 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
Sosyal Evrimle�me Modeli |
|
|
|
Post-Modern Yap� |
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
Y�k�c� Post Modernizm |
|
|
|
Anti-Modern Yap� |
|
|
Modern Yap� |
|
|
|
|
|
|
|
|
Ay�klay�c� Post Modernizm |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
romantizm makine kar��tlar� vs. |
|
|
(Hedeflerden Sapma) |
|
|
|
|
|
|
|
|
tanr� benlik ama� anlam reel d�nya ger�ek vs. |
|
|
|
|
|
|
bireysellik insan-merkezcilik ataerkillik mekanizasyon ekonomizm t�keticilik milliyet�ilik militarizm vs. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ultra-Modernizm |
|
|
|
|
|
|
Yap�c� Post Modernizm |
|
|
|
|
|
|
|
|
relativizm nihilizm vs. |
|
|
|
|
|
|
ekoloji bar�� feminizm vs. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Yap�c� Post Modernizm'den Beklenenler: |
|
|
|
�leriye d�n�k olmas� Bilimsel y�ntemleri benimsemesi Bilimsel kan�tlara dayanmas� Modernizmin devaml�l���n�n getirece�i zararlar konusunda bilin� a��lamas� |
|
|
|
Sosyal Evrimin Temel Nitelikleri |
|
|
|
Temel Nitelikler |
|
Evrimsel Nitelikler |
|
|
|
do�ayla ba�lant� aidiyet hissi ve tecr�be zenginli�i sosyal e�itlik�i toplum ya�amsall�k organik b�t�nl�k |
|
teknoloji refleksif bilin� sosyal yap� g�� ayr�mc� �rg�tlenme |
|
|
|
|
|
(G�n�m�zde sosyal evrimin evrimsel nitelikleri temel niteliklere bask�n gelmektedir.) |
|
|
|
Evrimsel Niteliklerin Bask�n Gelmesinin Sonu�lar� |
|
|
|
�evre katliamlar�
ya�amsall�k, anlam ve empatinin kaybolmas�
e�itlik ve toplumsall���n zarar g�rmesi |
|
teknolojik geli�im
bilgi birikimi
sosyal yap� olu�turma |
|
|
|
|
|
Sosyal Evrimin Temel Amac� |
|
= |
|
|
|
|
Entegrasyon |
|
|
|
|
|
|
|
eko-teknoloji
mant�k ve duygu b�t�nl���
toplumsal ve e�itlik�i sosyal yap� |
|
|
|
|
|
|
|
B�l�nme |
|
|
|
|
|
Dual Bili�sel Kavray�� |
|
|
|
|
|
|
�RNEK: "�yi ve K�t�n�n Ortas� Yoktur"...?
�RNEK: "�nyarg�lar�m�z"...?; sosyal d�zeyde birer b�l�nmedir.
�RNEK: "Mant�k ve Analitik iyidir, Duygu ve Sezgi K�t�d�r"....? |
|
|
|
Ters B�l�nme |
|
|
|
Tam Kar��tl�k |
|
|
|
�RNEK: Duygular, Sezgiler, Spiritualizm, Naturalizm, Toplumsal Refah Yanl�s� olup ayn� zamanda da Ak�lc�, Lineer D���nme, Teknoloji, Piyasa, �okuluslu �irketlere Kar�� Olma durumu...? (Bir �ok �evre �rg�t�n�n genel tutumu budur) |
|
|
|
B�l�nme, temel ve evrimsel niteliklerden birinin di�erine g�re de�erini yitirmesidir. |
|
|
|
Bask� |
|
|
|
�RNEK: Sa�c�l�k - Solculuk |
|
|
|
Bask�, temel ve evrimsel niteliklerden birinin di�erine g�re bask�n ��kmas�d�r. |
|
|
|
Ayr�m |
|
|
|
�RNEK: Mask�len - Feminen / Ying - Yang vs. |
|
|
|
Ayr�m, temel ve evrimsel niteliklerden birbirinden ayr� tutulmas�d�r. |
|
|
|
B�L��SEL D�NYA |
|
|
MADD� D�NYA |
|
|
|
|
SOSYAL D�NYA |
|
|
|
|
|
|
|
�� D�NYAMIZ |
|
|
DO�A-TEKNOLOJ� |
|
�LET���M |
|
|
|
|
|
|
|
Demokrasi �o�ulculuk, anar�i, cemaat�ilik ile bask�, yabanc�la�ma entegrasyonu |
|
Bilin�li Kat�l�m, bilin�alt� ve ger�ekten kopu� entegrasyonu |
|
|
Ekoteknoloji, ilkel ve yapay�n entegrasyonu |
|
|
|
|
|
|
|
|
Maddi ve Bili�sel D�nyadaki entegrasyon Sosyal D�nyadakilere g�re �ok daha yenidir! |
|
|
|
Maddi D�nyada do�ayla aram�zdaki ba�� yitirdik |
|
Sosyal D�nyada bireysellik ve bireycilik toplumsall���n yerini ald�. |
|
Gelenek ve G�reneklerden koptuk, yerini yeni kavramlar ald�. |
|
|
|
|
|
|
MODERN�ZM�N SONU�LARI |
|
|
|
k�resel n�kleer sava� ihtimalinin sona ermesiyle birlikte: ekolojik kriz (orman yang�nlar�, sel felaketleri vs.) ekonomik kriz (a��r� bor�lanma, enflasyon vs.) su� istatistiklerinde art�� uyu�turucu kullan�m�nda art�� evsizlerin say�s�nda art�� ter�rizm n�kleer (silah) �retim soyk�r�m vb. |
|
|
|
T�m bunlar Global Bilin� Olu�umu ve ��z�m Aray��lar�n� Tetikledi. |
|
|
|
Biyolojik Evrim |
|
�RNEK: �nsan �mr�n�n Uzamas�..vs. |
|
|
EVR�M |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sosyal Evrim |
|
�RNEK: K�lt�rel Olu�umlar...vs. |
|
|
|
|
|
|
SORULAR:
1) Teknolojik Geli�im, modern ya�am�n bug�ne dek ya�ananlar�n en iyisi oldu�una inanmam�z� sa�l�yor, peki o halde neden g�n�m�zde daha �ok sorun var?
