Tür: Tez
Avrupa Birliği Konseyi, topluluk üyesi ülkelerin bakanlık düzeyinde temsil
edildiği başta hukuk koyma yetkisi olmak üzere birçok önemli yetki ve görevleri
olan topluluğun önemli kurumlarındandır. Konsey’in çalışmaları Avrupa Birliği
Konseyi Usul Kuralları tarafından şekillendirilir. Konsey’de yapılan
toplantılar, toplantıların konusuna göre üye devletlerin o konuyla ilgili
bakanlarının katılımıyla gerçekleşir. Konsey’in toplantıya çağrılması Konsey
başkanının görevidir. Konsey başkanının diğer görevleri Konsey’in Avrupa
Parlamentosu’nda temsil edilmesi, Konsey tasarruflarının imzası, tüzüklerin
yürürlüğe sokulması, yönergelerin, kararların ve tavsiyelerin muhataplarına
bildirilmesi şeklinde özetlenebilir.
Avrupa Topluluğu Antlaşması ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu Antlaşması,
Avrupa Birliği Konseyi‘nin görev ve yetkilerinin çerçevesini çizen
antlaşmalardır. Konsey’in hukuk koyma yetkisi de bu antlaşmalar içinde düzenlenmiştir.
Ancak Konsey bu yetkisini kullanırken Avrupa Parlamentosu ve Komisyon ile
birlikte hareket etmelidir. Konsey, Topluluk tüzüğü ve yönerge çıkarır, karar
verir, tavsiyede bulunur ve görüş açıklar. Konsey kendisi tarafından çıkarılan
hukuki tasarrufların uygulama yetkisini Komisyona bırakabilir. Ancak bunu
yaparken söz konusu yetkinin kullanılması ile ilgili bazı gereklilikler
koyabilir ve bazı özel durumlarda doğrudan uygulama yetkisini kendisinde
muhafaza edebilir.
Üye devletlerin ekonomi politikaları arasında uyum sağlanması için Konsey’in
eşgüdümü öngörülmüştür. Buradaki amaç ekonomik birlik ve para birliğinin
kurulması ile tek pazarın gerçekleştirilmesi ve işletilebilmesidir. Bu sebeple
Konsey’in Avrupa Topluluğu Antlaşması’ndan kaynaklanan ekonomik konuları
ilgilendiren antlaşma ve görüşmelerde gözetim yetkisi ve görevi vardır. Bu
aşamada eşgüdüm görevi belirleyicidir.
Konsey bazı hallerde organlara ve üye ülkelere karşı denetim ve gözetim
yetkisine haizdir. Yetki Konsey’in belirlediği esaslar içinde Komisyon
tarafından kullanılır ve bu çerçevede Komisyon lüzumlu her bilgiyi toplayabilir
ve lüzumlu her incelemeye girişebilir. Bu hususta önemli bir gözetim görevi,
Topluluğun müşterek ticaret politikalarının uygulanmasında kendisini gösterir.
Konsey ayrıca üçüncü ülkelerle veya uluslararası örgütlerle yapılacak
antlaşmalarda Komisyon’u görüşmeler için yetkilendirir. Komisyon Konsey’in
tavsiye ve önerilerini alır, ancak antlaşmalar Konsey tarafından karara
bağlanır. Bazı hallerde Avrupa Parlamentosu’nun da onayı gerekir.
Konsey’in önemli bir yetkisi de Avrupa Birliği’nin bütçesine ilişkindir.
Bütçenin hazırlanması ve kabulü aşamasında Komisyon’ca gönderilen bütçe
öntasarısı Konsey Bütçe Komitesi tarafından ele alınır daha sonar bir diğer
Konsey alt organı olan Daimi Temsilciler Komitesi tarafından da
değerlendirildikten sonra Konsey öntasarıyı görüşür ve ağırlıklı çoğunlukla
Konsey’in toplulukların çeşitli kurumlarına üye atama yetkisi de vardır. Avrupa
Kömür ve Çelik Topluluğu’nun Danışma Kurulu üyelerinin, Avrupa Topluluğu’nun ve
Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Kurulu üyeleri ile
Denetim Kurulu üyelerinin, Bölgeler Komitesi üyeleriyle genel sekreterinin
atanması Konsey’in oybirliği kararı ile olur. Konsey ağırlaştırılmış çoğunluk
kararı ile Komisyon başkan ve üyelerinin, Avrupa Toplulukları Mahkemesi’nin başkan
ve üyeleri ile, savcıların ücretleri ile emeklilik aylık ve
Avrupa Birliği Konseyi ile ilgili diğer bir önemli konuda Konsey’deki oylama
usulüdür. Konsey’de oylama yapılırken genel kural basit çoğunluk sistemidir
yani üye devletlerin yarısından bir fazlasıyla elde edilecek karar sayısı
yeterlidir. Avrupa Topluluğu Antlaşması’nda aksine bir düzenleme olmayan
durumlarda karar almada basit çoğunluk sistemi kullanılır. Topluluğun kuruluş
çalışmaları sırasında devletlere bazı oy ağırlıkları tanınması öngörülmüştür.
Bu aşamada üye devletlerin büyüklüğü, nüfusu ve benzeri unsurlar dikkate
alınmıştır. İşte bu şekilde oluşturulmuş ağırlıklı çoğunluk sisteminin söz
konusu olduğu hallerde ağırlıklı oyların da belli bir çoğunluğu ile karar
alınabilir. Oybirliği gerektiren haller esas olarak iki şekilde ortaya çıkar
bunlar; Avrupa Topluluğu’nu kuran antlaşmalarda bir değişiklik yapılmasını
gerektiren konular ve Konsey’in Antlaşmalar uyarınca Komisyon’nun önerisi
üzerine tasarrufta bulunduğu ve Komisyon’nun bir önerisini değiştiren bir karar
aldığı durumlardır. Bu esas hallerin yanısıra Avrupa Topluluğu Antlaşması’nda
oybirliği aranan diğer konularda belirtilmiştir. Oybirliği hususunda
belirtilmesi gereken diğer konuda çekimser oyların durumudur. Düzenleyici
antlaşmalarda, çekimser oyların söz konusu olduğu hallerde de karar
alınabileceği kuralı düzenlenmiştir. Hatta bir tek olumlu oy yanında diğer tüm
oylar çekimser olursa oybirliği ile kararın alınması mümkün olabilmektedir.
Konsey, antlaşmaların öngördüğü bazı durumlarda üye ülkelerin yaptıkları bir
hükümetler konferansı olarak toplanır. Bu durumda Konsey’deki temsilciler
Konsey üyesi olarak değil de hükümetinin delegesi olarak nitelendirilir.
Komisyon’nun üye ülkelerin devlet ve hükümet başkanları düzeyinde toplanarak
Komisyon ve Avrupa Topluluğu Antlaşması’nın üyelerini, Avrupa Merkez Bankası
başkanını, başkan yardımcısını, müdürler kurulu üyelerini ortak onay ile
seçtiği önemli toplantılar ile topluluk hukukunun dışında olan kararlara yönelen
toplantılarda konsey bu niteliği ile toplanır. Bu toplantılarda alınan kararlar
devletler hukukuna olduğu kadar Topluluk hukukuna da tabidir.
Kaynaklar:
- Avrupa Topluluğu Hukuku (Prof. Dr. Halukk Günuğur)
- Avrupa Birliği ve Kıbrıs Sorunu (Prof. DDr. Haluk Kabaalioğlu)
- Avrupa Birliği Hukuku (Prof. Dr. Gülörenn Tekinalp, Prof. Dr. Ünal Tekinalp)