L-Italja hija fost il-pajji\i ewlenin li tista’ tifta]ar bi storja
letterarja mill-aqwa. Mhix nieqsa lanqas minn kittieba nisa. Illum nisimg]u
b’Dacia Maraini, Susanna Tamaro, Sveva Casati Modignani, Gina Lagorio, Carmen
Covito, Silvia Ballestra, Melania G. Mazzucco u o]rajn. Grazia Deledda waslet
sa]ansitra biex reb]et il-Premju Nobel g]al-Letteratura fl-1926. Fost
il-kittieba kontemporanji qed tissemma wkoll Margaret Mazzantini li bir-rumanz
tag]ha Non ti muovere reb]et il-premju letterarju Strega ta’ l-2002, u
dan minkejja li hija omm tliet ulied. L-ewwel rumanz tag]ha kien Il catino di
zinco (1994) li bih reb]et il-Premju Letterarju Campiello. Kitbet ukoll Manola
li ]are[ fl-1998.
Mazzantini twieldet f’Dublin imma tg]ix Ruma u l-a]]ar ktieb li
ppubblikat i[ib l-isem ta’ Zorro (2004), storja ta’ vagabond li
jivvja[[a minn belt g]al o]ra u li a``etta d-destin tieg]u, u monologu li jtul
aktar minn 66 pa[na. Ori[inarjament dan ix-xog]ol kien monologu teatrali miktub
g]al \ew[ha, l-attur Sergio Castellitto, i\da llum sar letteratura. Il-kittieba
Taljana tammetti li l-istejjer ta’ dawk li g]a\lu li jo]or[u barra mit-triq
normali huma fost il-favoriti tag]ha. Temmen li hija possibbiltà li a]na lkoll nistg]u ng]addu minnha minn waqt g]all-ie]or. Hija idea li
tbe\\ag]ha, imma fl-istess ]in tattiraha anki g]aliex taf li hija nieqsa mill-]effa
u mill-]elsien li jg]ixu dawk li b]ala dar g]andhom biss it-triq. F’Mazzantini
hemm ukoll ftit g]ira lejn din il-kategorija ta’ persuni li spiss titkellem
mag]hom. Hija taf li wara dik ir-ri]a tinten u wara dak il-kallu hemm is-sliem
li n-nies normali ma tafx bih.
G]al Mazzantini l-artisti huma b]al persuni xxurtjati li jg]ixu fit-triq.
Fiha t]oss li hemm Zorro, dan l-im`ewla] b’qawwa kbira li j]obb u b’[ibda
akbar lejn il-]ajja. U dan huwa parti mis-su``ess ta’ Mazzantini: hija
jirnexxilha tid]ol ta]t il-[ilda tal-qarrejja tag]ha billi tilbes l-emozzjonijiet
differenti tan-nies, u billi tikkonsla l-u[ig] ta’ l-o]rajn. Wa]da mill-fans
tag]ha kitbitilha hekk wara li qrat il-ktieb Non ti muovere, permezz ta’
e-mail: “Grazzi talli g]intni nbati mieg]ek. U wara g]intni ng]ix.” Mhux ta’
b’xejn li huwa rumanz li nxtara minn aktar minn miljun persuna! Temmen li
dar-rumanz intlaqa’ tajjeb mill-pubbliku g]ax reba] l-idea tal-mewt, il-veru
skop tal-letteratura.
F’waqt ie]or Mazzantini tg]id li s-su``ess mhix tag]ha imma tal-ktieb
li kitbet. Huma ftit dawk li qrawha u ftit ]afna dawk li jag]arfuha. Il-qarrej
jie]u grazzja mhux mal-kittieba imma mal-persona[[i li to]loq b]al Italia jew
Zorro. G]allinqas l-invisibilità
li g]alija hija kkundannata tag]tiha l-possibbiltà
li tkompli tispija l-]ajja ta’ l-o]rajn bla tfixkil.
Margaret Mazzantini tikteb spiss dwar it-tbatija g]ax t]obb tikteb
stejjer dwar l-essenzjalità
tal-]ajja. Hija timxi fil-mina tat-tbatija imma huwa vja[[ lejn id-dawl u
g]alhekk hemm ottimi\mu, mhux pessimi\mu. Il-kittieba t]obb iddur ’l hawn u
’l hinn, titla’ fuq tal-linja, tissemma’ d-diskorsi ta’ ]addie]or
fil-]wienet tax-xorb. Hija t]obb terda’ mill-]sus tan-nies li tiltaqa’
mag]ha, t]obb tmut u ter[a’ titwieled mag]ha. Hija ssostni li tag]ti l-a]jar
meta ssib ru]ha f’sitwazzjonijiet diffi`li li je]tie[ tirre\istihom b’`erta
qawwa, anki g]ax hija persuna li tg]ix kontra l-kurrent. U dan jag]mluh anki
dawk li jg]ixu fit-triq u fit-tarf ta’ l-abiss, anki jekk huma invi\ibbli g]al
]afna minnha li draw jg]ixu ]ajja komda u normali. Anki huma jirre\istu t-tbatija
u j[orruha mag]hom daqslikieku kienet medalja mdendla ma’ sidirhom.
