 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
Evimizdeki Enerji Kullan�m�: |
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
Hepimiz evimizde �ok say�da elektrikli ev aleti kullan�yoruz. Bu elektrikli ev aletleri, teknolojinin geli�mesiyle birlikte yerini yenilerine terk ederken, biz de hayranl�kla izledi�imiz bu geli�meler kar��s�nda evlerimize giren enerjiyi eskiye k�yasla daha etkin kulland���m�z� �san�yoruz�. Oysa hem kulland���m�z �r�nlerin �zelliklerini yeterince tan�m�yoruz, hem de enerjiyi etkin kullanman�n ip u�lar�n� bilmiyoruz. Al��-veri�lerinizde enerjiyi etkin kullanabilen ev aletlerini tercih ederek hem elektrik faturalar�n�z� azaltabilirsiniz hem de �evrenin korunmas�na b�y�k �l��de katk� sa�lam�� olursunuz. �lkemizde, elektrik enerjisi �en y�ksek maliyete sahip olan� enerji t�r�d�r. Artan elektrik enerjisi maliyetine oranla elektrik enerjisine olan talep de her ge�en g�n artmaktad�r. Toplam enerji ihtiyac�n�n %62�sini ithal eden ve fosil yak�t kullanarak elektrik enerjisine d�n���m sa�layan santrallerin toplam veriminin % 30 oldu�u �lkemizde, enerji tasarrufunun ne kadar �nemli oldu�u da ortadad�r. Israf edilen enerjinin, milli servetin ve do�al kaynaklar�n da israf� oldu�u unutulmamal�d�r. G�n�m�zde elektrikli ev e�yas� sat�n al�rken, t�keticinin enerjiyi etkin kullanabilen �r�nleri tercih etmesine imkan veren �e�itli modeller olu�turulmu�tur. Olu�turulan bu standartlara g�re, ev e�yas� �reticileri t�m d�nyada �rettikleri �e�itli �r�nlerin �zerine �r�n�n tahmini enerji t�ketimini ve enerjiyi ne �l��de etkin kulland���n� g�steren etiketler yap��t�rmak zorundad�rlar. �lkemizde de Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanl����n�n konuyla ilgili �al��malar� devam etmektedir. Ayr�ca �retici firmalar, �retim y�netiminde uluslar aras� �evre koruma standartlar�n� uygulayabildiklerini g�steren ISO 14000 serisi vb. uluslar aras� sertifikalar edinerek �evreye kar�� duyarl�l�klar�n� da ispat etmektedirler. ABD�de 1987�den bu yana uygulanan, Enerji Bakanl����n�n �ng�rd��� test prosed�rlerine dayanarak bir �r�n�n benzer modeller aras�nda ne d�zeyde enerji t�ketti�ini g�steren �enerji rehberi� (EnergyGuide) ad� verilen sar�-siyah etiketlerin benzerleri �lkemizde de 2003 y�l�nda kullan�lmaya ba�lanm��t�r. Avrupa Birli�i �lkelerinde, �ncelikle buzdolaplar� ve derin dondurucular gibi �r�nler i�in getirilen bu zorunluluk �lkemizde de, Avrupa Birli�i mevzuatlar�na paralel olarak enerji etiketlemesi ile ilgili yasal d�zenleme �al��malar�yla y�r�rl��e konmu�tur. Bu etiketler t�keticiye enerji t�ketimi konusunda modeller aras�nda tercih yapma imkan� sunmaktad�r. Bu uygulamayla ama�lananlar, t�ketici bilincini artt�rarak t�keticinin tercihlerini kolayla�t�rmak ve �reticileri daha az enerji t�keten �r�nleri �retmeye te�vik etmektir. |
|
|
|
Enerji Etiketleri ve A��klamalar�: |
|
|
|
AB Enerji Verimlili�i Etiketinde yer alacak bilgiler a�a��daki �ekilde olmal�d�r. - �malat��n�n ad� veya ticari markas� - �malat��n�n model tan�m� - Cihaz�n enerji verim s�n�f� - Bir �r�ne Avrupa Toplulu�u Konseyi�nin 880/92/EEC say�l� Direktif�e istinaden �Topluluk �evre etiketi �d�l�� verilmesi halinde, �evre �d�l� i�areti s�zkonusu direktifte belirtilen kurallara uymak kayd�yla �r�ne ili�tirilebilir. - Enerji T�ketimi - Y�ld�z vererek belirtilmesi gerekmeyen (�al��ma s�cakl��� > -6�C olan) t�m g�da saklama b�l�mlerinin net depolama hacmi toplam�. - Y�ld�z vererek belirtilmesi gereken (�al��ma s�cakl��� � -6�C olan) t�m dondurulmu� g�da saklama b�l�mlerinin net depolama hacmi toplam�. - Belirtilen standartlara g�re dondurulmu� g�da saklama b�lmesinin y�ld�z say�s�. Bu b�lme i�in y�ld�z verilmesi gerekmiyorsa bu sat�r bo� b�rak�lacakt�r. - G�r�lt� seviyesi (desibel cinsinden) Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanl���, �her