2) Sava� ve �evresel katliam, insan soysal evriminin bir a�amas� m� yoksa bu art�k d�zeltilmesi gereken bir sapma m�? bknz.Modern Yap�
3) Sosyal yap�, Marx'�n dedi�i gibi yaratt��� �eli�kilerden yeni bir sosyal yap� m� do�uracak (�rne�in: kom�nizm) yoksa kapitalizmin esnek do�as� ve geli�me potansiyeli mi ortaya ��kacak? |
|
|
|
SOSYAL EVR�M |
|
|
|
Ta� Devri |
|
|
�lk Paleolitik |
|
�.�. 35.000 - 7000 |
|
|
|
|
|
|
|
Bah�ecilik |
|
|
Neolitik |
|
�.�. 7000 - 3000 |
|
|
|
|
|
|
|
Tar�m |
|
|
Arkaik |
|
�.�. 3000 - 500 |
|
|
|
|
|
|
|
�mparatorluk |
|
|
Antik / Orta�a� |
|
�.�. 500 - �.S. 1500 |
|
|
|
|
|
|
|
Sanayi |
|
|
Modern |
|
�.S. 1500 - 2000 |
|
|
|
|
|
|
|
Uzay �a�� |
|
|
Yeni�a� / Gelecek |
|
�.S. 2000 - ... |
|
|
|
|
|
|
1. A�AMA: |
|
|
|
�lk Paleolitik D�nem |
|
|
|
|
|
Avc�l�k, Toplay�c�l�k, Kabileler, B�y�c�l�k gibi sosyal evrimin temel nitelikleri �n planda! |
|
|
|
B�L��SEL D�NYA |
|
|
MADD� D�NYA |
|
|
|
|
SOSYAL D�NYA |
|
|
|
|
|
|
|
Yiyecek i�in avlanma yada do�rudan do�ada yeti�en yiyecekleri toplama |
|
|
|
3 tip sosyal �nite var (aile, tak�m, kabile) |
|
1. a�ama insan�n�n bili�sel d�zeyi konusunda bilgimiz son derece s�n�rl� |
|
|
|
|
|
|
Kabileler aras� sosyal ileti�im yok denecek kadar az |
|
|
|
|
|
|
|
|
Y�l boyu g��ebe hayat� s�rme |
|
|
|
|
|
Animizm var (ya�ayan ve ya�amayan her�eyin bir ruhu oldu�una inan�l�yor, totemler bulunuyor) |
|
|
|
|
|
|
|
Minimum Teknoloji (ate�, ta�lar, ok ve yay, av teknikleri, otlar� tan�ma, k�pe�in evcille�tirilmesi vb.) |
|
Hiyerar�i yok |
|
|
|
|
|
|
|
Uzmanla�ma yok (tek uzman olarak �aman var) |
|
|
|
|
|
|
|
|
B�y�yle do�aya hakim olma �abas� var |
|
|
|
|
|
|
Erkek ve Kad�n�n rolleri g�n�m�zdeki gibi farkl� de�il |
|
|
|
|
|
|
|
|
G�nde 4 saat �al��ma yeterli say�l�yor |
|
|
S�r� psikolojisi var |
|
|
|
|
|
|
|
|
Tepkisel, objektif, planl� bir d���nsel s�re� i�lemiyor |
|
|
|
|
Ekonomik sistem m�badeleye dayan�yor |
|
|
|
|
|
|
Liderlik durumsal ve ge�ici bir s�re� |
|
|
|
Cemaat�ilik yayg�n, di�er kabilelere d��man g�z�yle bak�l�yor |
|
|
|
B�L�N�ALTI |
|
|
BAS�T TOPLUM |
|
|
|
�LKEL YA�AM |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Aidiyet Duygusu, Animizm, Totemizm, B�y� |
|
|
Yak�nl�k, Ortak De�erler, Gelenekler, Sosyal E�itlik�ilik, Cemaat�ilik |
|
|
|
Do�ayla uyum max. Teknoloji min. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2. A�AMA: |
|
|
|
Neolitik D�nem |
|
|
|
|
|
Bah�ecilik, Hayvanc�l�k, Mitoloji ve K�ylerin Olu�umu (N�fus Art���) gibi sosyal evrimin evrimsel nitelikleri ortaya ��k�yor! |
|
|
|
B�L��SEL D�NYA |
|
|
MADD� D�NYA |
|
|
|
|
SOSYAL D�NYA |
|
|
|
|
|
|
|
N�fus art���yla do�al kaynaklar�n giderek azalmas� |
|
|
|
K�yler (min. 200 - max. 3000 ki�i) olu�uyor |
|
�nsan�n varolu� nedenini anlamaya �al��mas� |
|
|
|
|
|
|
|
|
Veraset var |
|
|
|
|
B�y�k topluluklar� bir arada tutan karma��k inan� sistemlerine ihtiyac�n do�mas� |
|
|
|
|
|
