos, zarran o sistema que ye cuasi perfeuto.
Soluzions? Inteleutuals paraus resumen os estudeyos feitos ta amerar as consecuenzias negatibas d'o sistema globalizau en:
1.- Cuentra l'indibidualismo escau por a globalizazi�n: millora en l'amostranza presonal e coleutiba alazetal.
2.- Cuentra ra importanzia d'o triballo en o sistema: unidat de triballadors, estabilidat de poder ta ras chuntas de triballadors e total reforma e autualizazi�n d'istas.
3.- Cuentra o poder d'as empresas: puliticas interestatals e nazionals que faigan lais d�alcuerdo con o nuebo orden e aduyen a ra figura d'o feiner.
4.- Cuentra a globalizazi�n total: retxionalismo mondial que aduye a ebitar as luitas internas entre feiners.
5.- Cuentra ra precariedat feinera: creyazi�n de sozied�z d'o triballo que i-metan os alaz�z d'o benestar sozial alazetal a libel mondial.
Por tot isto, a soziedat autual camina enta un esbenidero inzierto. As retxiras de canbeyo por as que encara se luita no sirben de cosa. Como ya pasi�, a soziedat ye malamostrata e camina por endrezeras ya pasatas. S'� de triballar dende una ambiesta autual: s� a ra globalizazi�n, a un m�n m�s chusto, pero no a ra globalizazi�n d'o capitalismo.
Em escomenzipiau un nuebo sieglo e, a penar d�os abanzes estraurdinarios que o m�n � alcanzau, como m�i en a historia, sobre tot en a inobazi�n teunolotxica e zentifica e en os recursos materials disponibles, o diannostico, en lo referiu a o triballo, no poderba estar m�s preocup�n.
Zentenars de milions d'omes e mullers beyen negau o suyo azeso a un triballo dinno. A desfeina contina est�n una lacra en muitos payises e as nuebas manieras de triballo, masiu a ormino, luen d'amillorar a calidat, aumentan a precariedat d'o triballo. O triballo infantil contina est�n una reyalidat muito espardita e o triballo femello ye tratau de maniera discriminatoria.
De bez os dreitos laborals sofren recurtes de tot tipo baxo a presi�n e l'empandullo d'una globalizazi�n de curte noboliberal que s'� conbertiu en o m�s gran beiclo de no-regulazi�n sozial en nome d'una competitibidat elebata a criterio unico d'as dezisions economicas.
Un canbeyo d'endrezera ye nesezario e urtx�n en as puliticas nazionals e internazionals, con a fin d'arribar a un nuebo orden economico e sozial m�s chusto e solidario, zentrau en o desembolique sostinible e en a feina dez�n e con dreitos ta toz.
Iste reto � d'estar zarrau por un mobimi�n sindical, adib�n fuerzas, trob�n una nueba unidat a libel mondial e, de bez, escar a conbertxenzia con atros seutors que conparten as mesmas creticas d�o pres�n e sinyalan os mesmos otxetos d�esbenider.
Sindembargo, iste canbeyo d'endrezera no s'en-fer� si no se restablexe una nueba txerarquiya de balors que consideren o triballo con a eminenzia que li corresponde como una d'as manifestazions m�s elebatas de l'autibidat umana, e sin que as culturas d'o triballo tornen a imprennar a bida cultural e toz os atros aspeutos d'as nuestras sozied�z.
Por ixo, bi-� que rematar con a bisi�n que reduze o triballo a una simple bariable economica esconoxi�n o sinnificau que tene en a bida d'as presonas e a suya importanzia como beutor d'integrazi�n sozial e ziudadana.
En iste sentiu, fem una kllamata a o reconoxim�n d'o triballo como patrimonio d'a umanidat, como sinyal d'una nueba toma d'esmo d'o balor inestimable d'o triballo e d'a nesezidat de fer-lo azesible ta toz con plenitut de dreitos e de dinnidat.