y�l Ocak ay�n�n 2. haftas�nda yapt��� Enerji Tasarrufu Haftas�� etkinlikleriyle t�keticiyi konuyla ilgili bilgilendirmektedir. AB Enerji Verimlili�i Etiketi skalas�nda enerji t�ketimi 7 ayr� gruptan olu�maktad�r. A grubu, en etkin enerji t�ketimini g�stermekte olup �r�n�n ortalama enerji t�ketiminden % 45 daha az enerji t�ketti�ini belirtmektedir. G grubundaki bir �r�n ise ortalama enerji t�ketiminden en az %25 daha fazla enerji t�ketecektir. T�ketimleri ortalama t�ketimden daha d���k olmas� sebebiyle b�t�enize uygun oldu�u m�ddet�e A, B ve C grubuna giren �r�nler tercih etmelisiniz. Teknolojik geli�meler, �e�itli ev e�yalar�n�n �bundan 20 y�l �ncesine g�re� enerjiyi daha etkin kullanmalar�n� sa�lam��t�r. �rneklemek gerekirse son yirmi y�l i�inde sa�lanan etkin enerji kullan�m�na bak�ld���nda: �ama��r makineleri (%27), buzdolaplar� (%100), dondurucular (%52), su �s�t�c�lar� (%12-15), bula��k makineleri (%37), klimalar (%29) ve f�r�nlar (%21) daha az enerjiyle �al��maktad�rlar. Bir ev e�yas�n�n enerjiyi ne �l��de etkin kulland���, onun ne kadar yo�un kullan�ld���na, yerel iklim ve �evre ko�ullar�na da ba�l�d�r. Enerjinin etkin kullan�m�na ili�kin uygulamalar, t�keticinin harcamalar�n� kontrol alt�na almas�n� sa�larken, �evrenin ve s�n�rl� do�al kaynaklar�n da korunmas�na imkan verir. �rneklemek gerekirse: ABD�deki enerji koruma standartlar�, son 20 y�l i�inde t�keticiye 28 milyar $ kazand�rm��t�r. Bir sene i�inde bu standartlar�n uygulanmas� sonucu elde edilecek enerji tasarrufunun 14 b�y�k �apl� enerji santralinin y�ll�k enerji �retimine e�it olaca�� �ng�r�lm��t�r. Bu ayn� zamanda atmosfere yay�lan 10 milyon metrek�p seragaz�n� �nlemek anlam�na da gelmektedir. Di�er bir deyi�le bu durum y�lda 7,5 milyon araban�n trafi�e ��kmamas� gibi bir durumdur. D�nya genelindeki enerji t�ketiminin g�n�m�zdeki boyutlar�yla devam etmesi halinde 2020 y�l�nda fosil yak�t rezervlerinin yar�s�n�n t�ketilece�i �ng�r�lm��t�r, yan�s�ra fosil yak�t rezervlerinin ��i t�ketildi�inde atmosfere geri d�n���m� olmayacak d�zeyde zarar verilmi� olacakt�r. G�n�m�zde yap�lan �l��mler, k�resel �s�nman�n ba�l�ca sorumlusu olan atmosferdeki karbondoksit d�zeylerinin 2 kat�na ��kt���n� g�stermektedir. Fosil yak�tlar�n kullan�ld��� santrallerin atmosfere sald��� sera gazlar� atmosferi zehirlerken, a���a ��kard�klar� �a��r metaller� i�eren k�ller de topra�� zehirlemektedir. K�resel �s�nman�n sonucunda ya�anan do�al afetler (f�rt�na, sel, kural�k ve yang�nlar vb.) her ge�en g�n canl� ya�am�n� daha b�y�k oranda tehdit etmektedir. |
|
|
|
Enerjiyi Etkin Kullanan Ev E�yas� Nas�l Sat�n Al�n�r? |
|
|
|
Herhangi bir ev e�yas� sat�n alman�z�n bedeli �� bile�enden olu�ur: e�yan�n sat�� fiyat� tamir ve bak�m masraflar� kullanma maliyeti
Bir e�yan�n ekonomik �mr� boyunca yapaca��n�z harcamalar� belirleyebilmek i�in bu �� bile�ene de dikkat etmelisiniz. En d���k sat�� fiyat�na yada en iyi tamir ve bak�m (yada garanti s�resi) �zelli�ine sahip bir �r�n�n, kullanma maliyeti en az olan �r�n olmas� ihtimali d���kt�r. Genellikle enerjiyi daha etkin kullanan modeller, di�erlerine nazaran daha pahal�d�r. Fakat bir �r�n�n son modelini alarak �demek zorunda kald���n�z fark uzun vadede yine size kazan� olarak geri d�ner. D��ar�dan bak�ld���nda ayn� gibi g�z�ken iki farkl� marka yada model i�erdi�i �zellikler bak�m�ndan ayl�k faturalar�n�zda b�y�k farklar da yaratabilir. �E�yan�z enerjiyi ne denli etkin kullan�yorsa kullanma maliyetiniz ve elektrik faturan�z da o denli d���k olacakt�r�. Uzun s�re kullanabilece�iniz enerji dostu ev e�yalar�n� tercih etmeniz, �evrenin korunmas� i�in de etkin bir ��z�md�r. Daha az enerji sarfiyat� �evre i�in daha iyidir, hava kirlili�ini azalt�r ve s�n�rl� do�al kaynaklar� korur. Sat�n almay� d���nd���n�z elektrikli ev aletleri �zerinde yer alan bilgilerin g�venilirli�i konusunda bilgi edinme hakk�n�z� mutlaka kullan�n. Ald���n�z e�yalar�n kullan�m k�lavuzlar�n� okuyun. Bir e�yan�n ��evreyle dost� oldu�unu g�steren ibareler ta��yabilmesi i�in yasal ba��ms�z laboratuarlar taraf�ndan standart test prosed�rlerinden ge�irilmi� olmas� gerekmektedir. Bunlara dikkat edilmelidir. |