G��ebelikten yerle�ik hayata ge�i� |
|
|
|
|
|
|
|
|
Ticaret var |
|
|
|
|
|
|
|
|
B�y�k av hayvanlar�n�n neslinin t�kenmesiyle bah�ecili�e ge�i� (ilk sosyal evrim) |
|
�lk sava�lar ya�an�yor |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Zaman bilinci (ekim - hasat) |
|
|
|
R�tbeci toplum ve tabakala�ma var |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ana tanr��a mitosu |
|
|
|
|
�lk y�neticiler (�efler - liderler) ortaya ��k�yor |
|
|
|
Daha fazla i� y�k� ve �al��ma saati |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ana tanr��a k�lt� nedeniyle kad�n�n en g��l� oldu�u d�nem |
|
|
��mlek�ilik ve Dokumac�l���n bulunmas� |
|
|
|
|
|
*NOT: 2. a�amada hayvanc�l�kla u�ra�an g��ebe topluluklar bu d�nemde sosyal evrimin temel niteliklerinin temsilcisi oldular. |
|
|
|
|
|
|
|
Metalin ilk defa kullan�lmaya ba�lanmas� |
|
|
|
|
Dinsel t�ren ve rit�eller ortaya ��k�yor |
|
|
|
|
|
|
|
|
Hayvanc�l��a ba�lanmas�* |
|
|
|
|
|
|
Yery�z�nde ya�anabilir alan s�n�rl� hale geliyor, b�y�k av hayvanlar�n�n nesli t�keniyor, buzul �a�� hen�z sona ermi�tir, bah�ecilik artan n�fusun hayatta kalabilme �ans�n� artt�r�yor. |
|
|
|
�LK SAVA�LAR |
|
|
|
Mal m�lk edinmeyle birlikte h�rs�zl�k ortaya ��k�yor, avlanmak yerine sava�ma ve ya�mac�l�k daha kolay oldu�u i�in tercih ediliyor, toprak sahibi olma ya�anabilir alanlar�n k�s�tl� olmas�ndan �t�r� �nem ta��d���ndan ilk toprak kavgalar� ortaya ��k�yor. |
|
|
|
3. A�AMA: |
|
|
|
Arkaik D�nem* |
|
|
|
|
|
Tar�m, Tun� Kullan�m�, �lk �ehirler, �lk Devletler (Babil, Mezopotamya, M�s�r, Pers) gibi sosyal evrimin evrimsel nitelikleri g��leniyor! |
|
|
|
B�L��SEL D�NYA |
|
|
MADD� D�NYA |
|
|
|
|
SOSYAL D�NYA |
|
|
|
|
|
|
|
Madencilik ve Tar�m�n bulunmas� |
|
|
|
Sava�lar devam ediyor |
|
|
|
|
Erkek egemen toplumun ortaya ��kmas� |
|
|
|
|
|
|
Sahip - k�le ili�kisi var |
|
|
|
|
|
|
|
|
Tekerle�in bulunmas� |
|
|
|
|
|
Do�aya meydan okuma h�rs� |
|
|
|
|
|
|
Askeri yat�r�m ihtiyac� (profesyonel askerler) do�uyor |
|
|
|
|
|
|
Denizcilikte r�zgar�n kullan�lmas� |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Baba tanr� ve kahraman mitosu |
|
|
|
|
|
|
|
Yaz� ve say�n�n kullan�lmas� |
|
|
|
|
Ticaret yayg�nla��yor |
|
|
|
|
|
|
|
|
Tanr�-krallar�n ortaya ��k��� (M�s�r) |
|
|
Takvimin kullan�lmas�� |
|
|
|
|
Sosyal s�n�flar var (asker, ruhban, y�netici vb.) |
|
|
|
|
|
|
|
|
B�y�k �ehirlerin ve ilk imparatorluklar�n kurulmas� |
|
|
|
|
|
|
G�� da��l�m�nda e�itsizlik (y�neten - y�netilen) ortaya ��k�yor |
|
|
|
|
A��r� tar�msal faaliyet sonucu �orak topraklar�n ilk ortaya ��k��� |
|
|
|
|
|
|
Kad�nlar�n bask� alt�na al�nmas� |
|
|
|
|
*NOT: Sosyal evrimin temel ve evrimsel niteliklerinin e�itlendi�i yada �at��t��� bir d�nemdir. |
|
|
|
|
|
N�fus art���n�n h�zlanmas�yla do�al kaynaklar�n giderek azalmas� |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
SORU: Sosyal evriminin temel nedeni nedir?
