RAĦAL  ĠDID

Alfred Ellul Galea

Il-Funtana ta' Raħal Ġdid

F’għadd ta’ bliet u rħula Maltin insibu funtani li kienu saru fi żmien l-Ingliżi.   Sa ftit għexieren  ta’ snin ilu f’Raħal Ġdid kellna wkoll waħda minnhom li kienet iżżejjen in-naħa t’isfel tal-misraħ ewlieni tagħna.   Illum tinsab fil-bitħa tal-Berġa ta’ Kastilja, Valletta.

Kienet tixbaħ eżatt lil dik li llum hemm f’nofs Misraħ is-Sliem ġewwa Ħaż-Żabbar, b’pilastru tond tal-ġebel li mad-dawra joħorġu tliet żubruni li minnhom joħroġ l-ilma u vaska arzellata fin-naħa ta’ fuq.   Huma ħafna, anke mhux kbar ħafna fl-età,  li jiftakruha.  Kienet fiċ-ċentru faċċata ta’ fejn illum jinsab il-Klabb tal-futbol Hibernians u kienet isservi ta’ għajn li minnha jixorbu ż-żwiemel.   Iż-żwiemel bil-karozzini kienu jkunu jistkennew taħt l-arkata, jew loġġa, li nbniet mill-Gran Mastru de Paule.   L-arkata kienet tinsab biswit fejn illum hemm il-Każin tas-Soċjeta’ Filarmonika G.M. Fra Antoine de Paule – Banda Kristu Re.   Ma’ ġenb din il-funtana kien hemm pompa ta’ l-idejn ta’ l-ilma, li bħalha kien hemm oħrajn fi nħawi oħra ta’ Raħal Ġdid kif ukoll gabbana fil-qrib.

Meta fl-ewwel snin ta’ l-għerbinijiet il-misraħ tagħna ntlaqat b’xita ta’ bombi u waħda minnhom faqgħet il-ġibjun li hemm f’nofsu, il-funtana żżarmat u tneħħiet minn postha.   Matul u wara l-gwerra għamlet żmien mitluqa f’bosta nħawi, fosthom f’Wied il-Buni, Birżebbuġia u maġenb il-grawnd tax-Schrieber, illum mgħammed Pace-Grasso.    Imbagħad kienet reġgħet twaħħlet f’postha mill-ġdid.

Fi żminijiet aktar qrib tagħna l-funtana majestuża li kienet issebbaħ il-Pjazza ta’ Raħal Ġdid, illum  magħrufa bħala Pjazza Antoine de Paule, tqiegħdet fil-bitħa ta’ Kastilja, l-Uffiċċju  tal-Prim Ministru.   Mal-funtana oriġinali żdiedu l-figuri ta’ tliet nisa jżommu l-ġarar li saru mill-iskultur Ġanni Bonnici.

Fi żmienna l-funtani għandhom aktar għan li jsebbħu l-ambjent.   Fl-imgħoddi, l-aktar fejn ma kinetx teżisti sistema ta’ l-ilma kif nafuha llum, kienu ħaġa bżonnjuża u madwarhom kienu jinġabru n-nies tal-belt jew raħal biex jieħdu l-ilma għal dak kollu li jkollhom bżonn fil-ħajja ta’ kuljum.