|
|
|
Bir �r�n�n enerjiyi etkin kullan�p kullanmad���n� anlamak i�in:
- Varsa enerji rehberi / AB enerji verimlili�i etiketine bak�n. - Rakip markalar aras�ndaki enerji t�ketimini k�yaslay�n. - Enerji maliyetleri a��s�ndan modellerin farklar�n� belirleyin. - Marka ve model tercihinde, sat�� fiyat� ve tahmini enerji t�ketimini birlikte dikkate al�n. |
|
|
|
Buzdolab� Buzdolaplar�, di�er elektrikli ev e�yalar�n�n aksine g�n�n 24 saati ve y�l boyunca �al���r. Bir buzdolab�n�n yada dondurucunun �retiminde kullan�lan yal�t�c� malzemenin kal�nl��� ve kalitesi, buz eritme sistemi ve kap�-dolap dizayn� gibi �zellikler �r�n�n t�ketti�i enerji miktar�n� da do�rudan etkiler. G�n�m�zde kullan�lan bozdolaplar� bundan 20 y�l �ncesinde kullan�lan buzdolaplar�na nazaran enerjiyi %100 daha etkin t�ketmektedir. Ayr�ca ozona zararl� �CFC� gaz� i�ermeyen buzdolaplar� da �retilmi�tir. Dolay�s�yla en az 10 y�ll�k bir buzdolab�n�n de�i�mesinin art�k vakti gelmi�tir. Gere�inden b�y�k hacimli ve �ok kap�l� buzdolaplar�, daha fazla enerji harcar. Otomatik defrost�lu, �st ve alt donduruculu modeller ise di�erlerine nazaran enerjiyi daha verimli kulan�rlar. Buzdolaplar�n�n arkas�nda �watt yada HP� cinsinden belirtilen, elektrik aksam�na ili�kin bir oran yer almaktad�r. Benzer modellerde bu oran�n daha d���k olan�n� tercih etmeye �al���n. (Not: HP cinsinden verilen de�eri 746 ile �arparak watt kar��l���n� bulabiliriz) |
|
|
|
�ama��r Makineleri G�n�m�zde Avrupa�da �nden y�klemeli �ama��r makineleri yayg�n olarak kullan�lmaktad�r oysa Amerika�da halen �stten y�klemeli olan makineler tercih edilmektedir. Amerika�da baz� firmalar, �evre gruplar� ve h�k�met organlar� �nden y�klemeli makinelerinin sat���n� te�vik eden programlar uygulamaktad�r. Bunun nedenlerine bakacak olursak: �stten y�klemeli makineler �dikey eksende� d�n�� yaparak giysileri y�kar ve kurutur. �nden y�klemeli olanlar ise �yatay eksende� d�n�� yaparak ayn� i�lemleri yapar. (Not: Piyasada dikey yada yatay aras�nda bir eksende �al��an makineler de mevcuttur. Yan�s�ra, enerji etkin �al��an baz� �stten y�klemeli modeller de bulunmaktad�r.) �nden y�klemeli �ama��r makineleri, genellikle �stten y�klemeli �ama��r makinelerine g�re daha az enerji t�ketir. �nden y�klemeli makineler daha az su kullan�r, bu yakla��k olarak �stten y�klemeli bir makinenin kulland��� suyun ��te biri yada yar�s� olabilmektedir. Bu makineler daha az su kulland���ndan, az miktarda suyu �s�tmak i�in de daha az elektrik kullan�r. Ayr�ca �nden y�klemeli makinelerin devir h�z� genellikle daha y�ksek oldu�undan daha iyi kurutma yaparlar, b�ylece giysi kurutucu i�in ek bir maliyete katlan�lmas� yada enerji t�ketilmesi gerekmez. T�m bu avantajlar�na ra�men, �nden y�klemeli makineler nispeten daha pahal�d�r fakat bu makinelerin uzun s�reli kullan�mda yarataca�� tasarruf g�z ard� edilmemelidir. |
|
|
|
Klima �lkemiz olduk�a fazla g�ne� alan b�lgelere sahiptir, mevsim s�cakl�klar�n�n olduk�a y�ksek oldu�u bu b�lgelerde s�cakl�k ve nem oran�n� d���ren so�utucular ve klima cihazlar� yayg�n olarak kullan�lmaktad�r. Uygun boyutlarda bir kliman�n tercih edilmesi enerji tasarrufu a��s�ndan en do�ru karard�r. Gerekli olandan daha b�y�k bir klima, para ve enerji kayb� demektir. |
|
|
|
A�a��daki tabloda tavsiye edilen �l��ler verilmektedir: |
|
|
|
ALAN (m2) 13-15
16-17
18-22
23-24
30
40 |
|
|
|
Klima �l��s� (BTU/saat)
7000-9000
9000-11000
11000-13000
13000-16000
18000-20000
24000 |
|
|
|
|
|