1) �nsan �rk�n�n refah� m�?
2) Psikoloji ve bilin� mi?
3) Teknolojik ilerleme mi? |
|
|
|
�nsan sosyal evriminin g�d�leyen g��leri: 1)sava� 2)teknoloji �nsan sosyal evriminin �ekil veren g��leri: 1)ekonomi (ekonomik durgunluk) 2)politika (siyasal durgunluk) �nsan sosyal evriminin nedeni: toplum olarak hayatta kalabilmek. |
|
|
|
N�fus ve �evresel Zorluklar: Bir canl�n�n ya�am alan�n�n canl�lar i�in yeterli f�rsatlar� bar�nd�rd��� max. potansiyeli "ta��ma kapasitesi"dir. N�fus artt�k�a ta��ma kapasitesi azal�r, bu durumda bir canl�n�n ya�am alan�n� geni�letmesi ka��n�lmaz hale gelir. |
|
|
|
Arkaik bask�: erkek egemen toplum, k�lelik, s�n�f �at��mas�. G�� da��l�m�ndaki adaletsizlik zaman i�inde ortaya ��km��t�r, bireyin elindeki g�� ya bask�yla yada hissettirmeden al�nm��t�r. B�y�yen devletler merkezi y�netim ihtiyac� do�urdu, bu y�neticilerin elindeki f�rsatlar� artt�rarak bask�y� k�r�kledi. G�c�n Se�ilmesi: Bir toplumun g�c�n se�ilmesi konusunda iki alternatifi vard�r: ya kendini savunacakt�r yada istila edilecektir. "Sava��� bir tek toplumun var olmas�, t�m bar����l toplumlar i�in bir tehdit olu�turaca�� gibi onlar� da sava��� haline getirecektir." Schmookler'in teorisi. Verimsiz alanlarda ya�amaya �al��an, tar�m yerine hayvanc�l�kla u�ra�an, kad�na ve do�aya sayg� bar�nd�rmayan (��nk� tar�msal bir k�lt�rleri yok) yeni toplum d�zeni hayatta kalmak i�in sava��� toplum olmay� se�er. B�ylece verimli topraklara sahip olunabilir, tar�m ve hayvanc�l�kla u�ra�acak bir s�n�f yarat�labilir (k�leler) ve kad�n bask� alt�na al�narak erkek egemen sava��� kahraman bir toplum yarat�lm�� olur. G�N�M�Z ���N B�R ��Z�M: 1)Sava�lar� ortadan kald�racak tek bir olu�um: D�nya Devleti 2)N�fus art���n� d�zenleyen ve kaynaklar�n e�it da��l�m�n� sa�layan bir olu�um: D�nya D�zeni |
|
|
|
SORU: Erke�i Kad�na g�re daha vah�i yapan nedir? 1) Erkekler fiziksel olarak daha b�y�k ve g��l�d�r. 2) Erkekler kad�nlar gibi hamile kal�p fiziksel olarak k�s�tlanm�yorlar. 3) Erkekler fiziksel dayan�kl�l�klar� nedeniyle avc�l�k ve savunma i�lerini daha fazla �stleniyor. Bu �zellikler n�fus ve �evre k�s�tlar�n�n do�urdu�u ko�ullar alt�nda erke�i sava���, egemen ve y�netici haline getirmi�tir. |
|
|
|
D�NYA D�NLER� |
|
|
|
DO�U |
|
|
BATI |
|
|
|
|
|
|
Taoizm |
|
|
Musevilik |
|
|
|
|
|
|
Konfi�yus�uluk |
|
|
Hristiyanl�k |
|
|
|
|
|
|
Budizm |
|
|
�slam |
|
|
|
|
|
|
Hinduizm |
|
|
Tek tanr�l� Evrensel Ahlaki Bireysel Dualist (iyi-k�t�, cennet-cehennem vb.) Sosyal evrimin evrimsel nitelikleri �n planda. |
|
|
|
|
|
|
�ok tanr�l� �nsan - Do�a ili�kisi Do�ayla uyum Tam dualist de�il Sosyal evrimin temel nitelikleri �n planda. |
|
|
|
|
|
4. A�AMA: |
|
|
|
Antik ve Orta�a� D�nemi |
|
|
|
|
|
Demir kullan�m�, Siyasetin ilerlemesi, Tarihi imparatorluklar�n kurulmas�, Dini ve Felsefi ak�mlar�n do�mas� ile sosyal evrimin evrimsel nitelikleri temel niteliklerine bask�n geliyor! |
|
|
|
B�L��SEL D�NYA |
|
|
MADD� D�NYA |
|
|
|
|
SOSYAL D�NYA |
|
|
|
|
|
|
|
Demirin kullan�lmaya ba�lanmas� |
|
|
|
Dev imparatorluklar olu�uyor |
|
Felsefenin do�u�u |
|
|
|
|
|
|
|
Rasyonel d���nce |
|
|
|
|
|
|
|
