Il-Festa Maltija kif nafuha llum żviluppat matul id-19 il-seklu mingħajr ma warrbet l-egħruq tradizzjonali tal-qedem.  Dari l-festi kollha kienu jsiru skond il-festa liturġika tagħhom. Illum kollha jsiru tista tgħid matul ix-xhur ta' Lulju u Awissu. Fis-seklu 16 il-festa fl-ibliet u l-irħula  maltin kienet differenti minn dik tal-llum.   Kienet x'aktarx tiddependi fuq xi benefattur li kien iqassam il-ħobż, imbid, frott u ħelu lil dawk li jattendu għall-funzjoni reliġjuża u xi flus lil foqra.

Bejn is-seklu 17 u l-bidu ta' l-20 fil-knejjes kien jintefa'  fl-art weraq tar-Rand u tas-siġar tal-Larinġ u l-Ħarrub biex ifewwaħ l-arja.  L-isparar tal-maskli jidher li beda fis-17 il-seklu  u dak tal-murtali madwar l-1738 meta bdiet tintuża wkoll forma ta' illuminazzjoni fil-lampi taż-żejt. Kienu jintużaw wkoll bnadar fuq il-bjut u z-zuntier tal-knejjes li x'aktarx kienu jinkrew minn għand xi reġiment militari jew minn fuq ix-xwieni tal-Kavallieri.   Iduru mat-toroq kont issib gruppi ta' xi tlieta jew tnejn idoqqu l-fifra u t-tamburlin.   Fil-knejjes kien ikun hemm servizzi mużikali speċjali x'aktarx minn mużiċisti mill-Katidral ta' l-Imdina.

Fl-1690 bdiet l-użanza li waqt il-purċissjonijiet fil-festi tal-Madonna toħroġ dejjem l-istess vara tkun xi tkun il-festa, iżda dan inqata'  għal ħabta ta' l-1755 meta bdew isiru dawk titulari.

Matul is-seklu 18 l-Ordni tal-Kavallieri bdiet torganizza festi popolari  biex  tiċċelebra  avvenimenti  marbuta  ma'  l-Ordni.  

Insibu li De Rohan biex jaljena l-poplu mid-disastru soċjali u ekonomiku li kien hawn fil-pajjiż għamel minn kollox biex iħajjar il-poplu jieħu sehem u jiddeverti f'dawn il-festi.

Mal-wasla ta' l-Ingliżi l-festi komplew jieħdu r-ruħ partikolarment mill-1860 bit-twaqqif tal-Baned lokali li għadhom sallum il-qofol tal-festa Maltija.   Anki l-logħob tan-nar ta' l-ajru u ta' l-art kompla jiżviluppa sa mill-1801biex sar attrazzjoni sabieħa fil-festa.

Sfortunatament ħafna drabi l-festi spiċċaw ta' għajb minħabba l-piki bla bżonn partikolarment biċ-ċelebrazzjonijiet tal-Festi Sekondarji u t-twaqqif ta' aktar minn banda waħda  f'diversi lokalitajiet.   Hu dover ta' kull wieħed minna li ma nħallux dan jiġri ħalli nkomplu ngawdu tradizzjoni  tant unika għalina l-Maltin.