Üretici firma 1992 yılında kapandığı için o yıl arıza yapan bu makina,
servisi olmadığı için 4 yıldan beri çalışmıyordu. 1996 Ocak ayında bu makinayı
satın aldık. 1991 model olmasına rağmen Marco bu makinayı üretirken o kadar
aşırıya kaçmıştı ki aradan geçen 5 yıla rağmen makinanın özellikleri hala
son model pek çok makinadan daha ileriydi. Bugün bile nakış makinalarında
iğne sayısı 7 veya 9 olduğu halde bu makina daha o zamanlarda 12 iğneliydi.
Satın aldıktan sonra makinanın step motorları dışında tüm elektrik ve elektronik
parçalarını söktük, bunların yerine piyasadan temin ettiğimiz parçalar
kullandık. Bu parçaların bilgisayardan kontrolünü sağlayacak programı yazdık.
Yaklaşık iki ay içinde makinayı yeni haliyle çalışır duruma getirdik ve
üçüncü ayda satışını yaptık. Bilgisayar sistemi ilave ettiğimiz ya
da tüm donanımını değiştirdiğimiz makinalar içinde bu makina, diğerlerinde
kullanılan sistemlerin nerdeyse tamamını kullanan ve yapmaya fırsat bulduğumuz
makinalar içinde mekanik olarak en iyi durumda olan makinadır. Atlama sistemi
olmaksızın 12.7mm den daha uzun geçişleri yapabilme, AC motor sürücü kullanılarak
hız kontrolü yapılması, 700 devirde 9mm ye kadar çalışıp 12.7mm ye kadar
olan sargılarda yavaşlama, desen başına kadar geri ve desen sonuna kadar
ileri alma, toplayarak ileri ve geri alma, desenin işlenirken ekranda görülebilmesi
gibi yeni model makinalarda bulunan pekçok özellik bu makinada uygulanmıştır.
Bu yazıda bu sistemleri kurarken gidilecek yollardan bahsetmek istiyorum.
Şunuda ayrıca söylemek istiyorum ki makinayı nasıl yaptığını yazmak makinayı
yapmaktan daha zormuş:) İşe hangi step motorların , hangi step motor sürücülerin
kullanıldığını, bunların nasıl bilgisayara bağlandıklarını anlatmakla başlayalım.
Nakış makinalarının
çoğunda 34/50 step motorlar kullanılmaktadır. 34 motor çapının 3.4
inch ve 50 motor boyunun 5.0 inch olduğunu belirtmektedir. Motordan çıkan 8 kablo, motor
içinde bulunan 8 bobinin karşılıklı 4 tanesinin seri bağlanmasıyla elde edilmiştir.
Motoru üreten firmaya göre bu kabloların renkleri değişebilir. Ama aynı
bobine ait kabloların biri düz diğeri aynı rengin beyaz çizgili olanı şeklinde
kullanımı standarttır. Bu 8 kablo step motor sürücülere bipolar series,
bipolar parallel, unipolar olmak üzere 3 değişik şekilde bağlanabilir.
Marconun üzerinde bulunan Pasific Scientific marka motorlarda bu kabloların
renkleri ve sürücülere bağlantı şekilleri aşağıdaki tablolarda görüldüğü
gibidir. Denemeler sonunda bipolar series bağlantı şekliyle en yüksek verim
alındığı için motorlar sürücülere bu şekilde bağlanmıştır.
Bipolar Series Connection
| Lead Connections | Driver Connection |
| Black | A |
| Orange | /A |
| Red | B |
| Yellow | /B |
| White/Black & White/Orange | none |
| White/Red & White/Yellow | none |
Bipolar Parallel Connection
| Lead Connections | Driver Connection |
| Black & White/Orange | A |
| Orange & White/Black | /A |
| Red & White/Yellow | B |
| Yellow & White/Red | /B |
Unipolar Connection
| Lead Connections | Driver Connection |
| Black | A |
| Orange | B |
| Red | C |
| Yellow | D |
| White/Black & White/Orange | +V |
| White/Red & White/Yellow | +V |
Bu motorları sürmek için Neta Makinadan temin edilen GMD-04 step motor sürücüler kullanılmıştır. Her biri 110 Volt DC gerilimle beslenen 2 GMD-04 sürücü çalışma anında motor başına 9 amperlik akım vermek üzere ayarlanmıştır. Besleme devresinde iki troid trafo kullanılmıştır.
GMD Motor sürücülerin çalışma voltajları ve boyutları aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir.
|
|
Inf min. | Inf max. | Dimensions | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sürücülerin boyutları ve motorlara nasıl bağlandıkları aşağıdaki şekilde görülmektedir.
Sürücüler üzerinde bulunan dip switchlerin ayarları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Ayarlar yapılınca sürücü 9 amperlik nominal çalışma akımında half step çalışmaktadır. İlk 3 switch çalışma akımını, 5. ve 6. switchler çalışma modunu seçmektedir.
GMD-04 Settings
| Dip-switches | Set |
| 1 | OFF |
| 2 | ON |
| 3 | ON |
| 4 | ON |
| 5 | ON |
| 6 | OFF |
Sürücülerin bilgisayarla kontrol edilmesi için PC Printer Port kullanılmıştır. Aradaki optik izolotör PC çıkışlarının herhangi bir arıza durumunda zarar görmesini engellemek ve sürücülerin 24 Volt DC girişlerini kontrol edebilmek için konulmuştur.
