นักศึกษาในโลกไร้เสียง

แดนซ์กระจาย แชตยามว่าง นั่งคิดคำสแลง ช่างเมาท์ช่างคุย เหล่านี้ล้วนเป็นกิจกรรมหลังการเรียนอันเคร่งเครียดของ 'นักศึกษาใบ้' ที่ไร้ความสามารถในการได้ยิน พวกเขา 100 กว่าชีวิตเรียนหนังสือโดยมี 'อาจารย์ล่าม' เป็นสื่อกลาง ช่วยแปลคำพูดของอาจารย์ผู้สอนเป็นภาษามือ ชีวิตในรั้วมหาวิทยลัยของพวกเขาเป็นอย่างไร เราจะพาคุณไปค้นหาคำตอบที่ 'มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต'

'สวนดุสิต' เปิดสาขาเฉพาะ

บ่ายวันนั้นฝนตกโปรยปราย ท้องฟ้าขมุกขมัว ผิดกับหัวใจของเราที่ดูจะพองโตกว่าปกติ เมื่อรู้ว่าจะมีโอกาสได้พูดคุยกับน้องๆนักศึกษาปริญญาตรี คณะครุศาสตร์ โปรแกรมวิชาการศึกษาพิเศษ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ผ่านการแปลของ 'อาจารย์เอ' คมคิด ศันสนะเกียรติ อาจารย์ล่ามภาษามือ ประจำมหาวิทยาลัย

รอยยิ้มสดใสของพวกเขาขณะเล่าถึงชีวิตในรั้วมหาวิทยาลัยสื่อถึงความสุขและความภาคภูมิใจอย่างที่ไม่สามารถบรรยายเป็นคำพูด

'แบงก์' ฉัตรชัย แย้มศิริ นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะครุศาสตร์ โปรแกรมวิชาการศึกษาพิเศษ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต บอกว่า มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิตเป็นมหาวิทยาลัยเดียวที่เปิดสาขาวิชาการศึกษาพิเศษ สำหรับนักศึกษาที่มีความบกพร่อง ไม่ว่าจะเป็น บกพร่องทางการเห็น บกพร่องทางการได้ยิน หรือบกพร่องทางร่างกาย

ที่นี่เป็นการเรียนร่วมกันระหว่างนักศึกษาปกติและนักศึกษาที่มีความบกพร่อง ซึ่งแบงก์ถือว่าเขาโชคดีมากที่สอบติดและได้เข้าเรียนที่นี่ เพราะทางมหาวิทยาลัยจัดการเรียนการสอนแบบพิเศษสำหรับเด็กที่มีปัญหาเรื่องการได้ยินโดยจะมีอาจารย์ล่ามคอยแปลสิ่งที่อาจารย์ประจำวิชานั้นๆสอน ทำให้เขาสามารถเข้าใจเนื้อหาวิชาต่างๆได้อย่างดี

" ความจริงอยากเป็นทหาร แต่คิดว่าคงฟังครูฝึกไม่ได้ยินเลยเลือกเรียนการศึกษาพิเศษ แล้วก็เรียนคอมพิวเตอร์(ยิ้ม) คือผมวางอนาคตว่าอยากทำงานด้านนี้ มันมีตลาดรองรับอยู่ อย่างที่ชลบุรี(บ้านเกิดของเขา)ก็มีบริษัทที่เปิดรับคนที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน ผมไม่ค่อยรู้สึกว่าผมแตกต่างจากคนอื่นนะ คงเพราะเพื่อนๆก็ไม่ได้ทำให้เรารู้สึกว่าเราผิดปกติ"

มีอาจารย์ล่าม-บัดดี้คอยช่วย

ขณะที่ พัชรพร นิธิอนันต์สกุล หรือ ยุ้ย นักศึกษาชั้นปีที่ 3 คณะครุศาสตร์ โปรแกรมวิชาการศึกษาพิเศษ ราชภัฏสวนดุสิต บอกว่า ถึงจะไม่สามารถเข้าใจที่อาจารย์สอนทั้ง 100% แต่ก็มี 'บัดดี้' ที่เป็นนักศึกษาปกติคอยให้ความช่วยเหลือ นอกจากนั้นเพื่อนๆในห้องยังช่วยจดเลกเชอร์ให้ด้วย เพราะห่วงว่าคนที่มีปัญหาทางการได้ยินอาจจดไม่ทันเพราะต้องคอยดูมืออาจารย์ล่ามอยู่ตลอดเวลา ซึ่งน้ำใจจากเพื่อนๆไม่ใช่แค่ทำให้ยุ้ยเรียนรู้เรื่องและสอบผ่านมาจนถึงปี 3 เท่านั้น แต่ยังรู้สึกอบอุ่นและซาบซึ้งกับมิตรภาพที่ได้รับ

