Er zijn op ons instituut verschillende afdelingen voor motorisch en
meervoudigehandicapten, de bewoners en dagbehandeling-patiënten; verder
is er de revalidatie-afdeling, en er is ook een school, vallend onder het
R.K.-schoolbestuur. Dit is een mytylschool met een kleutergroep en een
tyltylgroep. Binnenkort wordt ook een peutergroep geopend.
Kortom, alle leeftijden, allerlei soorten handicaps en stoornissen
krijgen de noodzakelijke aandacht.
Een aanzienlijk aantal verschillende communicatie-stoornissen, die
daaraan zijn gerelateerd vormen ons aandachtsgebied. Hiermee houd ik me
als een van de 4 logopedisten op het Verriet bezig.
Het doel van mijn presentatie vanavond is, dat ik hoop dat u beseft
dat mensen die niet kunnen spreken toch veel te zeggen kunnen hebben. Dat
u bovendien wat meer zicht hebt op wat er allemaal voor mogelijkheden (alternatieven)
zijn, en dat u weet waar u terecht kunt, want u zult in uw beroep regelmatig
mensen tegenkomen met communicatie-belemmeringen.
Voorbeelden van stoornissen die vaak leiden tot communicatie-belemmeringen,
zijn: (zie: sheet 1)
Ik hoop dat er veel mensen de film "Dance me to my song" bekeken hebben.
Niet alle communicatie-belemmeringen zijn zo ernstig als die van de
hoofdrolspeelster, maar ik weet zeker dat iedereen in de zaal wel voorbeelden
kent van een of andere belemmering.
In het ziekenhuis, op de intensive care, in de thuiszorg, in de gehandicaptenzorg.
Een logopedist probeert zoveel mogelijk gestoorde communicatie-functies
te herstellen, en als dat niet gaat of als de stoornis té ernstig
is, dan moeten alternatieven en hulpmiddelen worden gezocht, om de communicatie
te ondersteunen. We spreken dan van Ondersteunde Communicatie of O.C.
In het Engels van Alternative and Augmentative Communication, of A.A.C.
Vanavond wil ik het een en ander vertellen over de communicatie, als men niet af nauwelijks kan spreken, over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van hulpmiddelen en alternatieven voor de verbale communicatie en met name over de ontwikkelingen op Curacao.
Laat ik beginnen met een overzicht en indeling te geven van communicatie-vormen:
Normaal gebruiken mensen alles door elkaar heen, net zoals het uitkomt,
terwille van een optimale communicatie. Ook hulpmiddelen zoals pen en papier
zijn algemeen aanvaard.
De vorm waarvan je gebruik gaat maken moet aansluiten bij de verstandelijke,
zintuiglijke en motorische vermogens van zowel de zender als de ontvanger.
(zie: sheet 2)
1. Motorisch-visueel; bijvoorbeeld: lichaamstaal,
gebarentalen, natuurlijke gebaren, pantomime,vinger-spellen,
cued speech,
2. Gafisch-visueel; bijvoorbeeld: alfabet,
plaatjes, foto's, picto's, Bliss, PCS
3. Ruimtelijk-tactiele vormen: voorwerpen,
braille, schrijven in de hand,
4. Akoestisch-auditieve vormen: spreken, tamtam,
morse, hoorbare signalen zoals fluitjes, bellen.
Een keuze voor een bepaalde vorm is nooit een absoluut gegeven.
Elke mogelijkheid om zich te uiten stelt iemand in staat zijn isolement
te doorbreken en communicatie- vaardigheden te ontwikkelen.
Grupo SAAK
We zijn in het Verrietinstituut bijna 10 jaar geleden begonnen met het verbeteren van die O.C. De aanleiding was een bezoek van mij aan de Trappenberg in NL, daarna is er een cursus gegeven voor een groep personeelsleden, toen is GRUPO SAAK opgericht. De leden van de groep bestaan uit mensen uit verschillende disciplines, dus verplegend personeel, Ziekenverzorgsters, logopedisten, een fysiotherapeut, een ergotherapeut, een Orthopedagoog, en leerkrachten. We zijn begonnen met het ontwikkelen van hulpmiddelen toegespitst op onze bewoners en schoolkinderen. Met name communicatie-kaarten, maar ook planborden met symbolen, etiketten op van alles en nog wat, wegwijzers, spelletjes, boeken e.d. Er is inmiddels behoorlijk wat expertise opgebouwd en we zijn nog steeds verder in ontwikkeling. We staan in contact met de ISAAC International society of augmentative and alternatieve communication), en de afdeling in NL. Want om ons heen staat het ook niet stil, de technische ontwikkelingen met de computer zijn haast niet bij te benen. Er zijn de meest fantastische apparaten op de markt.
Ik zal u nu wat voorbeelden tonen van communicatie-hulpmiddelen:
(WebRed: hier volgt de presentatie)
De situatie op dit moment is, dat op "het Verriet" (in de vorm van
Grupo SAAK) de meeste kennis en contacten bestaan op het gebied van
O.C. op de Antillen.
We streven er naar om een communicatie-adviescentrum te worden, met
een multi-disciplinair screeningsteam. Waar iedereen met vragen terecht
kan, maar ook een advies kan krijgen over O.C.
Maar zover is het nog niet. De structuur daarvoor is er nog niet; met
de verzekeringen is het nog niet rond enz. Wel kunnen we informatie geven
en via de revalidatie-arts kan men terecht voor logopedie en via logopedie
kan een O.C.-middel worden aangevraagd, en zonodig andere disciplines worden
ingeschakeld.
Dank u wel voor uw aandacht.
Auteur: Mw. J. Brouwer
eMail: [email protected]