ฮอร์โมน (Hormones)
ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง ต่อมใต้สมองเป็นต่อมไร้ท่อ อยู่บริเวณตรงกลางสมอง แบ่งได้ เป็น 3 ส่วน คือ 1. ต่อมใต้สมองส่วนหน้า 2. ต่อมใต้สมองส่วนกลาง 3.ต่อมใต้สมองส่วนหลัง
. ต่อมใต้สมองส่วนหน้า ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมน ดังนี้ - ฮอร์โมนโกรท (Growth hormone) ควบคุมการเจริญเติบโต ของร่างกาย โรคที่เกิดจากมีฮอร์โมนโกรทในร่างกายมากเกินไป จะเป็นโรคอะโครเมกาลี (acromegaly) คือจมูก ปาก มือ เท้าใหญ่ - ฮอร์โมนโกนาโดโทรฟิน (Conadotrophin hormone) ประ กอบด้วยฮอร์โมนกระตุ้นฟอลลิเคิล F.S.H. ฮอร์โมนลูทิไนซ์ ในเพศหญิง - ฮอร์โมน F.S.H. กระตุ้นให้ฟอลลิเคิลแบ่งเซล และการหลั่ง ของ L.H. ทำให้เกิดการตกไข่ ในเพศชาย - ฮอร์โมน F.S.H. ช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของอัณฑะ และการสร้างอสุจิ - ฮอร์โมน L.H. กระตุ้นกลุ่มเซลอินเตอร์สติเชียลให้หลั่ง ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (testosterone) - ฮอร์โมนโพรแลกติน (prolactin) มีหน้าที่กระตุ้นต่อมน้ำนม ให้สร้างน้ำนม - ฮอร์โมนอะดรีโนคอร์ติโคโทรฟิน (adrenocorticotrophin hormone) หรือ A.C.T.H ทำหน้าที่กระตุ้นอะดรีนัลคอร์เทกซ์ ของต่อมหมวกไตให้สร้างฮอร์โมนตามปกติ - ฮอร์โมนกระตุ้นไทรอยด์ (thyroid stimulating hormone) หรือ TSH ทำหน้าที่กระตุ้นต่อมไทรอยด์ให้หลั่งฮอร์โมนตาม ปกติ ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองส่วนหน้าจะควบคุมโดยฮอร์โมน ประสาทที่สร้างมาจากไฮโพทาลามัส 2. ต่อมใต้สมองส่วนกลาง ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมน ดังนี้ - ฮอร์โมนเมลาโนไซต์ (Melanocyte stimulating hormone) หรือ MSH ทำหน้าที่ทำให้รงควัตถุภายในเซล ผิวหนังกระจายไปทั่วเซล 3. ต่อมใต้สมองส่วนหลัง เซลนิวโรซีครีทอรี (neurosecretory cell) สร้างฮอร์โมน ได้แก่ - วาโซเพรสซิน (Vasopressin) หรือฮอร์โมนแอนติไดยูเรติก ADH มีหน้าที่ดูดน้ำกลับของหลอดไต และกระตุ้นให้หลอด เลือดบีบตัว ถ้าขาดฮอร์โมนนี้จะเกิดการเบาจืดทำให้ปัสสาวะ บ่อย - ออกซีโทซิน (Oxytocin) ทำหน้าที่กระตุ้นกล้ามเนื้อเรียบและ อวัยวะภายใน กระตุ้นกล้ามเนื้อรอบ ๆ ต่อมน้ำนมให้ขับน้ำนม ฮอร์โมนนี้จะหลั่งออกมามากตอนคลอด เพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อ มดลูกบีบตัวขณะคลอด ไอส์เลตออฟแลงเกอร์ฮานส์ ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน ได้แก่ - อินซูลิน สร้างจากเซลเบตา มีหน้าที่รักษาระดับ น้ำตาลในเลือดให้ปกติ - กลูคากอน (glucagon) สร้างมาจากแอลฟาเซล มี หน้าที่กระตุ้นการสลายตัวของไกลโคเจนจากตับให้เป็นน้ำตาล กลูโคสมากขึ้น ฮอร์โมนจากต่อมหมวกไต ต่อมหมวกไต (adrenal gland) ประกอบด้วยเนื้อเยื่อ 2 ชนิดคือ 1. อะดรีนัลคอร์เทกซ์ (adrenal cortex) เป็นเนื้อเยื่อชั้นนอก 2. อะดรีนัลเมดุลลา (adrenal medulla) เป็นเนื้อเยื่อชั้นใน อะดรีนัลคอร์เทกซ์ ผลิตฮอร์โมนได้มาก สามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ 1. ฮอร์โมนกลูโคคอร์ติคอยด์ (Glucocorticoid hormone) ทำหน้าที่ควบคุมเมตาโบลิซึมของคาร์โบไฮเดรต กระตุ้นการ เปลี่ยนคาร์โบไฮเดรตและไกลโคเจนเป็นกลูโคส และยังควบ คุมสมดุลของเกลือแร่ 2. ฮอร์โมนมิเนราโลคอทิคอยด์ (mineralocorticoid) ทำหน้าที่ ควบคุมสมดุลของน้ำและเกลือแร่ในร่างกาย เช่น อัลโดสเตอโรน (aldosterone) ทำหน้าที่ดูดโซเดียมกลับท่อหน่วยไต อะดรีนัลเมดุลลา ผลิตฮอร์โมนดังนี้ - อะดรีนาลิน (adrenalin) ทำให้น้ำตาลในเลือดเพิ่มขึ้น และ กระตุ้นการเต้นของหัวใจ - นอร์อะดรีนาลิน (noradrenalin) หลั่งจากเส้นประสาทซิมพา เทติก ทำให้ความดันเลือดสูง ฮอร์โมนจากต่อมไทรอยด์ - ไทรอกซิน (thyroxin) คือสารที่สกัดจากต่อไทรอยด์ ทำหน้าที่ควบคุมอัตราการเผาผลาญอาหารต่าง ๆ ในร่างกาย และกระตุ้นเมตามอร์โฟซิสของสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำให้เปลี่ยนเป็น ตัวเต็มวัย ถ้าต่อมไทรอยด์ไม่สามารถสร้างไทรอกซินจะทำให้ เกิดโรคคอพอก , มิกซีดีมา แต่ถ้าต่อมไทรอยด์ถูกกระตุ้นให้สร้าง ฮอร์โมนมากเกินไป ทำให้เกิดโรคคอพอกเป็นพิษ - แคลซิโทนนิน (Calcitonin) ทำหน้าที่ลดระดับแคลเซียมใน เลือด ฮอร์โมนจากอวัยวะเพศ เพศชาย ฮอร์โมนแอนโดรเจน (androgens) ประกอบไปด้วย เทสโทสเตอโรน (testosteron) มีหน้าที่ควบคุมลักษณะเกี่ยวกับ การเปลี่ยนแปลงของเพศชายในช่วงวัยรุ่น เพศหญิง - เอสโทรเจน (estrogens) สร้างจากเซลล์ฟอลลิเคิลในรังไข่ ฮอร์โมนนี้จะต่ำในขณะมีประจำเดือน - ฮอร์โมนโปรเจสเทอโรน (progesterone) สร้างจาก คอร์ปัสลูเทียม ควบคุมลักษณะเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของร่าง กายในช่วงวัยรุ่น ฮอร์โมนจากต่อมไทรอยด์ - พาราฮอร์โมน (parathormone) ทำหน้าที่รักษาสมดุลและ ฟอสฟอรัสในร่างกายให้คงที่ ฮอร์โมนจากต่อมไพเนียล ต่อมไพเนียลอยู่บริเวณกึ่งกลางของ สมองส่วนเซรีบรัมพูซ้ายและพูขวา ต่อมนี้ไม่ได้ทำหน้าที่สร้าง ฮอร์โมน ต่อมนี้จะสร้างเมลาโทนิน (melatonin) ในคนและสัตว์ ชั้นสูงในช่วงวัยรุ่นและยับยั้งการเจริญเติบของอวัยวะสืบพันธุ์ ถ้าขาดจะทำให้เด็กเป็นหนุ่มสาวเร็วกว่าปกติ - ฟีโรโมน (Pheromone) ฟีโรโมน คือสารเคมีที่ร่างกายสร้างขึ้นมาปล่อยออกจากร่าง กาย ทำให้มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม รวมถึงสารดึงดูด ทางเพศ , สารเตือนภัย ,สารส่งเสริมการรวมกลุ่ม ฮอร์โมนพืช ได้แก่ - กรดอินโดลอะซิติก (indole acetic acid) หรือ IAA หรือเรียก ว่า ออกซิน (auxin) สร้างจากกลุ่มเซลบริเวณยอดอ่อนและราก อ่อน ทำหน้าที่กระตุ้นการเจริญเติบโตของพืช - จิบเบอเรลลิน (giberellin) จะพบในพืช มีหน้าที่ช่วยใน การกระตุ้นการเจริญของเซล และการขยายตัวของเซล ตรง บริเวณช่วงระหว่างข้อ ทำให้ต้นไม้สูง ช่วยกระตุ้นออกดอกของ พืชบางชนิด , กระตุ้นการงอกของเมล็ด - ไซโทไคนิน (Cytokinin) มีหน้าที่กระตุ้นการแบ่งเซล และ การเจริญ - กรดแอบไซซิก (abcisic acid) มีหน้าที่กระตุ้นการพักตัวของ พืช และมีคุณสมบัติเกี่ยวกับการหลุดร่วงของใบ สรีรวิทยาของ ฮอร์โมน การหลั่ง ฮอร์โมน ถูกกระตุ้นหรือยับยั้ง โดย ฮอร์โมน อื่น (กระตุ้น หรือ ปล่อย
ฮอร์โมน) ล่าสุดพบสารประกอบใหม่ที่อยู่ในกลุ่มฮอร์โมน ชื่อ "ฮอร์โมนหิว" ("Hunger Hormones") ซึ่งประกอบด้วย กรีลิน (ghrelin)
ฮอร์โมน อนุพันธ์ของอะมีน (Amine-derived
hormone) เป็นอนุพันธ์ของ กรดอะมิโน ไทโรซีน และ ทริปโตแฟน (tryptophan)
ตัวอย่าง เช่น แคทีคอลามีน (catecholamine) และ ไทโรซีน (thyroxine)
จัดทำโดย น.ส. วิภาวี เชื้อลื้อ เลขที่ 17 น.ส. เบญจพร จันทร์ยะเครือ เลขที่ 23 ชั้น ม.4/11 E-mail : [email protected], ข้อมูลจาก http://www.geocities.com/rujida_jan/bio.htm |