Elektronik termostat kontrol� olan klimalar�n performans�n�n daha y�ksek oldu�u ve enerji kullan�m�nda % 30 kadar tasarruf sa�lad��� bilinmektedir. Ayr�ca, klimalar�n sat�� kataloglar�nda yada �zerlerindeki etiketlerde yer alan EVO (Enerji Verimlilik Oran�) de�eri 10�a yak�n ve daha y�ksek olan� tercih edilmelidir. E�er �r�n�n �zerinde bu orana rastlamad�ysan�z, EVO oran�n� hesaplamak i�in �EVO = So�utma Kapasitesi (BTU/Saat) / Watt De�eri� form�l�n� kullanabilirsiniz. (Not: Split sistemli bir klima i�in form�ldeki watt de�eri, i� ve d�� �nite de�erlerinin toplam�d�r.) |
|
|
|
Ocak ve F�r�n Mutfaklar�m�zda g�nde en az �� ���n yemek haz�rlamak zorunday�z. Kalabal�k ailelerde ise mutfak aletleri �ok daha yo�un kullan�lmaktad�r. Yemek haz�rlarken kulland���m�z ocak ve f�r�nlar, elektrik yada yada gazla �al��maktad�r. Enerji tasarrufu a��s�ndan ocakta yemek yapmak, f�r�nda yemek yapmaktan �ok daha ekonomik ve daha verimlidir. Mikro-dalga f�r�nlarda ise pi�irme yakla��k 2 ila 10 dakika s�rer. Mikrodalga f�r�nlar�n harcad��� enerji normal f�r�nlara g�re %50 daha azd�r. Fakat fazla miktarda yiyecek pi�irilmesi durumunda mikro dalga f�r�nlar�n daha fazla elektrik t�ketti�ini unutmayal�m. F�r�nlarda kullan�lan izolasyon malzemesinin, f�r�n cam�n�n niteli�i ve programlama gibi �zellikler �r�n�n t�ketti�i enerji miktar�n� da do�rudan etkiler. |
|
|
|
Bula��k Makineleri Bula��k makinelerinin i� hacmi ve boyutlar� gibi �zelliklerinin yan�s�ra, enerji t�ketimi ve su kullan�m de�erleri de al��-veri�lerimizde dikkat etmemiz gereken unsurlard�r. Bula��k makinelerini tam kapasite �al��t�rmak ve su s�cakl���n� gere�inden fazla y�kseltmemek enerji tasarrufu a��s�ndan en gerekli �nlemlerdir. G�n�m�zde kulland��� suyun kirlilik oran�n� �l�ebilen ve kulland��� suyu tekrar kullanabilen bula��k makineleri de �retilmi�tir. Bu �r�nler hem enerji hem de su israf�n� �nleyebilmektedir. |
|
|
|
Di�er Elektrikli Ev Aletleri Televizyon, elektrik s�p�rgesi, telefon, bilgisayar, yaz�c�, m�zik seti, �t�, sa� kurutma makinesi, tra� makinesi vb. bir �ok elektronik ev aleti ekonomik d�zeyi ne olursa olsun her ailenin evine girmi�tir. Geli�en teknolojiyle birlikte t�keticilerin ihtiya�lar�na her ge�en g�n bir yenisi daha eklenmektedir. Bu ev aletlerinin modellerinin di�erlerine nazaran daha �e�itli olmas�n�n ve daha k�sa zamanda eskimesinin nedeni ise bireysel kullan�ma y�nelik olmalar�d�r. K�sa s�rede ��pe at�lan bu aletlerin yol a�t��� kirlilik de �evreyi tehdit etmektedir. Kullan�lmayan e�yalar� ihtiyac� olan ki�ilere vermek bu konudaki etkili ��z�mlerdendir. Her ge�en g�n daha yo�un kulland���m�z bilgisayarlar�n kullan�m �mr�, teknolojik ilerlemeler nedeniyle birka� y�ldan az bir s�reye inmi�tir. Enerjiden tasarruf etmenin en �nemli y�ntemlerden biri de, uzun s�re kullanabilece�imiz e�yalar sat�n almakt�r. Bu t�r �r�nler sat�n al�rken �Energy Star� logolu �r�nleri tercih edebilirsiniz. K�sa s�re sonra yenilemek zorunda kalaca��n�z e�yalar� almak yerine gelece�e d�n�k d���nerek al��-veri� yap�n. Herhangi bir ev e�yas� almadan �nce �u soruyu mutlaka sorun: �Bu e�yay� almam benim i�in b�y�k bir fark yaratacak m�?� Bu sorunun cevab� �hay�r� ise muhtemelen enerji �sraf�na yol a�abilecek bir �r�ne bo� yere para harcamam�� olursunuz. - Elektrikli ev e�yalar�n�n enerji t�ketimi hakk�nda baz� �rnekler: K���k ekranl� televizyonlar, b�y�k ekranl� televizyonlara nazaran daha az enerji t�ketirler. - Radyolar�n 100 saat kullan�ld���nda t�ketti�i enerji ile televizyonlar�n 5 ila 7 saat aras�nda kullan�ld���nda t�ketti�i enerji (1 KW) e�ittir. - Sa� kurutma makinesinin 10 dakika boyunca �al��mas� ise 60 wattl�k bir ampulun 3 saat yanmas�na e�it de�erde bir enerji t�ketimine yol a�ar. - Buharl� ve �s� ayarl� �t�ler di�erlerine g�re enerjiyi daha etkin kullan�r. |
|
|
|
Al��-Veri� Stratejisi |
|
|
|
