Bir �evre Anketi
Tema Vakf��n�n yapt��� kamu oyu ara�t�rmas�ndan (ki bu ara�t�rman�n hangi y�l yap�ld���n� bi t�rl� bulamad�m) hem yararlanmak hem de bu �al��may� �zetlemek ad�na faydal� olabilece�ini umdu�um bir yaz�yla kar��n�zday�m. Efendim ankete g�re, T�rkiye�nin en �nemli "�evre" sorununun, �evre kirlili�i ve ormanlar�n tahribi oldu�u %80�e yak�n bir oranla tespit edilmi�. Bu �evre sorununa ili�kin yap�lacak bir �a�r�ya kat�l�m oran� ise %55 olarak belirlenmi�tir. Bu veri tek ba��na ele al�nd���nda ve T�rkiye'nin di�er sorunlar� tamamen g�z ard� edildi�inde(!), toplumumuzun �evre sorunlar�na kar�� �yeterince� duyarl� olmad���n� g�stermektedir. Erkeklerin kat�l�m oran� kad�nlara g�re daha y�ksek ��km��t�r (%64) ve �zellikle �niversite gen�li�i, kat�l�mc�lar i�inde en b�y�k dilime sahiptir (%71). (Tema�n�n da bu durumda bilgilendirmeyi hedefledi�i kesim de, �kad�n, 40 ya� �st� ve e�itimsiz� kesim oluyor galiba)

�evre korumayla ilgili faaliyetlerden hangilerine kat�l�m oldu�unu ara�t�rma sonu�lar� ��yle g�stermektedir: Toplumun %77�si herhangi bir �al��man�n i�inde yer almamaktad�r. %17�si fidan dikme �al��malar�na kat�lm��t�r, %8�i �evresini e�itmektedir ve �ba���ta bulunanlar�n oran� ise %1� dir. Bu t�r faaliyetlere kat�l�m oran� yine her zamanki gibi �niversite gen�li�inde daha y�ksek ��km��t�r. Toplumun %66�s� �evre konusunda ara�t�rma ve faaliyetlerde bulunan kurulu�lar� �tan�mamaktad�r�. Bu ara�t�rmaya g�re, �rne�in Greenpeace�in tan�nma oran� kat�l�mc�lar aras�nda %5�tir ve Tema Vakf��n�n tan�nma oran� Greenpeace�in 6 kat� ��km��t�r. Olabilir. �evreye en fazla katk�s� olan kurulu�un hangisi oldu�una ili�kin ara�t�rma sonu�lar� ise, ne enteresand�r ki yine ayn� sonucu vermi�tir. Greenpeace�in �evre sorunlar�n�n ��z�m�ne katk�s� %4�t�r ve yine bu oran Tema i�in bulunan oran�n 1/6�s�d�r. B�yle d���nenlerin �o�unlu�u kad�n ve �gen� kesimden olu�maktad�r.

Bir �evre kurulu�u olarak Tema Vakf��n�n tan�nma oran�, b�lgelere g�re: Marmara %46, Ege %49, �� Anadolu %39, Karadeniz %35, Do�u Anadolu % 34, Akdeniz %29, G�neydo�u Anadolu %28, �eklindedir. Vak�f �al��malar�n�, �zellikle Akdeniz ve Karadeniz b�lgelerinde yo�unla�t�may� hedeflemi�tir. Tema�y� tan�yan ki�ilerin %86�s� TV, %37'si gazete, %14'� �evre, %7'si afi� ve %1'i Tema temsilcileri taraf�ndan bilgilendirilmi�tir.
Tema�n�n a�a�land�rma vb. �al��malar�n�n toplum taraf�ndan bilinme oran� %80�e yak�n ��km��t�r. Ara�t�rmaya g�re toplumun yine %80�e yak�n�, halk�n bilgilendirilmesini ve a�a�land�rma �al��malar�na devam edilmesini istemi�tir. %58�lik bir kesim kamuoyu olu�turulmas�n�, %54�l�k kesim erozyona kar�� m�cadele i�in kaynak yarat�lmas�n�, %47�lik bir kesim h�k�met �zerinde bask� olu�turulmas�n� ve %46�s� vakf�n yerel y�netimlerle i�birli�i yapmas�n� istemi�lerdir. Ara�t�rmaya g�re, �kaynak yarat�lmas�n� isteyen kesim� daha �ok �erkeklerden� olu�maktad�r, �kad�nlar� daha �ok �toplant�, seminer ve a�a�land�rma �al��mas�� istemi�tir. �Ya� ve e�itimi y�ksek olan kesim� �kamuoyu olu�turulmas�n�n, h�k�mete bask� olu�turman�n ve uluslar aras� platformda m�cadelenin gereklili�ini� savunmu�tur.