" ตั้งแต่เข้ามาปี 1 อาจารย์ก็จะให้จับคู่กับเพื่อนที่ปกติเพื่อเป็นบัดดี้กัน ก็แล้วแต่ความสมัครใจ คือเพื่อนๆส่วนใหญ่เขาก็อยากรู้จักภาษามือ ก็เสนอ ตัวมาเป็นบัดดี้ คอยช่วยเหลือเรา ให้ยืมเลกเชอร์บ้าง ช่วยเขียนอธิบายจุดที่เราไม่เข้าใจบ้าง หรือถ้าไม่เข้าใจจริงๆก็จะให้อาจารย์ล่ามช่วยติวให้เคยสอบเข้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพราะทราบว่าเขาเปิดรับนักศึกษาพิการ แต่สอบไม่ติด ตอนนั้นคนที่พิการทางหูไม่มีใครสอบได้เลย มีแต่คนพิการทางตา แต่ก็ถือว่าโชคดีนะ เพราะถ้าได้ที่ธรรมศาสตร์คงจะเรียนยากกว่าที่นี่มาก เพราะเขาไม่มีอาจารย์ล่ามคอยแปลให้เหมือนที่นี่ "

นักเรียนใบ้กว่า 100 คน

นักศึกษาที่เข้าเรียนในโปรแกรมการศึกษาพิเศษ ราชภัฏสวนดุสิต นั้นมีที่มาหลากหลาย แต่ส่วนใหญ่จะจบชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายจากโรงเรียนเศรษฐเสถียร โรงเรียนซึ่งสอนเด็กที่มีความบกพร่องทางการได้ยินโดยเฉพาะ จากโรงเรียนศรีสังวาลย์ ซึ่งเป็นโรงเรียนสอนคนพิการ หรือโรงเรียนคนพิการประจำจังหวัดต่างๆ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุวิมล อุดมพิริยะศักย์ ผู้อำนวยการศูนย์การศึกษาพิเศษ ราชภัฏสวนดุสิต ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ริเริ่มโครงการการศึกษาพิเศษ ที่เปิดสอนสำหรับนักศึกษาที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน บกพร่องทางการเห็น และบกพร่องทางร่างกาย บอกว่า

"โครงการการศึกษาพิเศษ เป็นการเรียนการสอนระดับปริญญาตรี 4 ปี ซึ่งตอนนี้สวนดุสิตเรามีนักศึกษาที่มีปัญหาเฉพาะด้านการได้ยิน 106 คน ก็มีทั้งผู้หญิงผู้ชาย เราให้เรียนร่วมกับนักเรียนปกติเพราะทำให้พัฒนาการทางการสื่อสารของเขาดีขึ้น ซึ่งตรงนี้สำคัญมากเพราะจะทำให้เขาอยู่ในสังคมข้างนอกได้

บางคนจบ ม.6 มาจากโรงเรียนคนพิการทางหูโดยเฉพาะ เขาก็จะไม่สามารถอ่านปากคนอื่นได้ เพราะใช้แต่ภาษามือมาโดยตลอด แรกๆมาเรียนที่นี่เขาก็มีปัญหาเหมือนกัน แต่พอขึ้นปี 2 ปี 3 ก็อ่านปากคล่อง แต่บางคนมาจากโรงเรียนเรียนร่วม คือเป็นโรงเรียนสามัญที่รับนักศึกษาพิการเข้าเรียนด้วยก็จะดีหน่อยเพราะคุ้นกับการสื่อสารกับคนปกติอยู่แล้ว"

นิยมเรียนเพื่อเป็นครูคนพิการ

นักศึกษาซึ่งมีความบกพร่องทางการได้ยินนิยมเข้ามาเรียนในโปรแกรมการศึกษาพิเศษ ซึ่งเรียนวิชาที่เกี่ยวกับการสอนนักเรียนนักศึกษาที่มีปัญหาในการได้ยิน ด้วยหวังที่จะจบออกไปเป็นครูบาอาจารย์ตามโรงเรียนสอนคนพิการ เพราะมองว่าเป็นสาขาที่มีงานรองรับมากที่สุด และเป็นงานที่สามารถสื่อสารกับผู้อื่นได้ง่าย เพราะเป็นคนที่มีปัญหาทางการได้ยินเหมือนกัน ใช้ภาษามือเหมือนกัน แต่ปัญหาก็คือโรงเรียนเหล่านี้มีอยู่ไม่มาก และตำแหน่งงานค่อนข้างจำกัด

