1945 y�l�nda Hitler'in �l�m� Nazi tehlikesini ortadan kald�rm��t�. Polonyal� fizik�i Joseph Rotblatt projeden �ekilerek n�kleer silahs�zlanmaya destek vermeye ba�layacakt�. Bu noktada projeyi J.Robert Oppenheimer devrald�. Projenin kod ad� "Trinity" idi. Bombaya "K�re" yada "Alet (Gadget)" deniyordu. 14 Temmuz 1945'te New Mexico ��l�nde ilk a��k alan atom bombas� denemesi olan Trinity Testi ger�ekle�tirildi. ��lde ya�ayan Raitliff ailesinin deneme s�ras�nda uyar�lmad��� ortaya ��kt�. Uzmanlardan Edward Teller, 40 kilotonluk bir patlama olmas�n� bekliyordu fakat 150 mil �teden farkedilen patlama 20 kiloton olarak �l��ld�. Deneme s�ras�nda 628 adet asker bombaya �e�itli uzakl�klara yerle�tirilerek kobay olarak kullan�ld�lar ve bir�o�u radyasyona maruz kald�. Patlama saatte 900 mil h�z�nda bir r�zgar ortaya ��kard� ve g�ky�z�nde 30.000 feet uzunlu�unda bir mantar olu�turdu. Tarihte atom bombas� �ncesinde kay�tlara ge�en en b�y�k patlama, 6 Aral�k 1917'de Nova Scotia'da ya�anan bir gemi kazas�nda meydana gelmi�ti. Frans�z band�ral� Mont Blanc ve Bel�ika band�ral� Imo �arp��t���nda 1000 ton TNT'lik (yani 1 kiloton) patlama ortaya ��kt�.
6 A�ustos 1945'te Trinity testinden sadece 3 hafta sonra, 12 kilotonluk bir patlama yaratan atom bombas� Hiro�ima'ya at�ld�. 9 A�ustos 1945'te ise Nagazaki atom bombas�na teslim oldu. Japonya patlamalardan 5 g�n sonra resmen Amerika Birle�ik Devletleri'ne teslim oldu. Patlamalar konusunda net bir fikir verebilmek ad�na, 2. D�nya Sava��'nda 6 y�l i�inde 50.000.000 insan �lm��t�, bu g�nde yakla��k 25.000 insan�n �lmesi demektir. Nagazaki ve Hiro�ima'ya at�lan bomban�n bilan�osu ise bir g�n i�inde 200.000 insand�.
1 Mart 1954'te Castle Bravo Denemesi ad�yla Bikini mercan kayal�klar�nda yeni bir atom bombas� denemesi yap�ld�. Bu deneme 1951'de Sovyetler'in yapt��� n�kleer denemeye Amerika'n�n cevab� olarak nitelendiriliyordu. Efsanevi bal�k�� teknesi Fukuruyu Maru (yani "�ansl� Ejder") m�rettebat� denemenin yaratt��� n�kleer serpintiden etkilenerek korkun� bir sona s�r�klendiler. Bal�k�� teknesi, Amerika Birle�ik Devletleri karasular�n�n 40 mil a����nda oldu�u halde radyasyondan etkilendi. Geminin telsizcisi Aikichi Kuboyama radyasyondan �t�r� sadece 6 ay ya�ayabildi. Japonya'da do�an Godzilla efsanesi i�te bu olaya dayanmaktad�r. Radyasyondan etkilenerek canavara d�n��en Godzilla, �ansl� ejderin ruhunu ya�atmaya ve olanlar� hat�rlatmaya devam etmi�tir. Castle Bravo denemesinin, Hiroshima'n�n 600 kat� (yani 7200 kiloton ve yakla��k 8 megaton) olmas� beklenirken kullan�lan trityum atomu nedeniyle 17 megaton olarak ger�ekle�mi�tir. 1952'de Enewetak atol�nde ger�ekle�tirilen deneme ise Hiroshima'n�n 500 kat� (yani 6000 kiloton ve yakla��k 6 megaton) idi. Patlama, 1 mil geni�li�inde ve 250 feet derinli�inde bir krater olu�turmu�tu. Olu�an mantar bulutu 25 mil y�ksekli�inde ve 5 mil kal�nl���ndayd�. Patlamadan sonra 28 ki�i hastaneye kald�r�ld�, b�lge 425 mil �ap�nda bo�alt�ld� ve giri� yasakland�. Yap�lan denemeler sonucunda hidrojen f�zyon bombas� da Amerikan Ordusu cephaneli�ine dahil edilmi�tir.