Toplumun %30�a yak�n� Tema Vakf�n� zengin bir sivil toplum kurulu�u olarak tan�maktad�r. Tema�ya katk� sa�lamak isteyenlerin %55�i fidan dikerek, %18�i toplant�lara kat�larak, �%16�s� ba��� yaparak�, �%15�i �ye olarak�, %10�u TEMA �r�n� sat�n alarak, %8�i g�n�ll� olarak bunu yapabileceklerini belirtmi�lerdir. �ye olmak isteyenlerin �%24�� internetle�, �%23�� bizzat giderek�, %21�i Tema temsilcileriyle ve %11�i �yelik formuyla �ye olabilece�ini belirtmi�tir. Naturel Fuar��nda g�rd���n�z yada Migros�larda bol bol g�rebilece�iniz Tema �r�nleri de kat�l�mc�lar�n %90�� taraf�ndan
tan�nmamaktad�r. Yani g�r�n��e g�re promosyon yada �r�n sat���yla ama�lanan �tan�t�m� sa�lanamam��.

Anketin sonu�lar� ne �l��de g�venilir bilinmez ama bu �evre konusunda �al��malar yapan bir sivil toplum kurulu�unun �lkemizde ne �l��de etkili olabildi�inin de bir anlamda g�stergesidir. Di�er yandan �evre konusunda samimi davranmayan, ��kar nedeniyle �evre su�lar�na kulaklar�n� t�kayan, kaynak yarat�rken s�rt�n� dayad��� kesimi �nemsemeyen ve insanlar�n bu konudaki hassasiyetini s�m�ren sivil toplum kurulu�lar�na da �zellikle dikkat etmek gerekiyor. Sizin i�tenlikle verdi�iniz, belki de sizin i�in �ok da �nemli olmayan bir miktar paran�n �evre i�in de�il de bu kurumlar�n y�neticilerinin cebini doldurdu�unu bilmek sizi mutlu etmeyecek belki ama daha dikkatli ve se�ici olman�z� sa�layacakt�r.

             
************

WWF (yada eski ad�yla Do�al Hayat� Koruma) de t�pk� Greenpeace gibi, T�rkiye�de de faaliyet g�steren yabanc� men�eli �evre �rg�tlerinden biri. Ben Greenpeace�te �evre g�n�ll�s� olarak �al���rken, WWF ile ofislerinde d�zenledikleri g�n�ll� tan��ma toplant�s�nda tan��t�m. Beni davet eden arkada��m da �evre g�n�ll�s� ve iyi niyetine inand���m bir ki�iydi. Kendisi eskiden Greenpeace g�n�ll�s� olarak bir s�re �al��t�ktan sonra WWF g�n�ll� lideri olarak �al��maya ba�lam��t�. Amac�m WWF T�rkiye �al��malar�n� tan�mak ve biraz da daveti k�rmamak i�in orada bulunuyordum. Arkada��m ise benim de kurumda g�n�ll� olarak �al��maya ba�layaca��ma inanm��t� san�r�m. Netekim  �s�n�rl� say�da� (?) davetli kabul edilen bu toplant�ya girip bu sivil toplum kurulu�unu bizzat  kendilerince dinleme f�rsat�n� yakalayabilmek i�in ben de bir g�n�ll� kat�l�m formu doldurmu�tum ne yalan s�yleyeyim.