'ดุ๊ก' กฤษฎา กันทาเปี้ย นักศึกษาชั้นปีที่ 3 คณะครุศาสตร์ โปรแกรมการศึกษาพิเศษ ราชภัฏสวนดุสิต บอกว่า ความจริงเขาอยากเรียนบัญชี เพราะชอบตัวเลข อีกทั้งเป็นงานที่สามารถทำคนเดียวได้ ไม่ต้องติดต่อสื่อสารกับแผนกอื่นมากนัก แต่ไม่มีที่ไหนเปิดสอน จึงต้องมาเรียนในคณะครุศาสตร์ ซึ่งแน่นอนว่าจบออกมาจะต้องเป็นครู

"แม่ผมอยากให้เรียนครู แต่ผมไม่ชอบ ไม่อยากวุ่นวายกับคนเยอะๆ แล้วเท่าที่เห็นคนที่บกพร่องทางหูจบบัญชีก็มีคนรับเข้าทำงานนะ" ดุ๊กบอกอย่างมีความหวัง

แนะนำให้เน้นสายอาชีพ

อย่างไรก็ดี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุวิมล ชี้ถึงปัญหาของนักศึกษาที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน ว่า ปัญหาตอนนี้คือไม่มีสถาบันไหนเปิดรับนักศึกษาที่เป็นใบ้หรือพิการทางหู เนื่องจากเป็นการยากที่จะให้เด็กเหล่านี้เรียนร่วมกับเด็กปกติ เพราะไม่สามารถฟังที่อาจารย์สอนได้ การจดเลกเชอร์อย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะทำให้เด็กเข้าใจในเนื้อหา หากจะเปิดรับทางมหาวิทยาลัยจะต้องเตรียมอาจารย์ล่ามภาษามือไว้รองรับ ซึ่งเป็นเรื่องที่ค่อนข้างยุ่งยาก เพราะอาจารย์ล่ามเหล่านี้นอกจากจะรู้ภาษามือแล้วจะต้องมีความรู้พื้นฐานในสาขาวิชาต่างๆด้วยจึงจะสามารถสื่อสารให้นักศึกษาพิการทางหูเข้าใจได้

" ปัญหามาตกหนักที่สวนดุสิต คือเราเปิดสอนอยู่ที่เดียว เด็กเหล่านี้เขาไม่รู้จะไปเรียนที่ไหนก็แห่มาเรียนที่เรา ซึ่งบางครั้งมันไม่ตรงตามความต้องการของเด็ก เด็กบางคนอยากเรียนบัญชี บางคนอยากเรียนคอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นงานที่เขาจบไปแล้วมีงานทำ แต่เราไม่มีตรงนี้ เราเปิดสอนคณะครุศาสตร์อย่างเดียว เนื่องจากทีแรกตั้งใจจะเปิดสอนเพื่อผลิตนักศึกษาที่จะจบออกไปเป็นครูสอนคนพิการ เราก็สอนวิชาทั่วไป แล้วก็สอนภาษามือด้วย

แต่พอเรียนครูกันเยอะๆจบออกไปก็ไม่มีงานทำ เพราะตำแหน่งมันจำกัด ก็สงสารเขานะ เขาเกิดมาไม่สมบูรณ์ก็อยากเหมือนคนอื่นๆ อยากจบปริญญาตรี คือมันเป็นความภาคภูมิใจของเขา แต่ความจริงอยากแนะให้เขาเรียนสายวิชาชีพมากกว่า เช่น เรียนศิลปะ ช่างยนต์ ช่างตัดเย็บ เพราะอาชีพพวกนี้จบมาแล้วมีงานรองรับ"

ด้าน 'อาจารย์เอ' คมคิด อาจารย์ล่ามภาษามือ ประจำมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต บอกว่า

" ปัญหาอย่างหนึ่งในการเรียนของคนพิการทางหูคือ ความยากในการเขียน เพราะภาษาเขียนกับภาษามือที่เขาใช้อยู่มันสลับตำแหน่งกันหมด คล้ายภาษาไทยกับภาษาอังกฤษที่แปลย้อนหน้าย้อนหลังกัน อีกอย่างภาษามือคือการจำเป็นท่าๆ แล้วเอามาเรียงผสมกัน ผิดกับการผสมคำในภาษาไทย ดังนั้น เวลาเขามาเรียนเขียนส่วนใหญ่จะจำเป็นคำๆแล้วเอามาต่อกัน เขาเลยงงๆ ต้องใช้เวลามาก"

แดนซ์กระจาย

นอกจากการเรียนแล้ว นักศึกษาไร้เสียงเหล่านี้ก็มีชีวิตสนุกสนาน ไม่ต่างจากวัยรุ่นทั่วไป หลายคนคงแปลกใจหากเข้าไปทักทายสาวน้อยที่โชว์ลีลาโยกย้ายแดนซ์กระจายอยู่ตรงหน้าแล้วเธอบุ้ยใบ้บอกว่าเธอพูดไม่ได้และฟังไม่ได้ยิน เป็นไปได้อย่างไรที่เธอไม่ได้ยินเสียงแต่กลับเต้นตามสเต็ปอย่างไม่ผิดเพี้ยน