Denemeleri gemi ile protesto giri�imlerinde ba�ar�ya ula��lamam��t�. 1958'de Golden Rule gemisi Enewetak test alan�na girmeye �al���rken yakaland�. Daha sonra Phoenix gemisi de bunu ba�aramad�. Everyman adl� gemi ise yolda yakaland�. Hunter'in ilk ekolojik gemisi Mady ise bat�r�lm��t�. Mart 1970'de ilk resmi Greenpeace bildirisi yay�mland�. Aleut adalar�ndaki n�kleer denemeleri konu alan bildiriyi Lille d'Easum kaleme alm��t�r. 16 Ekim 1970'de Greenpeace ad�na ilk hay�r konseri Joni Mitchell, James Taylor ve Phil Ochs kat�l�m�yla ger�ekle�ti. Denemeyi protesto i�in gemiyi haz�r etmelerini sa�layabilecek bir kayna�a ihtiya� duymaktayd�lar. �ncelikle bir gemi bulmalar� gerekiyordu, 1971'in ilk aylar� sonu�suz kalan gemi aray���yla ge�ecekti. Ta ki ilk Greenpeace gemisi olan Phyllis Cormack ve kaptan� deniz kurdu John Cormack ortaya ��kana kadar.
1971 Temmuz'unda Amerika Birle�ik Devletleri K�y� G�venlik Birimi, 31 A�ustos ve 20 Ekim 1971 aras�nda 3 millik bir alan� deneme alan� belirledi�ini ilan etti. AEC (Atom Enerjisi Kurumu)'na g�re alan 50 mil olmal�yd�. Test tarihi 2 Ekim olarak belirlendi. Aleut Adalar�'na yap�lacak bir deniz yolculu�unun tehlikelerinden de bashetmek gerekiyor. Adalar�n oldu�u b�lge "F�rt�na Be�i�i" olarak da bilinen, �zellikle Ekim-Kas�m aylar�nda siklonlar, a��r� ya��� ve sis g�r�len bir b�lgeydi. Dalgalar�n zaman zaman 40 feet'e y�kseldi�i oluyordu. Dondurucu su s�cakl��� kazazedelerin hayatta kalmas�na imkan vermiyordu. Bering Denizi'nin kayal�klar�n� ve u�suz bucaks�z deniz yosunu tarlalar�n� da unutmamak gerekiyor. US Sub S-27 denizalt�s� ve US Worden destroterinin kazalar� bu b�lgede olmu�tu. T�m bu tehlikeler a��lsa bile gemi m�rettebat� her halukarda Amerikan Ordusu taraf�ndan tutuklanacakt�.
J�m ve Marie Bohlen
Irving ve Dorothy Stowe (L)
E.B. Metcalfe *
Bob Hunter *
Hamish Bruce
Rod Marinning
Lille d'Easum
Bill Darnell *
Lilly Jayfee
Lois Boyce
Bob Keziere *
Lou Hogan
Dr. Lyle Thurston *
Paul Watson (radikal)
15 Eyl�l 1971
16 Eyl�l 1971
17 Eyl�l 1971
18 Eyl�l 1971
19 Eyl�l 1971
23 Eyl�l 1971
24 Eyl�l 1971
1 Ekim 1971
2 Ekim 1971
12 Ekim 1971
13 Ekim 1971
24 Ekim 1971
25 Ekim 1971
27 Ekim 1971
29 Ekim 1971
Saat sabah�n 4:00 '� ve ilk Greenpeace gemisi denize a��lmaya haz�r.
Georgia Bo�az� a��l�yor.
Krali�e Charlotte Bo�az� a��l�yor.
Hecate Bo�az� a��l�yor.
Greenpeace gemisi Alaska K�rfezi'nde.
AEC, testin ertelendi�ini duyuruyor. Gemi Kodiak'�n bat�s�nda.