Toplant�n�n konu�mac�lar�, E�itim B�l�m��nden ve irili ufakl� birka� projeden sorumlu Emine Kuzut�rk ve Kaynak Olu�turma�dan sorumlu Sibel Han�m�d�.  Emine Hn., e�itim b�l�m� olarak, �ocuklara y�nelik bir �evre e�itiminin gereklili�inden ve  9-12 ya� aras� bir kitleyi hedef kitle olarak belirlediklerinden bahsetti. Halen okullara giderek WWF tan�t�m� ile birlikte �ocuklara oyunlar oynat�larak �evre e�itimi verildi�ini s�yledi. (Bu arada Tema�ya aktif destek veren bir kat�l�mc� da buna benzer bir projenin halen devam etti�ini s�yleme gere�i duydu) ��erik olarak oyunlardan ve slayt g�sterilerinden �rnekler verildi. Bu arada bana enteresan gelen bir c�mle oldu: �Biz �ocuklara �evreyi temizletip a�a� diktirmiyoruz, bunlar �ok s�k�c�� ... (?)  Bu toplant� boyunca di�er sivil toplum kurulu�lar�na yap�lan g�ndermelerden sadece biriydi sadece.  Emine Hn. nedense �Biz fosil yak�tlara kar�� de�iliz� deme gere�i de duydu bir ara bana bakarak:) Ben de sordum: �Di�er STK�lardan birlikte �al��t���n�z var m�?� diye hemen cevaplad�: �Greenpeace bizimle okyanuslarda birlikte �al���yor�, dolay�s�yla anlad�m ki Emine Hn. benim Greenpeace�den geldi�imi biliyormu�:) lakin b�yle bir ortakl�k oldu�u konusunu ben bile bilmiyordum.

Toplant�n�n ortas�nda Kaynak Olu�turma sorumlusu Sibel Hn. bir sunum yapt� WWF ile ilgili olarak. Burada genel olarak WWF�den bahsedildi: WWF 1968�de kurulmu�, �u an 50 �lkede �al���yorlar, d�nyada 3700 �al��an� var ve �u ana dek 1200�e yak�n proje �retmi�ler. Resmi destek�i say�lar� 5.000.000 civar�nda. Avrupa Birli�i �lkelerinde yap�lan bir ankette %68 oran�nda tan�nd�klar�n� d���n�yorlar. Bu arada T�rkiye�deki destek�ilere ili�kin istatistik verileri i�eren slaytlar� ben iyice g�rmeyeyim diye �abuk ge�tiler gibi geldi bana. WWF�nin slogan� �Think Global, Act Local�  (Global d���n, yerel hareket et) olup �al��ma yapt�klar� b�lgelerde k���k ofisler kurmay� tercih ediyorlar. T�rkiye�deki DHKD 1975�de kurulmu� ve 1980�de WWF ile temasa ge�mi�ler. Genel merkezleri �svi�re�de ve T�rkiye�de Bah�ekap��daki ofisleri bir ulusal ofis olarak �al���yor. Bunun d���nda 2 ayr� ofis t�revi daha var(ne gerek varsa?). T�rkiye�deki ofis binas� m�lkiyeti Garanti Bankas��na ait. �al��ma konular�n�: �Orman, T�rler, Tatl� Su Kaynaklar�, Okyanus, Toksik ve �klim De�i�ikli�i� olarak belirlemi�ler. Kastamonu K�re da�lar�, Kafkasya Ye�il Koridoru ve T�rkiye�nin 9 S�cak Noktas� gibi isimlerle ormanl�k b�lgelerde ve Akdeniz, Konya ovas�, Hatay gibi sulak alanlarda �e�itli �al��malar y�r�t�yorlar. Sibel Hn. toplant�da di�er sivil toplum kurulu�lar�n�n alanlar�na girmek istemediklerini de belirtirken ��yle bir c�mle kurdu: �Greenpeace�in aktivistli�i yada Tema�n�n a�a�land�rma �al��malar� elbette ki gerekli, ama sonu� al�nabilmesi i�in de biz gerekliyiz� Ben de �evreci bir kurulu�un toplant�s�nda, Greenpeace�den sadece eylemci y�n�yle s�z edilmesini pek anlayamad���m� s�yledim: �heralde siz de Greenpeace�i pek tan�m�yorsunuz� diye de latife yapt�m. Sibel Hn. toksik ve iklim de�i�ikli�i ile ilgili uzman olmad�klar�n� da ekledi sonra. Bu s�rada �stanbul Biyoloji�den bir k�z ��klim de�i�ikli�i hakk�nda bir �ey yapm�yorsan�z, kaplumba�a yumurtalar�n�n di�i olmamas�n� nas�l sa�l�yorsunuz?� diye bir soru sorarak ortal��� kar��t�rd�. ��nk� me�er kaplumba�alar�n yumurtalar� yuvadaki s�cakl��a g�re erkek yada di�i oluyormu�. Dolay�s�yla erkek deniz kaplumba�as� nesli iklim de�i�ikli�i nedeniyle tehlikedeymi�!?