Tar�m, askeriye ve denizcilik alan�nda teknolojik ilerlemeler ya�an�yor |
|
Roma Kanunu (ilk sistematik yasa) |
|
|
|
|
|
|
|
|
Akla verilen �nemin artmas� (bilgelik) |
|
|
|
|
|
|
Bask� yayg�n |
|
|
|
|
|
|
|
|
Sava�, ticaret ve seyahatin artmas�yla kozmopolit bak�� a��s� ortaya ��k�yor (di�er dinlere ve geleneklere sayg�) |
|
|
|
|
|
|
|
Atina'da ilk demokratik �ehir ya�am� |
|
|
|
Ka��d�n icad� |
|
|
|
|
|
|
|
Su de�irmeni, porselen imalat�, matbaa ve barutun icad� |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
�nsana verilen de�er art�yor* (Tek tanr� inanc�, d�nya dinleri) |
|
|
|
|
*NOT: "Tanr�'n�n g�z�nde kad�n, k�le vb. olsa da insan insand�r" inanc� do�uyor. |
|
|
|
|
|
|
Tarihsel kay�tlar�n tutulmas� |
|
|
|
|
|
Dogma ve rit�ellerin ortaya ��kmas� |
|
|
|
|
|
Sosyal evrim ilk zamanlarda b�lgeseldi ��nk�: Arkaik �ncesi d�nem: Ortado�uda ilk medeniyetler kuruldu. Arkaik d�nem: Hindistan ve �in'de ba��ms�z medeniyetler kuruldu. Antik/Orta�a� d�nemi: G�ney Avrupa (Yunan, �slam, Roma) medeniyetleri kuruldu. Modern: Avrupa medeniyetleri kuruldu ve kolonile�meyle yay�ld�. |
|
|
|
5. A�AMA: |
|
|
|
Modern D�nem |
|
|
|
|
|
Sanayi Devrimi, Kapitalizm, Otonomi, Demokratik Y�netim, Bilim ve Teknolojik �lerlemelerde h�zlanma ile sosyal evrimin evrimsel nitelikleri temel niteliklerinin yerini al�yor! |
|
|
|
B�L��SEL D�NYA |
|
|
MADD� D�NYA |
|
|
|
|
SOSYAL D�NYA |
|
|
|
|
|
|
|
Sanayi Devrimi |
|
|
|
Tacir s�n�f�n olu�umu ve kapitalizmin do�mas� |
|
Bilimsel yakla��m |
|
|
|
|
|
|
|
Pusulan�n bulunmas�yla gemicilikte ilerleme ve Amerika k�tas�n�n ke�fi |
|
|
|
|
|
Sezgiye verilen �nemin azalmas� |
|
|
|
|
|
|
R�nesans ve Reform |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Modern �a��n dini: bilim |
|
|
|
Serbest Pazar Ekonomisi |
|
|
|
|
|
|
Ticaret ve seyahatin yayg�nla�mas� |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Rasyonalizm |
|
|
|
Protestan i� ahlak�n�n maddi ba�ar�y� desteklemesi |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Materyalizm |
|
|
Barutun gemilerde kullan�m� sonucu Avrupal� donanmalar�n d�nyay� istilas� |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Pragmatizm |
|
|
|
Ekonomik nedenli g��lerin yerel ba�lar ve aile ili�kilerini zedelemesi, toplumsal de�erlerin yitirilmesi |
|
|
|
|
|
|
|
|
Mekanikli�in art��� |
|
|
|
|
|
|
|
Bas�n-Yay�n |
|
|
|
|
|
Kilisenin dogmalar�ndan kopu� |
|
|
|
|
|
Bilimde h�zl� ilerleme |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
H�k�metlerin birey �zerindeki otoritesi ve kontrol�n�n artmas� |
|
|
|
|
H�manizm |
|
|
|
|
|
�ift�i n�fusun i��i n�fusa d�n��mesi |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ahlak sisteminde de�i�im (empati ve ili�kilerin de�il kurallar�n �nem kazanmas�) |
|
|
|
|
|
|
|
Fosil yak�t sanayi ile enerji kullan�m�nda art�� |
|
��yerinde uzmanla�ma kavram� |
|
|
|
|
|
|
|
|
Bireysellik ve yabanc�la�ma |
|
|
Makinele�me ve otonomi |
|
|
|
|
Demokratik cumhuriyetlerin olu�umu |
|
|
|
|
|
|
|
|
N�kleer enerji |
|
|
|
|
|
|
Toplumsal yap�n�n karma��kla�mas� |
|
|
Uzay ve bilgisayar teknolojisi |
|
|
|
|
|
|
Bioteknoloji |
|
|
|
T�pta ilerleme ve insan �mr�n�n uzamas� |