Makinanın orjinal ana motoru brushless DC motordur. Orjinal sürücüsü arızalı olduğu için ana motor 1,5 KW'lık 3 Fazlı Asenkron motorla değiştirmiştir. Makinanın hızını sargı genişliğine göre değişmesi ve renk değiştirme, sıçrama gibi durumlarda otomatik olarak durup kalkması istendiği için kontrol panosu yapmak yerine Siemens MicroMaster AC motor sürücü devresi kullanılmıştır. Micromaster sürücü kullanmanın bir faydası da makinanın tek fazla çalışabilir duruma gelmesidir. Hız kontrolünü yapmak için sürücünün dijital girişleri kullanılmıştır. Bu girişler, step motor sürücülerde olduğu gibi optik izolatörler kullanarak PC Printer Portuna bağlanmıştır. Ayrıca makinanın ayarları yapılırken rahat hareket edebilmek için kabloyla uzaktan kumanda etmeyi sağlayan bir çift ileri geri düğmesi eklenmiştir. Micromasterin ayarları yapılırken değiştirilen parametrelerin listesi aşağıdaki tablodadır.
Micro Master Settings
| Parameter | Funtion | Value |
| P002 | Ramp up time (seconds) | 0.5 |
| P003 | Ramp down time(seconds) | 0.5 |
| P006 | Frequency setpoint type selection | 2 = Fixed Frequency |
| P009 | Parameter protection settings | 3 = All parameters can be read/set |
| P041 | 1st fixed frequency(Hz) | 36.0 |
| P042 | 2nd fixed frequency(Hz) | 45.0 |
| P043 | 3rd fixed frequency(Hz) | 54.0 |
| P044 | 4th fixed frequency(Hz) | 63.0 |
| P046 | 5th fixed frequency(Hz) | 0.0 |
| P047 | 6th fixed frequency(Hz) | 9.0 |
| P048 | 7th fixed frequency(Hz) | 18.0 |
| P049 | 8th fixed frequency(Hz) | 27.0 |
| P051 | Selection control function, DIN1 (terminal 8) | 0 = Input disabled |
| P052 | Selection control function, DIN2 (terminal 9) | 0 = Input disabled |
| P053 | Selection control function, DIN3 (terminal 10) | 6 = Fixed frequencies |
| P054 | Selection control function, DIN4 (terminal 11) | 6 = Fixed frequencies |
| P055 | Selection control function, DIN5 (terminal 12) | 6 = Fixed frequencies |
Binary Coded Fixed Frequency Mapping
| Frequency | DIN3(P053) | DIN4(P054) | DIN5(P055) |
| FF5(P046) | 0 | 0 | 0 |
| FF6(P047) | 0 | 0 | 1 |
| FF7(P048) | 0 | 1 | 0 |
| FF8(P049) | 0 | 1 | 1 |
| FF1(P041) | 1 | 0 | 0 |
| FF2(P042) | 1 | 0 | 1 |
| FF3(P043) | 1 | 1 | 0 |
| FF4(P044) | 1 | 1 | 1 |
Nakış makinası çalışırken
kumaşı hareket ettiren kasnak, hareketine iğne kumaştan çıktığı anda başlamalıdır.
İğne kumaşa batmış durumda kasnak hareket ederse makinanın iğneleri kırılır
ve üzerine nakış yapılan kumaş zarar görür. Kasnak hareketinin iğne kumaştan
çıktığı anda başlaması için makinanın ana miline bir kam takılır. Bu kamın
karşısına bir sensör yerleştirilir ve sensörün çıkış uçları bilgisayara
girilir. Kullanılan sensör tercihan indüktif
olmalıdır. Optik sensörler kumaşlardan gelen elyaf ve atölye ortamında
olmaları nedeniyle tozlanmaktadır. Kasnak harekei dışında bilgisayara girilmesi
gereken bir diğer bilgi makinanın durma noktası bilgisidir. Makina her
stop ettiğinde aynı noktada durmalıdır. Renk değiştirme, kopan ipliklerin
takılması gibi işlemler iğnelerin belli bir pozisyonda olmasını gerektiren
işlemlerdir. Bu işlemler için toplam iki sensör makinanın ana milinden
bilgisayara bilgi göndermek için kullanılır. Montajlarının basit olması
nedeniyle vida gövdeli indüktif sensörler tercih edilir.
Makina yaklaşık 7 metre boyunda olduğu için start ve stop verme işlemleri için buton kullanmak
pratik değildir. Her stop işlemi için stop düğmesinin bulunduğu yere gitmek
gerekecektir. Bu sorunu çözmek için makinanın ön kısmında makina boyunca
uzanan bir bar vardır. Bu bar sağa çekildiğinde start, sola çekildiğinde
stop verme işlemi gerçekleşir. Ayrıca iplik kopması ya da alt ipi bitmesi
durumlarında sakat çıkan işleri tamir etmek için makinanın sakat çıkan
yer boyunca geri alması gerekir. Bu işlemi kolaylaştırmak için makina durduğu
sırada stop verildiğinde geri alma komutu işlenmiştir. Start stop barına
start vermek için basıldığında makina ağır devirde çalışmaya başlar. Bar
bırakıldığı anda tam devirle devam eder. Bu şekilde start alma anında ip
kopması engellenmiş olur. Makinanın sağ baş tarafında start/stop barının
uç kısmında yer alan kutuda start ve stop için iki microswitch bulunmaktadır.
Bu switchlerden çıkan uçlar direk olarak bilgisayarın game portuna
bağlıdır. Game portta bulunan 2 giriş pini bilgisayarın start ve stop işleminden
haberdar olmasını sağlar.