Bu arada WWF bol sponsorlu bir STK, arkas�ndaki en b�y�k destek�isi �Alt�n Panda� ile �d�llendirdi�i Garanti Bankas�. Di�er sponsorlar� ise birbirinden korkun�. �zellikle La Farge gibi bir Frans�z �imento devi var ki... G�ya aralar�nda 30 y�ll�k bir anla�ma varm�� da La Farge bu y�l sonunda �imento �retimini �% bilmem ne kadar� azaltacakm��...:P HSBC de WWF�nin dev sponsorlar�ndan biri... �ngiltere Prensi de WWF�ye lobi faaliyetlerinde yard�mc� olan bir fakt�rm��. Yan�s�ra her �lkede bireysel deste�i, Do�a Destek�ileri (yeti�kinlerden) ve Mini Pandalar Projesi (�ocuklardan) ile topluyorlar. Bu arada bireysel destek toplamak i�in de e�itim b�l�m�ndeki bu g�n�ll�leri kullanacaklarm��. G�n�ll� profili ise anlayabildi�im kadar�yla biyolog ve �evre planlamac� a��rl�kl�.
Bu arada T�rkiye�de hen�z ba�lat�lmam�� bir uygulamalar� daha var, logolar�n� �e�itli markalar�n ambalajlar�nda kulland�rd�klar�nda �komisyon almak� gibi. Hatta buna verilen Nestle �rne�i beni resmen �ok etti. ��ocuklar �ikolatay� �ok sever ya mesela, Nestle�nin �r�nlerine panda logosu koymaya �al���yoruz� diyordu Emine Hn... Genetikle ilgili hi�bir mevzu ge�medi toplant�da. Ben de bu tip ticari ili�kilerin bir s�n�r� yok mu diye sordum, varm�� tabi. �Red Banner �r�nler� diye belirledikleri �r�nler varm�� mesela asla herhangi bir marka su �i�esi �zerinde logo kullanmayacaklarm�� ��nk� ama�lar� �Musluktan su i�ilebilmesi�ymi�. Bu arada slaytlara bakarken Ar�elik�le yap�lan bir ortak �al��ma g�r�nd���nde nerdeyse y�ld�r�m h�z�yla ba�ka bir konuya ge�meleri enteresan geldi ama soramad�m... San�r�m ortak bir projeden pek de memnun kalmam��lar.

Toplant� sonunda ben as�l niyetimi a��klayarak ( g�n�ll� olarak onlarla �al��amayaca��m� s�yledim) te�ekk�r ettim, neden diye sordular tabi ki. Ben de sadece sizi tan�mak istedim dedim, e ba�ka ne diyebilirlerdi ki. Beni toplant�ya davet eden arkada��m da bana hakl� olarak bozuldu ama napal�m... Genel kanaatim WWF�yi yeterince tan�m�� oldu�um ve daha fazla da tan�mak istemedi�im. Toplant� boyunca o kadar �ok �SATIޔ s�zc��� kullan�ld� ki ben bile rahats�z oldum. Bir sivil toplum kurulu�u de�il de bir �irket toplant�s�nda olsam elbette ki farkl� hissederdim,  hatta Sibel Hn. bundan �t�r� kendi bile �z�r diledi toplant� esnas�nda. O d�nemde Greenpeace�in ne kadar farkl� oldu�unu g�rmek i�in kesinlikle WWF�i de tan�mak gerekiyordu. Herhangi bir ticari yada siyasi kurulu�tan destek kabul etmemesi, Greenpeace�i g�z�mde asil k�lmaya yetiyordu o zamanlar. Oysa �imdi Greenpeace�in de bireyden sa�lad��� maddi deste�i ne t�r s�m�r�lerle elde etti�ini ve nas�l t�ketti�ini de biliyorum.