Gemi Akutan Adas�'n�n kuzeyinde, Amerikan K�y� G�venlik Botu "Confidence" g�mrik i�lemleri i�in kaptan Cormack'e ceza kesiyor. M�rettebat hala Greenpeace'ten yana.
Gemi Sanak Adas�'nda.
Gemi g�mr�k i�lemleri i�in Sand Point, Popov Adas�'na yana��yor.
Greenpeace m�rettebat� gitmek ve kalmak �zere tart���yorlar. Hunter, Darnell, Fineberg ve Simmons devam etmekten yana, Bohlen, Metcalfe, Moore, Thurston, Cummings, Keziere d�nmek istiyor. Kaptan Cormack ve Birmingham ise �ekimser.
Bob Hunter'�n do�umg�n�
Ketchikan'da silahs�zlanma mitingi yap�l�yor.
Kwaikutl K�z�lderilileri Greenpeace �yelerini k�z�lderili yap�yor.
Nixon 4 Kas�m'� deneme g�n� olarak ilan ediyor.
Yeni gemi Edgewater Fortune ile bulu�ma. Greenpeace bayra�� yeni gemiye devrediyor.
Dave Birmingham
Bob Hunter
Ben Metcalfe
Bob Cummings
Pat Moore
Jim Bohlen
Terry Simmons
Bob Keziere
Bill Darnell
Dr. Lyle Thurston
Richard Fineberg
Marie Bohlen *
Lou Hogan *
Rod Marining *
Medya sorumlusu
Medya sorumlusu
Medya sorumlusu
Medya sorumlusu
Gemi idaresi
Gemi idaresi
Sierra Club temsilcisi
Foto�raf��
Ah��, 2. Foto�raf��
Doktor
M�rettebat
Quaker temsilcisi
M�rettebat
M�rettebat
6 Kas�m sabah� saat 6:00'da Amchitka 5,2 megatonluk hidrojen bombas� ile sars�ld�. Cannikin G�l� denen krater olu�tu. Radyoaktif kripton gaz� s�z�nt�s� meydana geldi. Patlama 7,2 �iddetinde bir deprem yaratt�. Patlama s�ras�nda ailesiyle aday� ziyaret edece�ini a��klayan diplomat Schlesinger e�i ve ailesiyle 40 mil �tedeydi. Greenpeace II gemisi ise patlaman�n 700 deniz mili a����ndayd�.
�ubat 1972'de Amerikan Ulusal Atom Enerji Komisyonu Amchitka atom bombas� denemelerini durdurma karar� ald�. Hemen ard�ndan Haziran 1972'de Fransa, Moruroa mercan at�l�nde n�kleer deneme yapaca��n� a��klad�. Rod Marining, Metcalfe, Hunter, Thurston, Jones ve Moore bu konuda �al��may� s�rd�rmeye devam karar� ald�lar.
1972'nin Ocak ay�nda Greenpeace Foundation ad� resmile�ti. (Bug�nk� halini bilselerdi bunu yaparlar m�yd� bilinmez ama Greenpeace d�nyay� kurtarmaya karar vermi�ti) Ben Metcalfe ba�kan se�ildi, Stowe ve Bohlen'ler organizasyondan �ekildiler. 4 May�s 1972 Greenpeace'in resmi anlamda do�umg�n�d�r. Greenpeace'in ���nc� gemisi Vega'n�n kaptan� David McTaggart Moruroa'daki eyleme gitmek istedi�ini a��klad�. Fransizlar o ana dek Moruroa ve Fangataufa'da 27 tane atmosferik deneme ger�ekle�tirmi�ti. Vega 6 ki�ilik m�rettebat�yla yola ��kt�. Kaptan David McTaggart, Moruroa'ya yap�lan yolculu�a ait copyright haklar�n�n ve kampanyan�n kendine ait oldu�unu iddia etti. Ben Metcalfe ile s�rekli kavga ediyorlard�. Lima (Peru)'daki ikinci gemi yola ��kmadan �nce ele ge�irildi. Frans�z H�k�meti yard�mlar�ndan dolay� Peru H�k�meti'ne ulusal kredi verdi. McTaggart Vega'n�n yolculu�un sadece bir boy g�sterisi oldu�unu d���nd���nden Moruroa'ya gitmeye karar vermi�ti. Metcalfe Rarotonga'da gemiden ayr�larak duyuru �al��malar�na ba�lam��t� ve t�m tehlikelerine ra�men Paris'e gitmeyi kafas�na koymu�tu. Vega'da geriye kalan 3 ki�ilik ingiliz, avustralyal� ve kanadal� m�rettebat gemiyi bat�rmay� d���nen Fransa'y� korkutuyordu. Ben Metcalfe, Dorothy Metcalfe ve Madeleine Reid Paris'ten Italya'ya s�n�rd��� edilirken bas�n�n dikkatini konuya �ekmeyi ba�ard�lar. Grup Papa'y� da ziyaret ederek Katoliklerin deste�ini kazanmaya �al��t�lar. Rod Marining protesto i�in kendini Notre Dame'a zincirledi�i i�in tutuklan�p h�k�met ajanlar�nca d�v�ld�. Rod Marining b�ylece "ilk Greenpeace protesto ma�duru" olmu�tur. Haziran ay�nda Vega menzile var�yor ve deneme balonunu g�recek kadar yakla��yorlar. 1 Temmuz 1972'de ise deneme b�t�n protestolara ra�men ger�ekle�tiriliyor.
