 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
EKOLOJ�K EKONOM� VE TOPLUM |
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
"�nsanl�k do�ay� kendi haline terk edemez ��nk� onun bir par�as�d�r" |
|
|
|
"Do�aya verilen zarar�n insan eliyle giderilmesi gerekiyor ��nk� art�k do�an�n tek ba��na sorunu ��z�mlemesi beklenemez" |
|
|
|
B�y�k �l�ekli olmayacak |
|
|
|
Merkezile�mi� olmayacak |
|
|
|
Do�aya zarar verici olmayacak |
|
|
GELECE��N TEKNOLOJ�S� |
|
|
|
|
|
|
Daha geli�mi� olmak zorunda |
|
|
|
|
|
Daha karma��k olmak zorunda |
|
|
|
|
|
Sofistike olmak zorunda |
|
|
|
Daha rasyonel olmak zorunda |
|
|
|
Gelece�in teknolojisi:
S�rd�r�lebilir olmal�
G�venilir ve t�kenmeyen bir enerji kayna��na dayanmal�
Enerji ve di�er kaynaklar�n kullan�m�nda etkin olmal�
Ger d�n���m ve hammadde kullan�m�nda etkin olmal�
Zeki olmal� (max. d�zeyde bilgisayar kulan�m�)
Canl� olmal� (insan taraf�ndan y�netilen makineler kullan�lmal�)
Uygun teknoloji kullan�lmal�
�rnek: Araba yerine bisiklet kullanan end�stri toplumlar�
�rnek: Trakt�r yerine b�y�kba� hayvan kullanan k���k �l�ekli tar�m toplumu
K���k �l�ekli teknoloji kullan�m� insan sa�l���, �evre ve enerji t�ketimi konular�nda olumlu geli�meler sa�layacakt�r. |
|
|
|
Yiyecek ve yak�t �retimi |
|
|
|
At�k y�netimi |
|
|
CANLI MAK�NELER |
|
|
|
|
|
|
Su ar�tma |
|
|
|
|
|
Do�ayla uyumlu dizayn |
|
|
|
|
|
Kendi kendini tamir ve dizayn |
|
|
|
Do�aya uygun tasar�m |
|
|
|
Daha az insan g�c� kullan�m� |
|
|
|
PERMAK�LT�R |
|
|
|
Daha az enerji t�ketimi |
|
|
|
|
|
Kendi kendine �al��an sistemler |
|
|
Bill Mollison |
|
|
|
|
|
|
At�klar�n tekrar kullan�m� |
|
|
|
Yan �r�nlerin �retimde kullan�ld��� sanayiler ve �irketler |
|
|
EKOEND�STR� |
|
|
|
|
|
|
At��� azaltacak daha karma��k ve etkile�imli y�ntemler |
|
|
|
|
Hardin Tibbs |
|
|
|
|
|
|
EKOD�ZAYN |
|
|
|
�nlemek, sorunu ��zmekten daha iyidir. Kirletici uygulamalardan ka��nmak sonu�lar�na katlanmaktan daha kolayd�r.
Ekodizayn�n amac�:
1. �r�n�n �evresel kalitesini y�kseltmek
2. Nihai t�keticiyi bilin�lendirmek (�evreye duyarl�l��� artt�rmak)
3. Gelece�in �r�nlerinin tasar�mlar�na �nder ve �rnek olmak
4. �retim ve t�ketimle ilgili geli�mi� bir model ortaya koymak |
|
|
|
EKOD�ZAYN modelleri |
|
|
|
Kolayca geri-d�n��t�r�lebilme
Geri-d�n��t�r�lm�� hammadde kullanma
Kullan�lan malzeme ve maddelerin riskini kontrol alt�nda bulundurma
Yenilenebilir malzeme kullan�m�
Malzeme optimizasyonu
Lojistik optimizasyonu
Enerji tasarrufu
Yenilenebilir enerji kullan�m�
Dayan�kl�l�k stratejileri |
|
|
|
�retim a�amas�nda kar��la��lan sorunlar: |
|
|
|
1. A�AMA
(Temel Sorunlar)
Maliyetleri d���rmek
M��terinin beklentilerini kar��lamak
Teknik fizibilite |
|
|
|
2. A�AMA
(Geli�mi� Sorunlar)
Hammadde kullan�m�n� azaltmak
Enerji sarfiyat�n� azaltmak
Personel i� g�venli�ini sa�lamak
Sat�� sonras� hizmet |
|
3. A�AMA
(Yeni Sorun)
�evre fakt�r�n� de hesaba katmak |
|
|
|
|
|
|
|
|
�evre fakt�r�, maliyet y�netimi ve teknik imkanlar�n optimize edildi�i noktada m��teri beklentilerinin de kar��lanmas� gereklidir. |
|
|
|
Hammadde |
|
�evre i�in bu s�ralaman�n bir �ark haline d�n��t�r�lmesi gerekiyor! |
|
|
|
|
�retim |
|
|
|
|
|
�R�N�N YA�AMI |
|
|
|
|
Da��t�m |
|
|
|
|
|
|
|
|
Kullan�m |
|
|
|
|
|
Tamir ve Elden ��karma |
|
|
|
|
|
|
Bir �r�n �evreye verdi�i zarar�n b�y�k k�sm�n� �retilirken ve at�k haline geldi�inde veriyor.