�G�n�ll�� kavram�n�n giderek ��al��an� kavram�na d�n��t�r�ld���n� bizzat i�inde ya�ayarak g�rd�m, 2000�li y�llar Greenpeace�in daha �ok kendi i�inde �at��ma ve krize s�r�klendi�i y�llard�, kurumsal y�netimle g�n�ll�ler aras�nda verilen sava� tabi ki ekonomik a��dan g��l� olan taraf�n kazanmas�yla noktaland�. Greenpeace�in g�n�ll�ye art�k ihtiyac� yok, �al��ana ihtiyac� var. Greenpeace�in de WWF gibi ba��nda bir genel m�d�r� var. Eskisi gibi kampanya direkt�rleri ve nispeten �l�ml� demokratik �o�ulcu bir y�netimi yok. Bu y�netimle �eli�en t�m g�n�ll�leri ofisten uzakla�t�rmak, kurumsalla�ma �ncesinden kalan ve adaptasyon sorunu ya�ayan t�m eski �al��anlar� da g�n�ll�lerle birlikte tazminat �deyerek kap�ya koymak yeni Greenpeace�in krizi ��z�m y�ntemi olmu�tur. Greenpeace halihaz�rda hala T�rkiye�nin bir�ok insan kaynaklar� sitesine (�rne�in Kariyer.net�e bakabilirsiniz) ilan vererek kendine �eski ad�yla g�n�ll�, yeni ad�yla �al��an� aramaktad�r. Paras�n� verdi�i s�rece istenen her�eyi yapacak bir ekip olu�turmak, demokrasi isteyen ve haklar�n� arayan g�n�ll� kadrosunu koordine etmekten daha kolayd�r. 

WWF�le illa k�yaslamak gerekirse, Greenpace belki benzer finansman y�ntemleri kullanm�yor olabilir ama bu onu da faaliyet alan�nda d�r�st k�lm�yor. Kar��l���nda para alarak herhangi bir konuda eylem yap�labilir mi? Art�k "profesyonel askerler" gibi eylemciler de var. Bireylerden ��evresel sorunlar�n ��z�m�ne destek verin� diye toplanan paralarla l�ks b�rolar�n kiras� �denebilir mi? �rne�in, Greenpeace'in T�rkiye b�rosu �stanbul'un en l�ks semtlerinden biri olan Ni�anta��'nda ana cadde �zerindeki bir binada. D�nyan�n �cra ve egzotik  tatil beldelerinde kurumsal y�neticilere verilen e�itim toplant�lar�n�n faturas�n� da �evreye duyarl� birey �demek zorunda m�d�r? E tabi, e�itim �art pahal� da olsa!... Bu sorulara Greenpeace�in verece�i cevaplar, d�r�stl��� konusunda umar�m size bir fikir verebilir.

E�er �evre i�in bir �eyler yapmak istiyorsan�z, amat�r ve g�n�ll� ruhu ta��yan insanlara destek verin, yada yapabiliyorsan�z siz yak�n �evrenizdeki insanlar� e�itin. Art�k bir�ok  b�y�k �evre kurulu�u da bu �rneklerdeki gibi, ne yaz�k ki kangrenle�en bir sistemin par�as� haline gelmi�tir.  Konuya ilgi duyan, inceleyen, ara�t�ran biri olarak, WWF�yi tan�mak birka� saatimi al�rken, yenilenen Greenpeace�i tan�yabilmek birka� y�l�m� ald�. Peki buna vakti olmayan hay�r severler, bu ve benzeri  kurulu�lar� nas�l tan�yacak?... Muhtemelen caddede yollar�n� kesip ba��� isteyen ve bu ba���tan komisyon alan �irket �al��anlar� sayesinde�
Hosted by www.Geocities.ws

1