Enerjiyi etkin kullanan ev e�yalar� sat�n al�rken, al��-veri� stratejiniz ne olmal�?: - Boyutunu ve modelini belirleyin: Hangi boyutlarda ve �zelliklerde bir e�yaya ihtiyac�n�z oldu�unu belirleyin. Sat�n alaca��n�z e�yan�n kapasitesi ihtiyac�n�zdan daha b�y�k olmamal�d�r. E�yan�n kapasitesi ne kadar b�y�k olursa, o kadar �ok enerji harcamak zorunda oldu�unu unutmay�n. Enerjiyi etkin kullanan bir modeli, kullanmayaca��n�z �zellikleri bar�nd�ran bir modele tercih edin. Bu en iyi kapasite ve model konusunda tercihinizi daraltacakt�r. - Sat�n alaca��n�z yeri belirleyin: Outlet d�kkanlar�, elektronik e�ya ma�azalar� ve yerel perakendecilerde farkl� marka ve modellere rastlayabilirsiniz. Katalog yada internet �zerinden sat�� yapan arac�lar da bulunmaktad�rlar. Sat�� noktalar�n� gezin. �zellikle �eskisini getir-yenisini g�t�r� kampanyalar�ndan faydalanmaya �al���n. Bu t�r kampanyalar, do�rudan ��pe at�larak hem kaynak �sraf� hem de kirlilik yaratan eski e�yalar�n�z� de�erlendirmenize de yarar. Bu t�r bir kampanya bulamad�ysan�z, kullanmad���n�z e�yan�z� ihtiyac� olan birine b�rakabilirsiniz. - Farkl� marka ve modellerin performans�n� k�yaslay�n: Sat�c�n�zdan detayl� �r�n bilgisini isteyin. Hangi �zelliklerin sizin i�in �nemli oldu�unu edindi�iniz bro��rler ve kataloglar�n yard�m�yla da belirleyebilirsiniz. Farkl� modellerin nas�l �al��t���n� sorun, �rne�in: ��al���rken g�r�lt� yap�yor mu?� �Ne gibi g�venlik �zellikleri var?� �Garanti s�resi nedir?� �Ne kadar su kullan�yor?� vb. - E�yay� kullanman�n maliyetini tahmin edin: Bir e�ya ne kadar �ok enerji t�ketiyorsa kullan�lmas� o denli maliyetlidir. E�yan�n �mr�n�n 10-20 y�l aras�nda olaca�� d���n�l�rse faturalar�n�za yans�yan fark da olduk�a �nemli olacakt�r. Sat�� fiyat� y�ksek olsa bile, bir e�yay� uzun s�re kullanaca��n�z ve uzun s�rede bu fark� geri kazanaca��n�z takdirde tercih edin. - �zel ko�ullar� ��renin: Sat�c�n�za enerjiyi etkin kullanan e�yalar i�in, nakit �deme indirimi, d���k faizli vade se�enekleri veya di�er sat�� te�vik programlar� olup olmad���n� sorun ve nas�l kat�labilece�inizi ��renin. |
|
|
|
Is�tma-So�utma Sistemleri Evinize yapaca��n�z en �nemli yat�r�m �s�tma ve so�utma sistemleridir. �lkemizde enerji t�ketiminin %82 �si �s�tma i�in kullan�lmaktad�r. �rnek olarak, Amerikal�lar da enerji faturalar�na �dedikleri her dolar�n 46 cent�ini iklimlendirmeye harcamaktad�rlar. Bu maliyeti, ihtiya�lar�n�za ve b�t�enize en uygun olan enerji etkin sistemleri tercih ederek ve gerekli �s� yal�t�m �nlemlerini alarak azaltman�z m�mk�nd�r. Bu yal�t�m �nlemleri ile %25 den %50�ye varan yak�t tasarrufu sa�layabilirsiniz.Herhangi bir �s�tma-so�utma sistemi sat�n al�rken yapman�z gerekenler �unlard�r: - Bir enerji denetimi yap�n: Bu denetim, evinizdeki enerji israf�n�, kulland���n�z �s�tma ve so�utma sistemlerinin etkinli�ini ve iklimlendirilmi� havan�n uygun �ekilde da��t�l�p da��t�lmad���n� belirlemenize yard�mc� olacakt�r. Bu denetimi yetkili ve uzman servise yapt�rabilir yada e�er yapabiliyorsan�z kendiniz yapabilirsiniz. - s� yal�t�m�m� kontrol edin: Pencere macunlar�n�, s�nger �eritlerini ve di�er yal�t�m malzemelerini kontrol edin, tamiri gerekenleri yenileyin. B�ylece daha k���k ve daha az pahal� bir �s�tma ve so�utma sistemi i�inizi g�recektir. - Farkl� marka ve modellerin performans�n� k�yaslay�n: Sat�n alaca��n�z �r�n istenen performans� g�sterecek mi? Garanti s�resi nedir? Bug�nk� ihtiya�lar�n�z� kar��layacak d�zeyde mi? Bir on y�l sonra hala ayn� �r�n� kullanabilecek misiniz? B�t�enize uygun mu? vb. sorulara yan�t aray�n. - E�yay� kullanman�n maliyetini tahmin edin: Bir e�ya ne kadar �ok enerji t�ketiyorsa kullan�m� da o denli maliyetlidir. Sat�� fiyat� y�ksek olsa da bu e�yay� uzun s�re kullanaca��n�z� ve uzun s�rede bu fark� geri kazanaca��n�z� bilin. - �zel ko�ullar� ��renin: Sat�c�n�za enerji etkin e�yalar i�in nakit �deme indirimi, d���k faizli vade se�enekleri veya di�er sat�� te�vik programlar� olup olmad���n� ve nas�l i�tirak edebilece�inizi sorun. |