|
|
|
Kom�nizm |
|
|
Kapitalizm |
|
|
|
|
|
|
Kapitalist g�� dengesizli�i ve ekonomik s�m�r�ye kar�� ortaya ��k�yor |
|
|
Bireyin sosyal yap�n�n basamaklar�n� t�rmanmas� i�in f�rsat veriyor |
|
|
|
|
|
|
B�rokrasinin k�r�klenmesiyle birlikte ba�ar�l� olamayan bir ekonomik d�zen ortaya ��kar�yor. |
|
|
�ok zengin birey /toplum ve �ok fakir birey/toplum olu�umu G�� Dengesizli�i'ni ortaya ��kar�yor. |
|
|
|
|
|
|
Kapitalizmin yaratt��� f�rsatlar, e�itim, sa�l�k vb. faydalanan kesimin b�y�mesi, n�fus art��� ve i�sizlik orta s�n�f�n b�y�mesine yola��yor. |
|
|
|
Yeni Ekonomik D�zen |
|
|
|
1)Kapitalizm kadar uzun �m�rl� olmal� 2)G�� da��l�m�nda adaletli olmal� 3)Daha az materyalist olmal� |
|
|
|
Ekolojik Kriz |
|
|
|
Teknolojik Nimetler |
|
Teknolojik Zararlar |
|
|
|
Ozon Tabakas�n�n �ncelmesi K�resel Is�nma Bio�e�itlili�in Azalmas� Toksik At�klar Erozyon ve Verimli Toprak Kayb� Yeralt� Sular�n�n Azalmas� vb. |
|
|
G�� Kolayl�k H�z Keyif |
|
|
|
|
|
�nsano�lu teknolojik nimetlere odaklan�rken, teknolojinin getirdi�i zararlar� da g�zard� ediyor. |
|
|
|
|
|
|
Teknolojinin do�aya verdi�i zarar�n insan �zerindeki yans�mas�n�n ne olaca�� konusunda yeterli bilgimiz yok. GELECEK TEHL�KEDE! �RNEK: Organokloridlerin insan �reme ve ba����kl� sistemine uzun d�nemde zarar verdi�i ortaya ��kabilir. �RNEK: Bilimin hen�z yeterince a��klayamad��� zararl�lar (yan etkileri uzun vadede ortaya ��kacak olan maddeler) �RNEK: Ekolojik problemlerin birbirini tetiklemesi yada birlikte b�y�mesi konusunda bilinenler de �ok az. |
|
|
|
Ekolojik Krizin �ki �nemli Yan� |
|
|
|
Sorunun K�reselli�i |
|
|
At�k Sorunu |
|
|
|
|
|
|
�nsan n�fusu art�yor! T�ketim miktar� art�yor! Kaynaklar azal�yor! At�k miktar� art�yor! |
|
|
|
K�resel kaynaklar t�keniyor! G�� edecek ba�ka gezegen yok! D�nya ta��ma kapasitesi a��lm�� durumda! |
|
|
|
|
|
Geri d�n���ms�z ��pler Toksik maddeler N�kleer at�klar Zararl� gazlar (fosil yak�tlar ve yan �r�nlerinin kullan�m� sonucu) |
|
|
|
Sera etkisi Biolojik �e�itlili�in ortadan kalkmas� |
|
|
|
|
|
Giderek artan d�nya n�fusunu Amerikan ya�am standard�nda bar�nd�rabilecek bir sistem yok! |
|
|
Sadece yeni enerji kaynaklar�n�n bulunmas� gibi teknolojik ilerlemeler ile ��z�mlenemez! |
|
|
|
|
|
|
G�N�M�Z ���N B�R ��Z�M: 1)N�fus Art���na engel olunmal�! (�evre kirlili�i ve a��r� t�ketim n�fus patlamas�na neden oluyor) 2)Enerji t�ketimini azaltacak yeni teknolojiler bulunmal�! 3)�nsan �rk�n�n bilin�li kat�l�m�yla birlikte �al��mas� sa�lanmal�! 4)Tar�msal �retim artt�r�lmal�! 5)Erezyon �nlenmeli! 6)Kaynaklar�n etkin kullan�m� sa�lanmal�! 7)T�ketim s�n�rland�r�lmal�! |
|
|
|
SORULAR: 1) �evresel kriz ne kadar �nemlidir? 2) �evresel krizin �nlenebilmesi i�in elimizde yeterince s�re var m�? 3) Sorun k�sa s�rede ��z�mlenmezse verece�i zarar�n boyutu ne olabilir?* *NOT: Bknz. Dana Meadows / The Limits To Growth - Beyond the Limits adl� kitaplar�nda 20 y�l i�inde harekete ge�ilmedi�i takdirde �ok ge� kal�nm�� olaca��n� bilgisayar modellemesi y�ntemiyle ortaya koyuyor. |
|
|
|
�nsan Sa�l���n� Tehdit Eden Unsurlar |
|
|
|
