Knisja Parrokkjali Parroċċa Kristu Re

 

 

 

 

 

 

 

Bidu

 

Merħba

 

Storja

 

Kleru

 

Quddies

 

Servizzi

 

Għaqdiet

 

Is-Saltna

 

Avviżi

 

Ħolqa ma' ...

 

Nisimgħu mingħandek

 

Ħajr

 

 

 

 

RAĦAL  ĠDID

40 sena ilu...

 

Kxif ta' pittura ta' Ġużè Damato

fis-sagristija l-ġdida

Alfred Ellul Galea

 

Is-sena li għaddiet ħabat l-erbgħin anniversarju mill-mewt ta' Ġużè Damato (13.12.1886-26.05.1963),  il-perit li fil-bidu ta' l-għoxrinijiet tas-seklu li għadda biddel il-fehma tal-kappillan Dun Nerik Bonnici J.C.B., D.D. (1917-1921) sabiex il-knisja parrokkjali l-ġdida tinbena fil-misraħ ewlieni ta' Raħal Ġdid u mhux flok dik qadima ta' Santa Ubaldeska.  

 

Sena wara mewtu, it-Tlieta, 26 ta' Mejju 1964, fis-sagristija l-ġdida (li nbniet fl-1959) tat-tempju majestuż iddedikat lil Kristu Sultan u li tiegħu hu stess fassal il-pjanti, nkixef kwadru ta' dan il-benefattur tant kbir f'ċerimonja ħelwa li għaliha attendew l-aħħar tlett kappillani li Damato kien ħadem magħhom fit-twettiq ta' dan il-proġett.  Proġett li għal dak iż-żmien, f'għajnejn bosta, deher impossibli li jsir rejaltà.

 

Il-pittura fil-kwadru hi xogħol l-artist magħruf Malti Aldo Micallef-Grimaud (23.04.1925 - ) li tul dawn l-aħħar 60 sena ħarġu minn idejh bosta xogħolijiet artistiċi, fosthom uħud li jżejnu knejjes lokali u li l'hinn minn xtutna.   F'dan il-kwadru, kkummissjonat fl-1959, Damato jidher bilqiegħda fuq pultruna bid-dekorazzjonijiet li ngħatawlu, fosthom il-Pro Ecclesia et Pontefice, fuq il-pavru tal-lemin.   Kixifha iben il-perit stess, il-Professur Francis J. Damato F.R.C.S.,M.D.,D.O.M.S. fil-preżenza tal-kappillani Dun Manwel Vella J.C.B., Ph.D., D.D., (1928-1936), Monsinjur Franġisku Xuereb P.E.P. (1937-1962) u l-Kappillan ta' dak iż-żmien Monsinjur Adolf Agius (1962—1982).  Għalkemm ma saru ebda diskorsi għall-okkażjoni, kienet  saret  Quddiesa  fil-knisja  b'suffraġju  ta'  l-arkitett imwieled fi Sfax ġewwa t-Tuneżija.

 

Forsi kienet grazzja minn Alla li t-tielet kappillan tal-parroċċa żagħżugħa ta' Casal Paula, Dun Nerik, ġie joqgħod ħdejn id-dar kbira li s-Sur Ġużè kien jgħix fiha.   Meta telaq mit-Tuneżija, Damato ġie jgħix Raħal Ġdid fejn kienu jabitaw xi membri tal-familja tiegħu.   Ommu u missieru kienu emigraw lejn it-Tuneżija fejn kien hemm tgħix komunità Maltija.  Wara li żżewweġ lil Josephine Farrugia fl-1911, intefa' fin-negozju tal-familja ta' martu billi jimporta ċ-ċeramika minn Franza.   Iżda fil-laqgħat li kien ikollu mar-ragħaj spiritwali tal-Pawlisti, Damato ġietu x-xoqqa f'moxtha li jqiegħed fil-prattika l-esperjenza li kiseb f'art twelidu.   Fit-Tuneżija, li fi żmienu kienet protettorat ta' Franza, il-familja tiegħu, minbarra x-xogħol fil-qasam tal-bini u t-tiswijiet ta' vapuretti li minnhom kien isir it-tiftix għall-isponoż, kienet involuta wkoll fl-industrija tal-kostruzzjoni.   U għaldaqstant fl-ewwel biċċa xogħol kbira li ndaħal għaliha f'Malta, propju l-bini tal-knisja l-ġdida f'Raħal Ġdid, seta' juża t-teknika ġdida tal-ferro-konkrit li min jaf kemm il-darba ra tintuża mill-inġiniera Franċiżi fit-Tuneżija.

 

Fl-1910, meta ż-żagħżugħ Damato ġie jgħix fostna, l-popolazzjoni ta' Raħal Ġdid kienet ta' ftit aktar minn erbat elef.   Iżda meta l-kappillan Bonnici twebbel li jibni knisja oħra akbar flok dik ta' Sant'Ubaldeska, din kienet telgħet g]al 5475 peress li n-nies  mill-ibliet  tal-Kottonera  bdew  ġejjin  jgħixu  fostna  minħabba livell aħjar ta' abitazzjoni f'dawn l-inħawi.   B'hekk ħafna mill-parruċċani li kienu jisimgħu l-quddies fil-knisja mibnija fl-1630 fi żmien il-Gran Mastru Antoine de Paule kien qed ikollhom jibqgħu barra peress li din ma kinetx tesagħhom.

 

Tul in-nofs seklu li Damato għex f'Raħal Ġdid ħejja bosta pjanti ta' knejjes oħra, fosthom dik tan-Nazzarenu f'tas-Sliema, Tal-Karmnu fil-belt Valletta, ta' Sant'Antnin f'Għajn Dwieli u r-Rotunda tax-Xewkija f'Għawdex.   Għax wara li ntegħlbu l-għidut li knisja hekk kbira ma setgħetx iżżomm fuq dawk il-pilastri, sitwazzjoni li wasslet biex saħansitra jieqaf ix-xogħol għal xi snin sa ma ntweriet mill-ġdid il-fiduċja fil-perit Damato, bosta kienu dawk il-kappillani li talbu l-għajnuna ta' dan il-perit fit-tkabbir jew bini mill-ġdid tal-knejjes tagħhom.   Il-lista ta' pjanti tinkludi bosta knejjes oħra, djar tad-duttrina, sptar, swali, kunventi u djar parrokkjali.   Interessanti wkoll il-fatt li meta kien jgħix fostna ttanta wkoll xortih fil-qasam politiku.

 

L-okkażjoni tal-kxif tal-pittura ta' l-arkitett Ġużè Damato li saret fis-sagristija erbgħin sena ilu hija turija ta' l-apprezzament tal-kleru u l-poplu ta' Raħal Ġdid ta' dakinhar, għad-dedikazzjoni u l-enerġija mingħajr limitu li dan il-benefattur kbir ta b'riżq il-bini tat-tempju majestuż ta' Kristu Re.   Il-ġenerazzjoni tal-llum wkoll trodd ħajr lill-ħidmiet dan l-arkitett li ħażżeż il-pjanti ta' din l-ikbar knisja f'Malta.  Għalhekk xieraq tassew li l-kwadru tiegħu, mpitter mill-artist Micallef-Grimaud għadu jżejjen is-sagristija tal-knisja li għaliha ddedika parti kbira minn ħajtu.

 

 

 

 

 

 

 

 

Hosted by www.Geocities.ws

1 1