Modifikasyon, �r�n�n �retimindeki �evresel etkileri azalt�rken, hammadde ve tamir/��p a�amas�ndaki �evresel etkilerini artt�rd��� �zere tam anlam�yla bir ��z�m de�ildir. Ekodizayn a��s�ndan, modifikasyon se�ene�i varsa �r�n�n tam �mr�n� g�z �n�ne almak gerekir. Yap�lan uygulaman�n �r�n�n ya�am�n�n tamam�ndaki etkilerine bak�lmal�d�r. |
|
|
|
�NEML� KAVRAMLAR |
|
|
|
RECYCLABLE = Geri d�n��t�r�lebilir |
|
|
|
Hammadde se�iminde �nemli! |
|
|
|
|
RECYCLED = Geri d�n��t�r�lm�� |
|
|
|
|
|
RENEWABLE = Geri kazan�labilir |
|
|
|
|
|
RENEWED = Geri kazan�lm�� |
|
|
|
|
|
BIODEGRADABLE = Bakteriyle ayr��abilen |
|
|
|
|
|
BIODEGRADED = Bakteriyle ayr��t�r�lm�� |
|
|
|
|
|
|
HAMMADDE A�AMASI |
|
|
|
- M�mk�n oldu�unca tek t�r malzeme kullan�n.
�rnek: Geri d�n��t�r�lemeyen farkl� plastik t�revi i�eren ambalaj malzemelerinin ayr��t�r�lmas� i�lemi hem masrafl� hem de �evreye zararl�d�r.
- Geri d�n���m� m�mk�n ve geri d�n���m kanallar� a��k olan malzemeler kullan�n.
�rnek: Bir �r�nde kullan�lan malzemelerin tamam� geri d�n��ebilir olabilir ama baz� geri d�n��t�r�lebilen maddeler art�k i�lem g�rm�yor olabilir.
- Malzemelerin ayr��t�r�lmas�n� planlay�n.
�rnek: ��p haline geldi�inde kolayca ayr��t�r�labilen malzemeler geri d�n���m i�lemini daha az masrafl� ve daha temiz k�lacakt�r.
- Tamir ve ��p halindeki malzemenin durumunu dikkate al�n.
�rnek: Kullan�m sonunda zehirli bir at��a d�n��en malzemeleri tercih etmemek gerekiyor. |
|
|
|
3M firmas�n�n etiketleri (bilgisayar vb. i�in) geri d�n��t�r�lebilen malzemelerden �retilmektedir. |
|
|
T�KET�C�LER, �RNEK F�RMALARI TERC�H ED�N! |
|
|
|
|
|
|
Windsor �niversitesinden bir ekip, Ford, General Motors ve Chrysler sponsorlu�unda geri d�n��t�r�lebilen araba yedek par�alar� �retimi konusunda �al��malar�na devam ediyor. |
|
|
|
|
|
Esepac firmas�, g�mlek ambalaj� olarak geri d�n��t�r�lebilir karton ve pin kullanmaktad�r. Kullan�lan malzemelerin gerid�n���m kanallar� a��kt�r. |
|
|
|
|
|
Geri d�n��t�r�lm�� hammadde kullan�m�nda kullan�m y�zdesi, men�ei �r�n �zerinde belirtilmelidir. Kullan�m sonras� at�ktan m� yoksa kullan�m �ncesi �retim art��� m� oldu�u sonraki safhalar i�in bilinmelidir.
ISO 14021'e g�re bu �r�n i�in tan�mlanmam��sa hammadde geri d�n��t�r�lm�� olarak kabul edilmez. |
|
|
|
Polar sweatshirtlerin geri d�n��t�r�lm�� petlerden yap�ld���n� biliyor musunuz? Yakla��k 25 petten bir sweatshirt elde ediliyor. |
|
|
|
"HDPE" t�revi plastik ��p kutular� �reten Plastic Omnium firmas� ekonomik �mr�n�n sonunda�r�nlerini "yeniden i�lemek" �zere geri almay� taahh�t etmektedir. |
|
|
|
Studio Eg adl� mod�ler mobilya �reticisi firma, �retiminin %98'ini geri d�n��t�r�lm�� malzeme kullanarak yap�yor. |
|
|
|
Brodere hartman, �retti�i telefonlar� geri d�n��t�r�lebilir /kompost edilebilir ambalajlar i�inde sat�yor. |
|
|
|
Malzemelerden do�an riskin kontrol� de hammadde se�imi a�amas�nda �nem ta��maktad�r. �rne�in, yang�n s�ras�nda zehirli gaz ��karmayan kablolar, ozon i�ermeyen so�utma sistemleri, daha kolay ayr��abilen plastik aksamlar (polystrene gibi), daha hafif ve su bazl� boyalar vb.
