ดร.สุวิมล พุกประยูร "ลดความกระด้างด้วยความอ่อนโยน"
โดย มนตรี ประทุม

ครูผู้อุทิศตนและเปี่ยมด้วยความมุ่งมั่นที่จะคอยประคองชีวิตของเยาวชนตัวน้อยให้ไปยังฝั่งถึงแม้จะมีอุปสรรค ด้วยความผิดพลาดจากการเลือกที่จะสอนในวิชาชีพครูเมื่อครั้งอดีต ทำให้เธอผู้นี้ได้สัมผัสกับวิถีชีวิตที่ขาดของเด็กหลายๆ คนในสังคมนี้ เติมความรู้สึกที่ขาดหายให้เต็มสร้างคนให้เป็นคนที่สมบูรณ์แบบด้วยประสบการณ์ที่ไม่ได้เน้นที่หลักการ จนได้รับการเรียกขานว่า "แม่" กระทั่งเป็นผู้ได้รับเลือกให้เป็นหนึ่งในผู้ที่ได้รับรางวัลสตรีดีเด่นทางพระพุทธศาสนา (Outstanding Women in Buddhism Award) เนื่องในวันสตรีสากลแห่งสหประชาชาติ ประจำปี 2548

"ดิฉันเริ่มชีวิตการเป็นครูด้วยพ่อแม่เป็นครู จึงชอบอาชีพนี้มาตั้งแต่เด็กๆ ไม่คิดที่จะเปลี่ยนแปลง แรกสอนไม่มีวุฒิครู เพราะโรงเรียนเอกชนเขาไม่ต้องการวุฒิครู อยู่มา 9 ปี 3 โรงเรียน ตอนนั้นอาจารย์ที่เคยสอนตอน ป.7 บังคับให้ไปสอบโรงเรียนรัฐบาล ซึ่งตอนนั้นก็ไม่ได้ตั้งใจ เพราะเราคิดว่าโรงเรียนเอกชนมีรายได้ที่ดีกว่า

ผลปรากฏว่าสอบได้ แล้วเขาให้เลือกสถานที่สอนเพราะความไม่ตั้งใจที่จะเลือกเลยเลือกอยู่โรงเรียนที่ยากจน จึงได้ไปอยู่โรงเรียนพิบูลประชาสรรค์ซึ่งเป็น ร.ร.เด็กด้อยโอกาสในชุมชนเมืองในขณะนั้น ก็ต้องปรับตัวว่าจะสอนแบบที่สอนไม่ได้แล้ว จากนั้นได้ไปเรียนปริญญาตรีและปริญญาโท สาขาแนะแนว และจบปริญญาเอกสาขาการบริหารการศึกษา จากมหาวิทยาลัยเซาธ์ คุชราต ประเทศอินเดีย แล้วก็ย้ายไปเป็นผู้บริหาร ร.ร.โสตศึกษาสงขลาและชลบุรี ก็เลยเข้าไปอยู่ในวัฏจักรของโรงเรียนศึกษาสงเคราะห์ หลังจากเกษียณก็เป็นนักวิชาการอิสระทำหน้าที่ให้คำปรึกษาตามโรงเรียนต่างๆ ตอนนี้เป็นที่ปรึกษาวิชาการอยู่ที่ ร.ร.พิมานวิทย์ แถวถนนข้าวสาร"

ดร.สุวิมลเล่าถึงเด็กที่ได้สัมผัส ว่า

"จะเป็นเด็กที่ร่างกายมีปัญหา เด็กที่มีปัญหาทางด้านจิตใจ(เกเรเป็นพิเศษ) อาทิ โรงเรียนพิบูลประชาสรรค์ โรงเรียนโสตศึกษาต่างๆ และสอนเยาวชนที่ถูกศาลพิพากษา โรงเรียนเด็กที่บกพร่องทางลักษณะนิสัยและจิตใจ ซึ่งชื่อเรียกทางราชการนั้นไม่มี โดยชื่อโรงเรียนที่ใช้กันอยู่ก็ตั้งขึ้นกันเองเพื่อไม่ให้กระทบต่อสภาพจิตใตของเด็ก"

การเข้าถึงความรู้สึกของคนและต้องมารับภาระที่หนักกับการกล่อมเกลาจิตใจที่แข็งกระด้างให้อ่อนลง จำเป็นจะต้องมีวิธีที่จะสามารถเข้าถึงใจของเด็กๆ ได้