|
|
|
Ayd�nlatma Sistemleri Evlerimize gelen ayl�k elektrik faturalar�n�n yakla��k %20'si ayd�nlatma ama�l� kullan�ma aittir. Ayd�nlatmada enerji tasarrufu, g�z sa�l���m�z� g�z ard� etmeden ve ayd�nlatman�n kalitesini d���rmeden yap�lmal�d�r. Bunu ba�arman�n yolu enerjiyi etkin kullanan ���k kaynaklar�n� tercih etmektir. K���k bir test: Neden �enerji etkin ampuller� kullanmal�y�z? A. Standart ampullerden daha az enerji kullan�rlar. B. Elektrik faturan�za �dedi�iniz paradan tasarruf etmenizi sa�larlar. C. En az standart ampuller kadar ���k �retirler. D. Daha uzun s�re dayan�r ve standart ampuller kadar s�k de�i�tirilmezler. E. Hepsi. Do�ru cevap: �E� yani hepsi do�rudur. Enerji etkin ampuller, hem enerji israf�n� �nler hem de paran�zdan tasarruf sa�lar. �rne�in kompakt fluoresan ampuller, s�radan ampullere g�re pahal� olduklar� halde, elektri�i �ok daha etkin kullan�r ve daha uzun s�re dayan�rlar. Al��-veri�lerinizde kar��la�aca��n�z se�enekler �unlard�r: - S�radan ampuller: Bu ampuller i� ve d�� mekanlarda yayg�n olarak kullan�l�r. En yayg�n bi�imi armut �ekilli, ortalama boyutlardaki vidal� t�rlerdir. Bu ampullerin �al��ma mant���, ampulun i�indeki telin parlayacak �l��de elektrikle �s�t�lmas� sonucu ���k �retilmesidir. Bu ampullerin kulland��� elektri�in %90�� �s� olarak kaybedilir. Bu ampuller 750 ila 1000 saat kadar (yani y�lda ortalama her g�n yakla��k 3 saat) dayan�r. S�cak sar�-beyaz bir renk verirler. - Spot ve projekt�r ampulleri: Bu ampullerdeki yans�t�c�l� kaplama �����n odaklanmas� ve yans�t�lmas�n� sa�lar. Bu t�r ampuller genellikle tavandan ayd�nlatma yada d�� mekanlarda kullan�l�r. Yakla��k 2000 saat dayan�rlar. - Halojen ampuller: Bu ampuller i�inde halojen gaz� bulunan ve parlak beyaz bir ���k veren k���k bir kaps�l i�erirler. Halojen lambalar daha fazla ���k �retirken daha az da enerji t�ketir. Ayn� wattdaki s�radan ampullere nazaran daha uzun �m�rl�d�rler fakat daha pahal�d�rlar. 2000 ila 3000 saat aras�nda dayan�rlar, (yani yakla��k 2-3 y�l). Parlak beyaz renk verirler. - Fluoresan ampuller: Bu ampuller daha enerji etkin �al���rlar ��nk� �s� �retmezler. Bu uzun ince t�pl� ampuller mutfak, garaj, at�lye ve merdivenler gibi s�k kullan�lan mekanlarda kullan�l�r. G�n�m�zde daha ince t�pl� fluoresan ampuller �retilmi�tir ve daha ekonomiktirler. 10.000 ila 20.000 saat aras�nda dayan�rlar. Bu da normal bir ampul�n 10-20 kat�d�r. S�cak sar�dan so�uk beyaza kadar farkl� renklerde ���k verirler. - Kompakt Fluoresan ampuller: Bu ampuller normal bir ampul�n kulland��� enerjinin ��ini kullanarak ayn� miktarda ���k verebilir. Yani 15 watt�l�k bir kompakt fluoresan ampul 60 watt�l�k s�radan bir ampul�n �retti�i ����� %80 daha az enerji kullanarak �retebilir. Yakla��k 10.000 saat dayan�rlar. Bu da s�radan bir ampul�n 10 kat�d�r. Bir ampul�n ambalaj�nda hangi bilgiler yar al�r?: - Ampul�n �retti�i ���k miktar� (l�men cinsinden). �rne�in s�radan bir 60 wattl�k ampul 855 l�men ���k �retirken, 15 watt�l�k bir florasan 900 l�men ���k �retebilmektedir. - Ampul�n kulland��� enerji miktar� (watt cinsinden) - Gerekli voltaj ayar� (genellikle 120 volt) - Ampul�n yakla��k �mr� (saat cinsinden) - Paketteki ampul say�s�. Enerjiyi etkin kullanan ampuller, sat�n alma a�amas�nda daha maliyetli g�z�kse de uzun vadede cebinizin dostudurlar. �rne�in: oturma odan�zdaki ampul� y�lda 1000 saat kulland���n�z� varsayal�m ve yerel elektrik maliyeti de kilowatt saat ba��na 200.000 TL olsun. 