Burada derlediklerimle ilgili daha detayl� bilgi i�in bizzat Greenpeace'te �al��m�� olan �evreci gazeteci Rex Weyler'�n sitesinden ve kitaplar�ndan faydalanabilirsiniz. Ben de Greenpeace'e g�n�ll� destek verdi�im y�llarda, "Greenpeace: An Insider's Account" kitab�n� okuma �ans�m olmu�tu ve kendisiyle de yaz��m��t�m. Son olarak, bu yaz�ya bu mektubu ve g�nderilen cevab� da d�zeltmeden ve yorumsuz ekliyorum. G�n�n birinde �evre i�in bir �eyler yapmak isteyen birileri olursa, g�n�m�zdeki g�z�n� salt para h�rs� b�r�m�� �irketle�mi� Greenpeace'i �nermiyorum. Aksine ismini duyurmam��, daha amat�r ruhlu g�n�ll� �al��malar�n yap�ld��� yerel �rg�tlere destek versinler.
Bob Hunter, sen daima kahraman�ms�n, cennette g�zel bir k��e buldu�unu umuyorum.
It is so thrilling that you are doing this work in Turkey. The work is important everywhere. It is not easy to change society, and there is always resistance to change. But we have to stop abusing the earth or it will rebel against us and perhaps change society by force. The hardest thing seems to be to get people to change their habits, they way they are used to acting and living. We have to show them the alternative .. that everything that lives has a sacred covenant with holy nature.
So this is important work. future generations will look back and thank us for caring about them.
I hope to see you in Turkey sometime.
Rex".
Rex Weyler
4293 W. 10th Avenue
Vancouver, B.C., V6R 2H5
604-737-4841
[email protected]
www.rexweyler.com
as a Reply to the message below--------------------------------------------------------------------------
"Dear Mr. Weyler,
I want to thank you for sharing your wonderful memories, photographs and thoughts in your book �Greenpeace: an insider�s account� with us: the next generations of Greenpeace workers and supporters.
It has been almost two years for me and I am still trying my best to make people understand that Greenpeace has been working for �them too�, not only for the protection of the endangered species on earth. We certainly have historical documents in our office archives -including your book- and we always make an overview of Greenpeace history during our educational seminars. But I realized that we rarely used these in our presentations. And your book was the best written Greenpeace story that I have read so far. Therefore, after reading your book, I myself began telling people in anecdotes about how it all began for Greenpeace in the past, besides telling them about our recent works and campaigns. And I thought that you would like to hear that the story is continuously being told to many others who wouldnt have the chance to read the book.
I also want to thank you, "in the name of every warrior of the rainbow who contributed to this story", for what you have done for us in the past, as one of the conscious temporary beings on this beautiful planet. I would like to hear from you, even a short message if possible to be delivered to all the recruiters in our tiny but mighty office.
Sincerely,
Okan".