Minkejja s-su``essi tag]ha, Mazzantini ma tixtieqx til]aq l-og]la q`a`et
fejn l-artisti famu\i jg]ixu ]ajja ta’ solitudni. Il-]wejje[ l-aktar
importanti g]aliha huma li tikteb, uliedha u l-im]abba. Hemm bosta ]wejje[
madwarha li jinkwetawha u g]alhekk Mazzantini ssib il-]in tikteb, biex
tirb]ilhom. Ix-xog]ol tal-kittieb huwa b]al radar li jissemma’ l-]sejjes
tal-]ajja tan-nies li hemm madwaru. Huwa g]ajn li tqaxxar id-dinja. G]alhekk
meta tpo[[i quddiem il-kompjuter tag]ha Mazzantini tikteb biss dwar dak li
]asset madwarha g]al xhur s]a]. Id-diffi`li huwa li tra\\an il-]sibijiet, l-ideat
u d-di\ordni, imqabbla ma’ ]alel g]olja elf metru.
B]ala kittieba Mazzantini ma tiktibx waqt ]inijiet regolari. Tg]id li
tikteb dejjem u qatt fl-istess ]in, u dan tag]mlu f’kamra \g]ira li hija kriet
u meta wliedha jkunu l-iskola. Ikollha mijiet ta’ noti \g]ar miktubin
quddiemha u mbag]ad tibda l-pro`ess tal-kitba. Fl-a]]ar tispi``a bla sa]]a imma
ma]kuma minn fer] kbir.
Mazzantini tg]id li huwa diffi`li torbot flimkien il-vokazzjoni ta’ omm
ma’ dik ta’ kittieba. Meta tkun ma’ wliedha ma tiktibx anki jekk tg]addi ]afna
\mien mag]hom, u dan minkejja li tammetti li g]andha bosta nuqqasijiet b]ala omm
min]abba l-vokazzjoni ta’ kittieba. Tg]id ukoll li fil-familja tag]ha
m’hemmx lok g]ad-dwejjaq anki g]aliex kollox huwa marbut flimkien: ]rejjef,
rumanzi u film.
Ir-rumanz g]al Mazzantini huwa li`enzja biex tigdeb, t]obb, tibki u tg]id
il-verità.
Huwa riskju wkoll, riskju li taqa’ g]ar- ridikolu. Hemm `ertu [enn f’kull
kittieb. Imma jekk ma tirriskjax ir-ridikolu, allura ma tiriskjax is-sublimi.
M’hemmx kittieb partikolari li ispiraha biex tibda tikteb. Kienet biss it-trobbija
tag]ha fil-kampanja, u sig]at twal ta’ natura u solitudni li g]enuha tag]mel
dan. Hemmhekk tg]allmet kif ma ti``aqlaqx, kif tisma’ u kif tiskopri `-`ikli
bijolo[i`i tal-]ajja: g]arfet kif l-affarijiet jitwieldu, imutu u jer[g]u jie]du
l-]ajja. Huwa dan li m’g]andhomx it-tfal tal-lum. Ta’ 16-il sena kienet
taqra x-xog]lijiet ta’ Celine, Dostoevskij, u Faulkner, kemm matul il-jum kif
ukoll matul il-lejl. Kellha g]al qalbha lil Marguerite Duras u Elsa Morante.
Illum taqra lil William Trevor u lil George Simenon. Fost il-kittieba Taljani
ssemmi lil Niccolò Ammanniti (awtur
tar-rumanz u film, Io non ho paura), Melania Mazzucco, Barbara Alberti, u Giuseppe Pontiggia. U dan minkejja
li tit]assar lil dawk il-kittieba li jippruvaw jimmortalizzaw irwie]hom,
f’dinja fejn anki l-i`ken persona[[ televi\iv huwa mag]ruf iktar minnhom.
Kittieba o]ra jippruvaw jo]olqu dinja fittizja, huma kapa`i imma bla ru].
Mazzantini tippreferi kittieba inqas organizzati, imma aktar veri u m[arrba.
Ktieb tajjeb g]andu j[ag]lek t]ares f’direzzjoni differenti, f’`ertu sens
idewwik.
Mistoqsija jekk it-teknolo[ija g]adx toqtol
il-letteratura Mazzantini twie[eb li dan ma jse]] qatt. Temmen li l-bniedem
dejjem g]andu b\onn ta’ silenzju, si[[u u ktieb tajjeb, l-aktar f’did-dinja
korrotta fejn nieklu quddiem televi\joni kannibala li turina tfal qed imutu bil-[u],
u fejn xejn ma jmissna b]ala telespettaturi. Imbag]ad ji[i f’idejk ktieb li
jinnarra l-mewt ta’ qattus u jirnexxilu jbikkik. Il-kotba jservu biex idewbu
d-dmug] li m’g]andniex i\jed.
Dwar il-films imsejsa fuq il-kotba tg]id li
huma delu\joni g]ax il-ktieb i[ag]lek timma[ima imma l-film itik kollox lest.
B]ala bniedma Mazzantini t]obb tid]aq, t]obb,
l-ulied. T]obb ukoll il-]wienet ta’ l-ikel, i\-\raben, u ssajjar. Hija vanitu\a
imma l-g]a\\ mhux ]abib tag]ha. T]obb l-affarijiet sbie] tal-]ajja g]ax tib\a’
titlaq, b]al Zorro. G]alhekk tag]\el li tirre\isti.
___________________________