ลักษณะทั่วไปของประชากรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
๑.จำนวนประชากร
เนื่องจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นภาคที่มีพื้นที่กว้างใหญ่ที่สุดและจำนวนประชากรถึง ๒๑ ล้านคน หรือ
ประมาณ ๑ ใน ๓ ของประชากรทั้งหมดในประเทศ จังหวัดที่มีประชากรเกินล้านคนมีถึง ๑๐ จังหวัด คือ นครราชสีมา
อุบลราชธานี อุดรธานี ขอนแก่น ชัยภูมิ บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ ร้อยเอ็ด สุรินทร์ และสกลนคร
๒.ความหนาแน่นของประชากร
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นภาคที่มีประชากรหนาแน่นเป็นที่ ๒ ของประเทศ รองจากภาคกลาง บริเวณที่มี
ประชากรหนาแน่นมากจะอยู่ในจังหวัดที่ตั้งอยู่บริเวณที่ราบอันกว้างใหญ่ และเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ จังหวัดที่มี
ประชากรหนาแน่นที่สุด ได้แก่ จ.มหาสารคาม จังหวัดที่มีความหนาแน่นรองลงไปได้แก่ สุรินทร์ ศรีสะเกษ ขอนแก่น
ร้อยเอ็ด บุรีรัมย์ กาฬสินธุ์ ยโสธร นครพนม อุดรธานี หนองบัวลำภู นครราชสีมา หนองคาย อำนาจเจริญ สกลนคร
อุบลราชธานี ชัยภูมิ มุกดาหาร และเลย ซึ่งมีความหนาแน่นน้อยที่สุดในภาค
๓.การเพิ่มของประชากร
ประชากรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีอัตราการเกิดสูง เป็นภาคที่มีครอบครัวขนาดใหญ่ เมื่อพิจารณาถึง
ภาวะการเจริญพันธุ์ตั้งแต่ พ.ศ ๒๕๒๕ เป็นต้นมา พบว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นภาคที่มีภาวะการเจริญพันธุ์สูงที่
สุด เมื่อเทียบกับภาคอื่น ๆ คือ มีอัตราการเพิ่มร้อยละ ๑.๐๕ จังหวัดที่มีอัตราการตายต่ำสุด ได้แก่ จ.อุดรธานี บุรีรัมย์
และนครราชสีมา ส่วนจังหวัดที่มีอัตราการตายสูง ได้แก่ จ.นครพนม สกลนคร และเลย
๔.การอพยพย้ายถิ่นของประชากร
ตอนบนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นภูมิภาคที่มีจำนวนประชากรอพยพย้ายถิ่นภายในภูมิภาคสูงมาก
เป็นการอพยพย้ายถิ่นจากจังหวัดตอรนล่างซึ่งมีประชากรหนาแน่นกว่า ที่ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ทำให้ได้ผลผลิตต่ำ
ประชากรยากจน ซึ่งได้แก่เขต จ.มหาสารคาม ร้อยเอ็ด กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ไปจนถึงจังหวัดตอนบน คือ จ.หนองคาย
อุดรธานี หนองบัวลำภู และเลย
ส่วนตอนล่างของภาคมีการอพยพย้ายถิ่นในภูมิภาคน้อย เป็นการอพยพย้ายถิ่นจาก จ.นครราชสีมา ศรีสะ
เกษ และสุริรนทร์ ไปจนถึง จ.ชัยภูมิ ซึ่งมีพื้นที่ปลูกพืชไร่กว้างขวางและต่อไปยังบุรีรัมย์ ซึ่งมีพื้นที่การทำนามาก แต่
