จุดยืนคนรักชาติ

"สิ่งที่เราควรทำคือ ต้องมีเอกราชสมบูรณ์ ปราศจากอิทธิพลของต่างชาติ ไม่ว่าชาติใด แต่ เท่าที่เป็นอยู่ เรายังเหยียบในค่ายอเมริกามากไป" ดร.ปรีดี พนมยงค์ เคยกล่าวกับนายสุวัฒน์ ทองธนากุล ที่เข้าพบ และสัมภาษณ์ความเห็น เมื่อปี พ.ศ. 2518 ณ บ้านพักชานกรุงปารีส (อ่านบทสัมภาษณ์หน้า7) จวบจนปัจจุบันหลายประเด็น ที่ท่านได้แสดงความเห็นและวิเคราะห์ไว้ ล้วนเป็นสัจจธรรม ที่เป็นเช่นนั้น "ผู้จัดการรายวัน" จึงขอนำเสนอเป็นเชิงการศึกษาถึงวิสัยทัศน์ของศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์ ซึ่งครบรอบ 100 ปีชาตกาล ในวันนี้ (11 พฤษภาคม 2543) และองค์การยูเนสโก หรือองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประ ชาชาติ ได้มีมติยกย่องเป็น บุคคลสำคัญของโลก และบรรจุชื่อไว้ในปฏิทินเฉลิมฉลองใน ค.ศ. 2000-2001

บทสัมภาษณ์ดังกล่าว ข้างต้นเกิดขึ้นในช่วง เวลาที่สังคมไทยมีความขัดแย้งกันอย่างสูงระหว่างกระแสเผด็จการ และการต่อสู้เพื่อความ เป็นประชาธิปไตย มีการแบ่งแยกแนวความคิดเป็นฝ่ายซ้ายและฝ่ายขวาขณะเดียวกันช่วงนั้น การเปิดสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทยกับประเทศจีน ก็เป็นประเด็นที่ฝ่ายที่นิยมขวาจัด มีความวิตก และคิดในแง่ลบ ท่านยืนยันจากท่าทีที่เคยได้รับจากผู้นำจีน ว่าจีนไม่ต้องการคบกับไทยในลักษณะที่มาสร้างอิทธิพล ขณะเดียวกัน ท่านย้ำว่าประเทศไทยต้อง มีเอกราชสมบูรณ์ ปราศจากอิทธิพลของต่างชาติไม่ว่าชาติใด "แต่เท่าที่เป็นอยู่เรายังเหยียบในค่ายอเมริกามากไป" ตามประโยคนี้ ยังคงเป็นจริงมาจนทุกวันนี้

ตัวอย่างที่เห็นชัด จากการดำเนินงานนโยบายการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ ที่เดินตามแนว ทางของ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็ม เอฟ) และคำแนะนำของบรรดาที่ปรึกษาต่างประเทศ ที่เข้ามามีบทบาทครอบงำความคิดในหน่วยราชการสำคัญด้านการเงินการคลัง การดำเนินนโยบาย แก้ปัญหาสถาบันการเงิน ที่ยอมรับเงื่อนไขในลักษณะเอื้อประโยชน์ ให้บริษัทการเงินของอเมริกันก็เป็นจุดที่เป็นผู้คนจำนวนมากข้องใจ

นายแพทย์ประเวศ วะสี นักคิดด้านปฏิรูปสังคม คนสำคัญของไทย ได้เคยกล่าวปาฐกถาว่า เมื่อตอนที่เกิดสงครามโลก ครั้งที่ 2 ญี่ปุ่นบุกไทย และบังคับให้ประเทศไทย ประกาศสงครามกับสัมพันธมิตร ดร.ปรีดีในขณะดำรงตำแหน่ง ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ได้ก่อตั้ง "ขบวน การเสรีไทย" เพื่อต่อต้านญี่ปุ่น เมื่อญี่ปุ่นแ พ้สงครามพันธมิตร ก็ถือว่าประเทศไทยแพ้สงครามด้วย แต่ท่านได้ชิงประกาศสันติภาพ โดยถือว่า สงครามเป็นโมฆะ และเจรจากับฝ่ายสัมพันธมิตร ให้รับรองอิสรภาพของประเทศไทย "เท่ากับเป็นการกู้อิสรภาพของประเท ศไทย จากการตกเป็นเมืองขึ้นของสัมพันธมิตรจากคุณูปการในการรักษาบ้านเมืองไว้...

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อานันทมหิดล ได้ทรงตอบ แทนคุณงามความดีของท่านอาจารย์ปรีดี ด้วยการทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาป นาให้ดำรงตำแหน่ง "รัฐบุรุษอาวุโส เป็นคนแรกและคนเดียว ของประเทศไทย" หมอประเวศ กล่าวสดุดี นั่นเป็นการยืนยันวีรกรรมของดร.ปรีดี และนพ.ประเวศ ยังยืนยันว่า ดร.ปรีดี คือผู้พยายามพิทักษ์สถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งตรงข้ามกับการที่มีผู้พยายามสร้างความเข้าใจผิด

ส่วนประเด็นทางสังคมนั้น คำกล่าวที่ว่า "การกระทำใดๆ เพื่อชาติและราษฎร นั้น ต้องพิจารณาให้เหมาะสมแก่สภาพท้องที่ กาละของสังคมไทย" ซึ่งเป็นประเด็นที่การบริหารราชการ จนถึงยุคปัจจุบันก็ยังมองไม่ทะลุดังที่ท่านระบุไว้ การออกกฎระเบียบแบบครอบคลุมโดยไม่แยกแยะให้เหมาะ เหมาะกับสภาพท้องที่และสังคม หลายกรณีจึงแก้ปัญหาไม่ได้

ท่านปรีดี เน้นให้ยึดทางสายกลาง และยังได้ยกตัวอย่างประเทศที่ล้มระบบพระมหากษัตริย์ ซึ่งมักเป็นฝ่ายขวา ดังนั้นการจะต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ ก็ต้องศึกษาของเขาด้วย (อ่านสุนทรพจน์นายกฯชวนเชิดชูเกียรติ)