DIETA EUSKAL-NAFARRAREN ALDE

Joserra López-Larrinaga. EAko Batzorde Nazionaleko kidea.

	Euskal herritar askok gure herriaren historia politikoan fase berri baten atarian gaudela pentsatzen dugu. Horregaitik, iraganeko dinamika oztopatzaileak gure ingurutik desagertu ez diren arren,  aurrerapausuak emoteko garaia heldu dela diogu. Fase berri honetan, Nafarroa eta gainontzeko herrialdeen arteko artikulazio politikoa berrikustea lehentasunetako bat dela uste dugu Eusko Alkartasunean eta, norabide horretan, proposamen zehatzak egin ditugu, Dieta euskal-nafarra deritzona proiektu garrantzitsuenetakoa jotzen dugularik.

	Abertzaleok hainbatetan gogorazten dugun legez, nafarrei inoiz ez zaie zuzenean galdetu zelako harremana euki gurako luketen Euskal Autonomia Erkidegoarekin.  Modu ez-ofizialean itauntzen zaienean, gainera, ez du emoten egungo ereduarekin oso ados daudenik. Hona hemen, bestela, Madrileko Vox Publica entrepresak 1997ko martxoan egindako ikasketa soziologiko baten konklusioetako bi:

1)	Nafarren % 64´5ak positibo edo oso positibotzat jotzen du EAE eta Nafarroaren arteko harremanak areagotzea;  negatiboa edo oso negatiboa litzatekela uste dutenaren portzentaia % 23´6koa baino ez da.

2)	Nafarren % 55´8 Nafarroaren autonomia errespetatuz EAErekin harreman iraunkorra ezarriko lukeen erakunde-akordio batekin  erabat edo nahiko ados daude; aurkakoak, berriz, % 15´7 izango lirateke; eta azkenik, % 16´5 ez ados ez aurka agertzen dira.

Ez nuke datuekin inor aspertu gura, beraz aipatutako ikasketa elkarri mugimenduak argitaratuta daukala iragarriz, azken datu esanguratsu bat azpimarratzen dut: nafarren % 63´7 erreferendum baten alde azaltzen da EAErekin harreman sistema aukeratzeko.

Datu guzti hauek kontutan hartuz, Euskalherriaren batasun juridiko-politikoa bultzatzen hasi nahi dugunok ondorio praktikoak atara behar ditugula uste dut: gaurko egoera politikoa gainditzeko prest azaltzen bada gizarte nafarra, nahiz eta gehiengoa abertzaletasunaren proiektuarekin bat ez etorri, mekanismo berriak topatu behar ditugu, denon artean, egitura juridikoa nafarren borondateari egokitzeko. Lurraldetasunaren arloan betiko planteamendu maximalistak eginez, ez da ikusten aurrera joateko aukera handirik, eta geldirik egotea, hau da, gauden zatiketa egoera honetan jarraitzea  baino txarragorik ez dut uste dagoenik.

Esandako guztia dela eta, Eusko Alkartasunak erakunde berri baten sorkera planteatzen du: Dieta euskal-nafarra, hain zuzen ere. Dieta honek alde bietako legebiltzarkideez eratuta egongo litzateke, eta legeak egiteko funtzioa eukiko luke, aurretiaz erabakitako gaietan. Gainera, Dieta euskal-nafarretik Kontseilu exekutibo bat sortuko litzateke, kasu honetan ere  alde bietako gobernukideez osatuta; Kontseilu honen eginbeharra, berdintasun egoeran hartutako erabakiak praktikara eroatea izango litzateke. Dietari buruzko flash moduko hauekin amaitzearren, Iparraldearekiko kooperazio organu baten agerpena aurreikusten dugu.

Erakunde-sare honen bitartez, uste dugu euskal lurralde guztien izakera eta tradizio politikoak errespetatzen direla, bakoitzak beraren instituzioak mantentzen baititu. Aldi berean, egungo egoera gainditzeko instrumentu ezinhobea izan liteke, gradualitate baten barruan edozein momentutan loturak estutzeko posibilidadea zabalik geratzen delako, beti ere inplikatutako lurraldeen herritarren borondatearen arabera.