ประชากรหนาแน่นน้อยกว่าที่อื่น จ.นครราชสีมาซึ่งเปรียบดังประตูสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือก็มีประชากรเพิ่มมากขึ้น
อย่างรวดเร็ว
อย่างไรก็ตามประชากรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือนั้นยังจัดว่าเป็นประชากรที่มีการอพยพย้ายถิ่นกระจาย
ออกไปในภูมิภาคต่าง ๆ มากที่สุด โดยเฉพาะเข้ามายังภาคกลางและกรุงเทพฯ เพื่อมาหางานทำเป็นสำคัญ ส่วนมากยังมี
ลักษณะเป็นการย้ายชั่วคราว ซึ่งยังคงมีการย้ายเข้าออกอยู่ตลอดเวลา
ลักษณะประชากรทางด้านวัฒนธรรมและสังคม
๑.เชื้อชาติ
ชาวไทยภาคตะวันออกเฉียงเหนือนับว่าเป็ยเชื้อสายไทยแท้ และยังรักษาวัฒนธรรมในการพูดซึ่งเป็นภาษา
ดั้งเดิมหรือรักษาประเพณีได้อย่างดีเช่นเดียวกับชาวไทยในภาคเหนือ ชาวไทยในภาคอีสานมักถูกเรียกว่า ลาว ซึ่งมีอยู่
หลายพวก เช่น ลาวกาว ลาวพวน ลาวพุงขาว แท้จริงแล้วชาวไทยภาคอีสานเป็นผู้สืบเลือดเนื้อของชนชาติไทย หรือ
อ้ายลาวที่มาตั้งอาณาจักรล้านช้าง และในสมัยรัชกาลที่ ๒ จึงได้ทรงยกเลิกเรียกชาวอีสานว่า ลาว แต่ให้เรียกว่า ไทยลาว
และเรียกพวกที่อยู่เขต จ.นครราชสีมา ว่า ไทยโคราช
ชาวไทยในภาคอีสานยังแยกออกเป็นกลุ่มย่อย ๆ เช่น กลุ่มคนไทยแถบลุ่มน้ำโขงที่เรียกว่า ไทยลาวและไทย
กะเลิง (หรือไทยย่อและไทยย้อย) มีอยู่ใน จ.สกลนคร และนครพนม เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีกลุ่มไทยบนที่สูง ได้แก่
ไทยดำ ไทยขาว ไทยแดง ไทยเหนือ ไทยพวกนี้เคยอาศัยในประเทศเวียดนาม แต่เนื่องจากภาวะสงครามและการเมือง
พวกนี้จึงได้ลี้ภัยเข้ามาอยู่ทางตอนเหนือของประเทศลาวและเลยเข้ามาทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของ
ไทย เป็นพวกที่พูดภราษาไทยเหมือนไทยกลุ่มอื่น นับถือศาสนาและวิญญาณของบรรพบุรุษ นอกจากนี้ยังมีพวกไทยที่
เรียกตัวเองว่า ผู้ไทย ซึ่งมีมากอยู่ใน จ.อุดรธานี หนองบัวลำภู ร้อยเอ็ด ส่วนที่ จ.สกลนคร นครพนมและมุกดาหาร มี
พวกไทยพวน
๒.ศาสนา
ชาวไทยอีสานนับถือพระพุทธศาสนา ซึ่งถือว่าเป็นศาสนาที่เหมาะสมกับนิสัยใจคอของคนไทย ในระยะแรก
นับถือนิกายมหายานแต่ก็ไม่ละทิ้งการนับถือผีสางเทวดา ซึ่งนับถือแต่เก่าก่อน ต่อมาเมื่อมาตั้งถิ่นฐานอยู่ในเขตที่ขอม
เคยปกครอง ก็หันมานับถือพระพุทธศาสนานิกายหินยานจากพวกขอม ซึ่งได้รับมาจากอีนเดียอีกทอดหนึ่ง
๓.ภาษา
ภาษาเขียนชาวไทยอีสานมีลักษณะเช่นเดียวกับชาวไทยภาคเหนือ ตัวอักษรของไทยภาคอีสานก็เหมือนตัว
อักษรของชาวเหนือ คือ มีสัณฐาณกลมซึ่งได้ต้นเค้ามาจากอักษรมอญโบราณ ในปัจจุบันชาวไทยภาคอีสานไม่สามารถ
เขียนอักษรเหล่านี้ได้แล้ว เพราะใช้ภาษาไทยเหมือนกันทั่วประเทศ เว้นแต่ภาษาพูดที่ยังมีลักษณะเป็นภาษาท้องถิ่น
กลับหน้าแรก