"คนเราจะต้องมีหลักโดยอาศัยธรรมะพื้นฐาน เริ่มที่ตัวของเราเองก่อนจะใช้หลักอิทธิบาท 4 คือ ฉันทะวิริยะ จิตตะ วิมังสา พอใจที่จะทำงานกับพวกเขาและต้องขมีขมันที่จะทำด้วย ส่วนตัวของเขาจะใช้ พรหมวิหาร 4 คือ เมตตา ถ้าเราไม่เมตตาเขาเราก็จะไม่รักเขา กรุณา อยากให้เขาเป็นสุขอยากให้เขาพ้นทุกข์ มุทิตา เมื่อไหร่เขาประสบความสำเร็จก็ยินดีกับเขา อุเบกขา ถ้าไม่ไหวเหนื่อยนักก็พักวางตัวเป็นกลาง ไม่ใช่ไม่ไหวต้องให้ตายกันไปข้างหนึ่งนั้นทำไม่ได้กับเด็กเหล่านี้ ต้องรู้จักผ่อนหนักผ่อนเบา สิ่งที่จะให้เขา คือ ใจ ยิ่งให้ยิ่งไม่มีวันหมด ยิ่งให้เท่าไหร่ยิ่งได้ เรายิ่งรักเขา เขาก็ยิ่งรักเรา"

การปรับรูปแบบการดำเนินชีวิตของเด็กๆ จะต้องมีกลวิธีและจะต้องเข้าใจธรรมชาติของเขา

"การสอนวิชาแนะแนวทำให้ต้องหากิจกรรมที่ทำให้เด็กได้อยู่ที่โรงเรียนนานที่สุด เพราะถ้าเด็กกลับบ้านก็ไม่เจอพ่อแม่ จะไปรวมกลุ่มกันทำกิจกรรมที่ไม่ดี ก็เลยตั้งห้องดนตรีเล็กๆ ใครอยากจะร้องอยากจะเล่นดนตรีก็ทำไป และจะสอนให้เด็กรู้จักการทำงาน ปล่อยให้เขาทำเองไม่มีการมาคอยบังคับ คอยดูแต่ว่าอย่าให้เขาใช้ของผิดประเภท อย่าใช้ของโดยไม่ประหยัด ต้องรู้จักรับผิดชอบสิ่งของที่ใช้ โดยเฉพาะเรื่องการฝึกอาชีพ

ยกตัวอย่างเด็กที่โรงเรียนโสตศึกษาสงขลา เป็นเด็กหูหนวก อยู่ประจำก็จะรุนแรงทำมุ้งลวดพังหมด ก็จะต้องทำมุ้งลวดใหม่ทั้ง 7 หอพัก จึงไปซื้อของจากร้านขายวัสดุและทำมุ้งลวดโดยมีข้อแม้ว่าจะต้องให้คนของเราฝึกงานที่ร้านคุณ ก็ส่งครูที่เป็นครูช่างอยู่แล้วไปฝึกก็เป็นงานง่ายเพราะมีพื้นฐานอยู่แล้ว จากนั้นก็หานักเรียนมาทำ ถือเป็นการฝึกงานเด็ก เมื่อเด็กทำเป็น ก็ขึ้นป้ายหน้าโรงเรียนว่ารับทำมุ้งลวด คนก็มาจ้างงานทำให้เด็กหูหนวกมีงานทำมีรายได้

ขณะเดียวกันอีกข้อแม้ ถ้าทำของโรงเรียนพัง เด็กกลุ่มนี้จะต้องซ่อมให้ฟรีๆ หลังจากนั้นก็ยังพังอยู่หลายหนก็ช่อมกันไป แต่ผลที่เกิดตามมาคือพี่ๆ จะห้ามเด็กเล็กๆ เข้าใกล้มุ้งลวด เพราะกลัวพัง ถ้าให้ทำเขาจะรักของที่เขาทำ"

ความคาดหวังที่จะเห็นลูกศิษย์เจริญเติบโตในวันข้างหน้า

"เป้าหมายสูงสุดคือ 1.เขาจะต้องพึ่งตนเองได้ เมื่อเขาจะพึ่งตัวเองได้ก็จะต้องอ่านหนังสือเป็น ต้องทำงานเป็น ต้องควบคุมตัวเองได้ 2.เขาต้องอยู่ในสังคมได้ คือ มารยาททางสังคมทั้งหลาย รู้จักทำตัวให้เป็นประโยชน์ 3.จะต้องให้เขามีอาชีพ จะต้องฝึกให้เขาทำงาน เขาจะค่อยๆ ซึมซับการทำงานไปเรื่อยๆ นี่คือสิ่งที่เราทำให้กับเด็ก"

การทำงานโดยไม่ได้หวังรางวัลหรือผลตอบแทนย่อมได้รับการยกย่อง ด้วยความอ่อนโยน ความจริงใจ ความรัก การให้ ทำให้เกิดอานุภาพของความอบอุ่น ทำให้คนที่อยู่รอบข้างรู้สึกได้ ซึ่งจะส่งผลสะท้อนออกมาทางการกระทำและจิตใจของเด็ก