15 wattl�k kompakt florasan bir ampul�n sat�� fiyat�n�n yakla��k 30.000.000 TL civar�nda oldu�unu ve yakla��k 1.500.000 TL fiyat�ndaki 60 wattl�k bir ampul�n �retti�i ����� �retebilece�ini biliyoruz. Fakat kompakt florasan bir ampul 10 sene dayand��� halde standart bir ampul� y�lda bir kez de�i�tirmek zorunda kal�yorsunuz. Kompakt florasan ampul�n y�ll�k elektrik masraf� 3.000.000 TL iken, standart ampul�n y�ll�k elektrik masraf� 12.000.000 TL olacakt�r. Sat�n alma esnas�nda �deyece�iniz 28.500.000 TL�l�k fark size her y�l 10.500.000 TL kazand�racakt�r. (her y�l 1.500.000 TL ampul masraf� �dedi�inizi de hesaba kat�n). Evinizde ka� ampul oldu�unu sayd�n�z m�?... Kompakt fluoresan ampullerin sa�lad��� faydalar a��kt�r: daha d���k kullan�m maliyeti, daha uzun dayan�kl�l�k s�resi ve enerjinin daha etkin kullan�m�. Ayd�nlatma ama�l� al��-veri� stratejiniz ne olmal�?: - Kullanaca��n�z ampul t�r�n� belirlerken onu ne ama�la ve nerede kullanaca��n�z� belirleyin. D�� mekan ayd�nlatmas�nda t�pl� fluoresan ampulleri, i� mekan ayd�nlatmas�nda ise kompakt fluoresan ampulleri tercih edebilirsiniz. D�� mekanda kullan�lan lambalar�n ince caml� ve k�r�lgan olmamas� gerekir. - Kullanaca��n�z ���k kayna��n�n ayd�nlatma d�zeyinin ne olmas� gerekti�ine karar verin. Kullan�lacak ampul say�s� artt�k�a, daha dayan�kl� ve elektiri�i daha etkin kullanan, yani daha pahal� ampul t�rleri tercih edilmelidir. Kullanaca��n�z ampul�n �retti�i l�men cinsinden ���k miktar�n�n y�ksek olmas�na �nem verin. Bu kaliteli ve uzun �m�rl� bir ayd�nlatma sa�layacakt�r. - Kullanaca��n�z ���k kayna��n�n ne kadar s�re kullan�laca�� da �nemlidir. En ucuz ampul� se�meniz uzun vadede tasarruf sa�lamaz. Enerji verimli lambalar� kullanman�z halinde �ok daha k�sa s�rede tasarruf etmeniz m�mk�nd�r. |
|
|
|
Enerji Faturan�z� Azaltman�n Y�ntemleri |
|
|
|
Enerji duyarl� t�ketici olmak, kulland���n�z enerjiden en iyi �ekilde faydalanmakt�r. ��te enerji israf�n� nas�l azaltaca��n�z� g�steren ipu�lar�: - Buzdolab�n�z� f�r�n, bula��k makinesi ve �s�tma tertibat�ndan m�mk�n olduk�a uza�a ta��y�n. - Her �� ayda bir buzdolab�n�z�n arkas�ndaki halkalarda biriken ve buzdolab�n�z�n etkin �al��mas�n� azaltan tozlar� elektrik s�p�rgesiyle temizleyin. - Buzdolab�n�z�n kapa��n� m�mk�n oldu�unca az a��n ve uzun s�re a��k tutmay�n. - Buzdolab�n�z�n kap� contas�nda hava ka�a�� olup olmad���n� kontrol edin. Bunu yanan bir mum yard�m�yla yapabilirsiniz. - Buz olu�umunu 5 mm.�yi ge�meyecek �ekilde d�zenli bi�imde eritin. - Buzdolab�ndaki yiyecekleri hava ak�m�n� kesmeyecek �ekilde yerle�tirmeye �zen g�sterin. Ayr�ca yiyecekleri gereksiz ambalajlardan ��karmadan buzdolab�na yerle�tirmeyin. - Buzdolab�na konacak s�v�lar mutlaka kapal� olmal�d�r. Aksi halde buzdolab�n�n i�inde olu�an nem y�z�nden kompres�rler daha uzun s�re �al���r. - Derin dondurucuda bekleyen ve bir g�n �nceden ��kar�p buzdolab�na koyaca��n�z malzeme di�er yiyeceklerin so�utulmas�na yard�mc� olur. Ayn� mant�kla, buzdolab�na asla s�cak yiyecek koymay�n. - Bula��k tabaklar�n�z� ��pe s�y�r�n ve e�er otomatik �n durulama yapan bir bula��k makineniz varsa asla durulama yapmay�n. Makinenizi art�k pek �ok makinede bulunan enerji koruma modunda �al��t�r�n. - Bula��klar�n sterilize edilmesi gerekmedik�e y�ksek s�cakl�kta y�kamak yerine 55�C su s�cakl��� yeterlidir. - Tam kapasite dolmad�k�a bula��k makinenizi �al��t�rmay�n. - Oca��n�z�n g�zlerine uygun b�y�kl�kte tencereler kullan�n. Tencere ve tavalar�n�z�n kapa��n� kapayarak d���k ate�te yemek pi�irebilirsiniz. - F�r�n�n�z�n �n �s�tmas� 10 dakikay� a�mamal�d�r. - F�r�nda ayn� anda birden fazla yemek pi�irilebilir. - F�r�n kapa��n�n her defas�nda a��lmas� %20 �s� kayb�na yola�t���ndan f�r�n�n kapa�� m�mk�nse pi�irme s�resince kapal� tutulmal�d�r. - Mikro dalga f�r�nlar az miktarda yemek pi�irmek isteniyorsa tercih edilmelidir. - �ama��r kurutucunuzun filtresini her kullan�mdan sonra yada gerekli olduk�a temizleyin. - Su �s�t�c�n�z�n 50 dereceye ayarl� olup olmad���n� kontrol edin, baz� �s�t�c�lar�n fabrika ��k�� ayar� 60 derece olmaktad�r. - Bilgisayar�n�z�, televizyonunuzu