Yeni model araba klimalar� enerji t�ketimini %10 azaltmakta ve bir araban�n ortalam �mr� boyunca 1000 Litre daha az yak�t sarfiyat� sa�lamaktad�r. (DK Teknic) |
|
|
|
Elf Atochem, klorinli zehirli at�klar�n ta��nabilmesini m�mk�n k�lan bir varil dizayn etmi�tir. |
|
|
|
�RET�M A�AMASI |
|
|
|
Bir �r�n�n �retimi s�ras�nda �evreye verdi�i kirletici etkiyi azaltmak i�in �evreyle uyumlu �retim modelleri kullan�lmal�d�r.
�rnek: Enerji sarfiyat�n� azaltmak.
�rnek: Karbon ve gaz emisyonunu azaltmak. |
|
|
|
T�KET�C�LER, �RNEK F�RMALARI TERC�H ED�N! |
|
|
|
IKP enstit�s� Daimler Benz, Wolksvagen ve Volvo i�in �evreye zarar vermeyen boyama proses modeli geli�tirmi�tir. |
|
|
|
|
|
MMCC, bitkisel olarak elde edilen ve suda ��z�lebilen (tekrar kullan�ma imkna veren) motor ya�� �retmektedir. |
|
|
|
|
|
Ambalaj sanayinde kullan�lan vakum teknolojileri sayesinde 5 ila 20 kata kadar enerji sarfiyat� sa�land��� bilinmektedir. |
|
|
|
|
|
DA�ITIM A�AMASI |
|
|
|
Paketleme, bir �r�n�n kullan�m a�amas�na gelinceye kadar korunmas�, saklanmas� ve ta��nmas� a��s�ndan �nem ta��r. �r�n�n paketlenmesinde kullan�lan malzeme ve ambalaj hacmi azalt�lmal�d�r. B�ylece hammadde sarfiyat�, nakliye masraf� ve at�klar�n giderilmesiyle ilgili masraflar da azalt�lm�� olur.
VCP = VP = volume of packaging / ambalaj hacmi
VC volume of content / i�erik hacmi
VCP = volumetric coefficient of packaging / hacimsel paketleme katsay�s�
Bu oran m�mk�n oldu�unca azalt�lmal�d�r. |
|
|
|
T�KET�C�LER, �RNEK F�RMALARI TERC�H ED�N! |
|
Yves Rocher, �retti�i plastik ambalajl� �ampuan �i�elerinde "doz pompas�" kullanarak gere�inden fazla �ampuan kullan�lmas�n� �nlemi�, ambalaj boyutunu %40 oran�nda k���lterek konsantre form�l�yle kulland��� suyu %80, kulland��� plasti�i y�lda 7 ton azaltm��t�r. |
|
|
|
|
|
�r�n�n ta��nmas�nda kombine ula��m �ekilleri kullanmak, daha az zehirli yak�t kullanmak ve y�k optimizasyonu, enerji sarfiyat�n� ve da��t�mdan do�an karbon emisyonlar�n� azalt�r. |
|
|
|
KULLANIM A�AMASI |
|
|
|
Her �retici, fonksiyonel, ekonomik, dayan�kl� ve g�venilir �r�nler �retmenin yan�s�ra �evrenin korunmas�n� da sa�lamaya �al��mak zorundad�r. �r�n�n �evresel kalitesi de itibar�n�n bir par�as�d�r. �evresel kalite �r�n�n kalitesinden ay�rdedilemez.
�rnek: Zehirli madde kullan�m� az, kaynaklar�n� tasarruflu kullanan, at���n� azaltan yada at��� az olan �r�nler i�in �evresel kaliteden bahsedilebilir.
Termal izolasyon, daha az hacim ve a��rl�k, s�rt�nmenin azalt�lmas�, uyku modu (standby mode) vb. geli�mi� �zellikler i�eren "daha az enerji t�keten" �r�nler maliyetleri de a�a�� �eker. T�keticiler bunun i�in �zellikle �r�nlerin �zerindeki enerji etiketlerini aramal�d�r. |
|
|
|
T�KET�C�LER, �RNEK F�RMALARI TERC�H ED�N! |
|
|
|
Michelin lastikleri eskiye nazaran %5 daha fazla enerji tasarrufu sa�lamaktad�r. (g�r�lt� kirlili�ini engelleyen dizayn da g�zden ka��r�lmamal�) |
|
|
|
|
|
Ytong �imento bloklar� yal�t�m i�in extra bir uygulama gerektirmez. |
|
|
|
|
|
Yenilenebilir enerjileri (g�ne�, r�zgar, biodizel ve insang�c�) kullanmak �evreye verilen zarar� ve enerji masraflar�n� azalt�r.
�r�n�n kullan�m�n�n uzun s�reli olabilmesini sa�lamak i�in:
- servis hizmeti vermek
- �retim hatalar�n� en aza indirmek
- �r�n�n efektif kullan�m�n� sa�lamak
- �r�n ve kullan�c� aras�nda duygusal ba� kurmak
- t�ketici bilinci olu�turmak |
|