Toksik yiyecek, giyecek ve evimizdeki kimyasallar Toksik maddelerin yol a�t��� hava ve su kirlili�i �nsan ba����kl� sistemini yok eden hastal�klar (AIDS,kanser, kronik yorgunluk) �evresel hastal�k ve alerjiler (�rnek: asbestosis) Hen�z t�bben tan�nmayan hastal�k t�rleri |
|
|
|
SORU: Bir�ok �evre �rg�t�n�n yapt��� �zere "Ya�mur Ormanlar� Yokoluyor!" demek inand�r�c� olabilir fakat do�ayla yak�n ili�kisi art�k kalmam�� bir toplum i�in bu ne ifade eder? |
|
|
|
�EVRESEL ETK� FORM�L� / Paul Erlich: �evresel Etki = N�fus x T�ketim x Teknoloji O halde: 1)N�fus art��� durdurulmal� 2)T�ketim azalt�lmal� 3)Ekolojik teknolojiler kullan�lmal� G�n�m�z end�striyel toplumu, teknolojik a��dan geli�mi�, a��r� t�keten ve a��r� kalabal�k bir n�fusa sahip olan bir toplumdur. - D�nya �zerinde 6 milyar insan ya��yor! - D�nya n�fusunun �eyre�ine yak�n� end�striyel toplumlarda ya��yor, geri kalan n�fus orta ve az geli�mi� �lkelerde ya��yor. - E�er bu konuda �al��malara derhal ba�lan�rsa d�nya n�fusu 9 milyar civar�nda sabitlenebilir (d�nyan�n en iyi ko�ullarda ta��ma kapasitesi budur) N�fusun stabilizasyonu ya do�al afetlerle yada insani metodlarla sa�lanacakt�r. N�fus patlamas�n�n en �nemli nedenlerinden biri fakirliktir. |
|
|
|
Piyasa Toplumu |
|
|
|
Ki�iler aras� ileti�imin azalmas� |
|
|
|
S�n�rl� say�da ki�i ile ileti�im |
|
|
|
|
|
Y�zy�ze yap�lmayan ileti�im |
|
|
|
|
|
Tek ebeveynli aile |
|
|
�ekirdek ailenin ortadan kalkmas� |
|
|
|
|
|
|
Ortak ya�ant� / kar���k aileler |
|
|
|
|
|
�zole edilmi� bireyler |
|
|
|
|
|
�al��an anne baba |
|
|
�ocuk yeti�tirmenin sorunlar� |
|
|
|
|
|
|
�ocukla ilgilenecek kalabal�k aile yap�s� yok |
|
|
|
|
|
Monoton ve sevgi vermeyen e�itim kurumlar� |
|
|
|
|
|
Toplum bilincinin ortadan kalkmas� |
|
|
Su� oranlar�nda art�� |
|
|
|
|
|
|
Zarar�n giderilmesi yerine cezalar var |
|
|
|
|
|
Uzla�ma yerine cezalar var |
|
|
|
|
|
G�� da��l�m�nda dengesizlik |
|
|
|
bireyler aras� kazanc�n u�urumla�an fark�* |
|
|
|
|
|
*NOT: Yap�lan bir ara�t�rmada end�striyel bir toplumdaki b�y�k bir organizasyon i�inde en �ok kazanan stat� ile en az kazanan stat� aras�ndaki kazan� fark� 135 kat olarak belirlenmi�tir. |
|
|
|
|
|
BM gibi kurulu�lar�n etkinli�ini yitirmesi |
|
|
Uluslararas� d�zeyde g�� da��l�m� dengesizli�i |
|
|
|
|
|
|
Sava� ve ter�r |
|
|
|
|
|
Piyasa kurumlar�n�n ekolojk yada demokratik davranmaya �al��mamas� (�ok uluslu �irket g�� odaklar�) |
|
|
|
|
|
�lkeler aras� ekonomik dengesizlik |
|
|
|
|
|
Kolonile�me ve ya�ma sonucu sanayile�mi� devletler halen 3. d�nya �lkelerini s�m�rmeye devam ediyor |
|
|
|
|
|
G�c�n De�i�en Tan�m� |
|
|
|
SORU: G�c�n kimde oldu�unu ne belirler? G�� kullanma-fiziksel �iddet...? Dini yada politik irade...? S�n�fsal, �rksal, etnik, cinsel ayr�m...? Karizma, zeka, ahlak vb....? Gelece�in g�� tan�m� "ekonomik g��"t�r. Gelece�in devletleri de bunun pe�indedir. |
|
|
|
Kolonile�me |
|
|
|
Sanayile�memi� �lke ele ge�irilir |
|
|
|
�lkenin siyaseti �zerinde hakimiyet kurulur |
|
|
|
�lke ekonomisi �rne�in i�e-d�n�k tar�mdan ihracat��l��a d�n��t�r�l�r |
|
|
|
Toprak sahiplerinin elinden topraklar� al�narak tek tip �r�n yeti�tirmesi sa�lan�r, �retilen �r�n de s�m�rgeci �lkeye ihrac edilir |