ve m�zik setinizi vb. kullanmad���n�z s�re zarf�nda kapal� tutun. �Stand by� modunda bekletilen cihazlar normalde sarfetti�i enerjinin %5�ini bu modda t�ketmeye devam eder. - Televizyonunuzun ve m�zik setinizin sesini gere�inden fazla a�t���n�zda daha fazla enerji harcad���n�z� unutmay�n. - Elektrik s�p�rgesinin torbas�n� d�zenli olarak bo�altman�z s�p�rgenin emme g�c�n� y�kseltece�inden daha verimli �al��mas�n� sa�layacakt�r. - Y�lda en az bir defa elektrik s�p�rgenizin motor b�l�m�n� a��p buradaki tozlar� temizleyin ve eskiyen aksesuarlar� yenileyin. - �t�n�z� bir seferde yapmaya �al���n, �t�n�n tekrar �s�nmas�n� beklemek enerji �sraf�na yol a�ar. - Kliman�z�n do�rudan g�ne� ����� g�rmemesini sa�lay�n. Bu makinenin i� y�k�n� azaltacakt�r. - Filtreleri, enerji israf�n� �nlemek, toz ve polenden ar�nd�rmak i�in ayda bir temizleyin yada de�i�tirin. - Kliman�z� d��ar�da oldu�unuz s�re zarf�nda d���k performansla �al��t�rman�z i�lem maliyetini d���recektir. - Havaland�rma deliklerinin ve radyat�rlerin d�zenli olarak tozunu al�n. Toz, �s�tma etkinli�ini azalt�r. Is�tma sistemlerini bloke eden e�ya, hal� yada perdeleri uzakla�t�r�n. - Is� pompas�, f�r�n yada kazanlar i�in, y�ll�k s�cakl�k art���n�n program�n� yap�n. Yetkili servisin konuyla ilgili hizmet verip vermedi�ini ��renin. - Ka�ak yapan �s�tma-so�utma kanallar�n yal�t�m�n� sa�lamas� i�in bir uzmandan yard�m isteyin, �s�tma ve so�utma ekipman�n�za hizmet veren hava da��l�m sisteminin etkin �al��t���ndan emin olun. - �at� kat�n�, �at� merdivenlerini, varsa evinize biti�ik garaj duvarlar�n� ve bodrumu kontrol edin, iklimlendirilmi� mekanlar ile iklimlendirilmemi� mekanlar�n birbirinden yal�t�lm�� olmas� gerekmektedir. - Evinizin alt�nda bo�luk varsa havaland�rma deliklerini baharda a��n, k���n kapay�n. D��ar�daki havaland�rma deliklerinin �n�n� t�kayabilecek �al�lar� buday�n. - Tavana monte edilen fanlar, hava ak�m� sa�layaca��ndan yaz�n so�utma ve k���n ise �s�tma a��s�ndan olumlu sonu� verir. - �ama��r makinenizin su d�zeyi ve �s� ayar�n� �ama��r miktar�na g�re yap�n. - Birka� par�a �ama��r i�in makinenizi �al��t�rmay�n. E�er m�mk�nse, k���k miktarda �ama��r y�kamak yerine biriktirin. Makineyi kapasitesine kadar doldurun. E�er k���k miktarda y�kama yapacaksan�z, su d�zeyini d���r�n. - So�uk suyla durulamay� se�in. Daha d���k derecelerde y�kama yap�n, lekeli �ama��rlar�n�z� elde �n y�kama yapabilirsiniz. Su �s�t�c�n�z�n termostat�n� 50 dereceden fazla y�kseltmeyin. - �nerilen miktarda ve t�rde deterjan kullan�n. - G�n �����ndan m�mk�n oldu�u �l��de faydalanmak �zere e�yalar�n�z� d�zenleyin. S�k kullan�lan masa ve oturma yerlerini pencere kenarlar�na ta��y�n. Duvar ve tavan� m�mk�n oldu�unca a��k renklerde boyay�n. Ayr�ca dekorasyon malzemelerinin de renklerinin a��k olmas�na �zen g�sterin. - Kompakt fluoresan ampulleri kullanmay� tercih edin. - M�mk�n oldu�unca az say�da ampul kullanarak kaliteli bir ayd�nlatmay� elde etmeye �al���n. - Ampulleri ve armat�rleri d�zenli olarak kontrol edin ve temiz tutun. Tozlanan armat�rler ���k miktar�n� yar� yar�ya d���rebilir. - I��k kayna��n�z� gerekli olmad��� zamanlarda kapatmay� unutmay�n yada etraf�nda uyar�c� notlar bulundurun. - E�er m�mk�nse sens�rl�, ���k miktar� ayarlanabilen ve otomatik �al��an ayd�nlatma sistemlerini tercih edin. - A��k renkli ve ge�irgen t�rde lamba ve abajurlar kullan�n. |
|
|
|
Kaynaklar: www.enerji.gov.tr T�rkiye Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanl��� www.eie.gov.tr T�rkiye Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanl��� Elektrik ��leri Et�t �daresi www.ftc.gov The Federal Trade Comission www.eren.doe.gov The Department of Energy's Energy Efficiency and Renewable Energy Network www.energystar.gov The Department of Energy and the Environmental Protection Agency, EnergyStar |
|