Back to home

       गजलमा "बहर" अर्थात "शास्त्रिय छन्द" का बारेमा बिभिन्न पत्र-पत्रिकाको अध्ययन एच. बी सी. एफ एमको "बुल-बुल" द्वारा प्राप्त ज्ञानका आधारमा बहर सम्वन्धी केही आधारभुत तत्वहरु प्रस्तुत गरेको छु हुन आँफु पनि भर्खरै गजलबारे जान्दै गरेको हुनाले मेरो बुझाईकै आधारमा यो लेख प्रस्तुत गरेको छु आशा यसले गजलको दुनीयामा जस्तै पाइला टेक्दै गरेका हरुलाई शहयोग गर्नेछ

गजलका बारेमा बिलकुलै अनवीज्ञहरुले भने पहिलै बहरका बारेमा जान्न नखोजनु नै उचीत हुन्छ यस्ता व्यक्तिहरुले मुख्य पृष्ठबाट tutorials मा जानु गर्नु होला

इस्लामीक सिद्घान्त अनुसार गजलकालागी आठ मुल रुक्नहरुको व्यवस्था - यसलाइ यसरी बुझ्ने प्रयास -यो भने सजिलो होला जसरी नेपाली छन्दमा आठ गणहरु -यमाताराजभानसलगा हुन्छन्, इस्लामीक रुक्नहरु पनि यस प्रकार छन्

. मफाईलुन् ISSS

. मुस्तफ्इलुन् SSIS

. फाइलातुन् SSIS

. फउलुन् ISS

. फाइलुन् SIS

. मुतफाइलुन् IISIS

. मुफाइलतुन् ISIIS

. मफ्उलातु SSSI

यस्ता दुइ वा दुइभन्दम बढी रुक्नबाट अकार्न बन्दछन् यीनै अकार्नहरु नै बहर बन्दछन्

जस्तै, मुस्तफ्इलुन्SSIS + मप्उलातुSSSI = मुन्सरेह बहर SSISSSSI

बहरलाई मुख्यतय, प्रकारमा विभाजन गर्न सकिन्छ

. मुफरद

मुफरद बहर एकै रुक्नको दोहोर्राई बाट तयार हुन्छन्

जस्तै- हजज (ISSS ISSS ISSS ISSS)

(ISSS ISSS ISSS)

(ISSS ISSS)

 

. मुरक्कब

मुरक्कब बहर दुइ वा दुइभन्दा बढी रुक्नबाट तयार हुन्छन्

जस्तै- मुस्तफ्इलुन्SSIS+मफ्उलातुSSSI+मुन्सरेहबहर SSISSSSI

. मुजाहिफ

नियमसम्मत नरहेका, गजलकारद्वारा स्वइच्छामा निर्माण गरीएका बहरहरु यस अर्न्तगत पर्दछन्

 

जस्तै- मफाईलुन् ISSS+मफाईलुन् ISSS+मफाईलुन् ISSS + मफाईलु ISSI

 Back to home


Contact: 
Balaju,
Manamaiju
Bypass street
, VDC: 8
Nepal
or email me at [email protected]


designed by Ujjwal Ghimire
Xn. Simulator Stimulator Reactor Para-xenialman.
Copyright 2005

 

 

 

 

 

 

 

Hosted by www.Geocities.ws

1