|
|
|
Koloni devletleri geri �ekildiklerinde yerlerini �ok uluslu �irketlere b�rakt�lar. �rnek: Petrol �irketleri vb. Bir zamanlar s�m�rge edilen �lkelerdeki halk politik �zg�rl���n� elde etse bile ekonomik anlamda yine k�lele�tirildiler. �ift�i halk zirai tar�m�n yayg�nla�mas�yla birlikte kentlere g�� ederek fakirli�e mahkum oldu. Bu �lkelerde demokrasinin yerle�ebilmesinin �n�nde duran nedenler ekonomiktir. �ok uluslu �irket ��karlar� do�rultusunda hareket eden koloni devletler gerekti�inde bu savunmas�z 3. d�nya �lkesine sava� da ilan edebilir. �rnek: ...gerek var m�?:) |
|
|
|
Hayat�n Kaybolan Anlam� |
|
|
|
�nsanl�k, para, g�vence, g�� ve g�r�n�m pe�inde ekonomik ve teknolojik geli�im istiyor |
|
|
|
Her�eyin metala�mas� (kontrol et / kullan) |
|
|
|
Makinele�me (duygu yok) |
|
|
|
�la� ve t�bbi m�dahale ile ruh ve bedenin yeniden �ekillendirilmesi |
|
|
|
Empatinin kaybolmas� (daha az insani) |
|
|
|
Sanal ya�am (yapay do�a) |
|
|
|
Piyasa ekonomisi ve reklamlarla y�nlendirilen bir ya�am bi�imi (t�ketim toplumu) |
|
|
|
Ba��ml�l�klar (yiyecek, giyim, alkol ve teknolojik ba��ml�l�klar) |
|
|
|
B�L��SEL D�NYA |
|
|
MADD� D�NYA |
|
|
|
|
SOSYAL D�NYA |
|
|
|
|
|
|
|
Sanal ikame
Empatinin ortadan kalkmas�
Hayat�n kaybolan anlam�
Ba��ml�l�klar |
|
|
Ekolojik Krizin B�y�mesi
At�k Problemi
Gezegenin Ta��ma Kapasitesinin A��lmas�
Sa�l�k Sorunlar�n�n B�y�mesi |
|
Ekonomik Kolonile�me
D�nya Ekonomisi
Toplum Bilincinin Kaybolmas�
Ekonomik G�� Dengesizli�inde A��r�l�klar |
|
|
|
|
|
|
|
Do�a organik ve entegredir. Salt bir makine olarak ele al�nd���nda ekolojik kriz ya�an�r. �nsanl�k da do�an�n bir par�as� oldu�una g�re kurumsal ve toplumsal yap�n�n mekanizasyonu sosyla krize yol a�ar. Temel ve evrimsel niteliklerin entegre edilebilmesi i�in: 1) Sorunun tan�mlanmas� 2) Sorunun ��z�m� i�in verilen bilin�li toplumsal karar 3) Entegre yap�lar�n ve destekleyici ideolojilerin olu�turulmas� gereklidir. |
|
|
|
ENTEGRASYON Y�NTEMLER�: 1) Temel nitelikleri hedefleyen evrimsel nitelikler �n plana ��kar�labilir. �rnek: Demokrasi i�in sosyal yap�lanma 2) Evrimsel niteli�in temel niteli�i ��k�� noktas� olarak g�rmesi sa�lanabilir. �rnek: Eko teknoloji, do�adan birebir �rnek al�narak in�a edilen her�ey. (kar ve g�� do�ayla denge i�inde olmal�) 3) Temel niteli�in �ncelikli olmas� sa�lanabilir. �rnek: Bir toplumun �ncelikle kendisi, daha sonra di�erleri i�in �retim yapmas�. 4)Temel ve evrimsel niteli�in g�receli olu�una g�re hareket edilebilir. �rnek: Toplumsal b�y�kl��e g�re organizasyon 5)Dinamik dengeleme �rnek: Evrimsel ve temel �gelerin birbirine g�re �st�n gelmesini engelleyen yap�la�ma 6)Baz� durumlarda temel niteli�i tek se�enek olarak g�rmek gerekebilir. �rnek: Zararlar� bilinen yada hen�z tahmin edilemeyen bir enerjinin kullan�m�ndan ka��nmak. 7) Evrimsel niteli�in temel niteli�e ihtiya� duydu�u noktalardan ba�lanabilir. �rnek: �irket �al��anlar�n�n ba�ar�s� birlik ve e�itlik duygusuna dayal�d�r. |
|
|
|
Bu sayfay� haz�rlarken kulland���m kaynaklar� ve entegrasyon modellemesini merak edenler i�in Jay Earley'nin "Transforming Human Culture" kitab�n� �neriyorum. |
|