สาวน้อยเปรี้ยวปรี๊ด 'น้องอัน' อัญชลี วงศ์วัง นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะครุศาสตร์ โปรแกรมการศึกษาพิเศษ ราชภัฏสวนดุสิต เล่าด้วยสายตาร่าเริง ว่า เธอชอบเต้นรำมาก โดยเฉพาะลีลาศ ถึงแม้จะไม่ได้ยินเสียงเพราะความสามารถในการได้ยินของเธอเท่ากับศูนย์ แต่เธอสามารถจับจังหวะดนตรีได้จากความรู้สึก ยิ่งเป็นจังหวะที่รุนแรงเธอก็ยิ่งสัมผัสได้ง่าย นอกจากเธอจะดูจากจังหวะการเต้นของคนอื่นแล้วเธอยังอาศัยโสตสัมผัสที่อาจไม่มีในคนทั่วไปเป็นตัวกำหนดจังหวะในแต่ละก้าวได้อย่างน่าทึ่ง

" เพื่อนๆในกลุ่ม(กลุ่มที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน)ก็ชอบเต้นเหมือนกัน ส่วนใหญ่จะเป็นผู้หญิง พวกผู้ชายชอบเล่นกีฬามากกว่า ก็ไปเที่ยวตามผับทั่วไปเหมือนคนอื่นๆน่ะค่ะ ไปกันทีหลายๆคน บางครั้งก็ไปกับเพื่อนที่ปกติ แต่ส่วนใหญ่จะเต้นลีลาศในชมรมของมหาวิทยาลัยมากกว่า ก็คอยดูคนอื่นว่าเขาก้าวขาอย่างไร คอยจับจังหวะเอา ว่างๆก็ไปเต้น สนุกดี"

ส่วน 'น้องจอย' สิริพร ถิรโสตถินานนท์ นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะครุศาสตร์ โปรแกรมวิชาการศึกษาพิเศษ ราชภัฏสวนดุสิต เพื่อนร่วมก๊วน บอกว่า

" เคยไปเต้นรำในเธค สนุกมาก เต้นถูกสเต็ปบ้างไม่ถูกบ้าง บางช่วงก็มั่วๆเอา ตลกมากมีหนุ่มๆเข้ามาคุยด้วย แบบว่าเข้ามาขอเบอร์โทร. เราก็บอกเขาไปว่าเราพูดไม่ได้ เขาก็แปลกใจ อาจคิดว่าเราโกหกมั้ง (ยิ้มขำๆ) แต่เสียดายได้ไปแค่หนเดียวเอง"

ชอบละครทีวี

กิจกรรมหนึ่งที่น้องๆซึ่งมีปัญหาทางการได้ยินชื่นชอบกันมากก็คือการดูละครโทรทัศน์ โดยเฉพาะสาวๆบอกตรงกันว่าเป็นความบันเทิงที่หาง่าย และรู้สึกสนุกไปกับบทบาทของตัวละคร เพราะถึงเธอจะไม่ได้ยินว่าตัวละครพูดอะไรกันบ้าง แต่เธอก็สามารถอ่านจากปากของผู้แสดง อีกทั้งภาพที่ปรากฏบนจอสี่เหลี่ยมยังสามารถสื่อถึงอารมณ์ ความรู้สึก และเนื้อเรื่องที่ดำเนินไปได้เป็นอย่างดี

อัญชลี พูดติดตลก ว่า " คงเพราะละครไทยเข้าใจง่ายมั้ง เนื้อเรื่องก็คล้ายๆกันเกือบทุกเรื่อง เลยเดาได้ (ยิ้ม) ชอบดูแฟชั่นของดาราด้วย ปู ไปรยา (ไปรยา สวนดอกไม้) นี่ดาราในดวงใจเลย ชอบเขาสวยดี หนังสือพวกกอซซิป ประเภทแอบถ่ายดารา พวกเราก็ชอบอ่านนะ ก็อ่านตามเพื่อนคนอื่นๆด้วย(เพื่อนนักศึกษาปกติ)"

ส่วนกิจกรรมโปรดของวัยรุ่นชายที่มีปัญหาทางการได้ยินมักเป็นกิจกรรมด้านกีฬา โดยเฉพาะฟุตบอลดูจะฮอตสุด ทั้งลงเล่นเองในสนามและดูการแข่งขันทีมสโมสรต่างๆ

ฉัตรชัย พูดถึงกีฬาสุดโปรดของเขาและเพื่อนๆ ว่า " ก็ดูบอลแมตช์สำคัญๆ คู่เด่นๆนี่เชียร์มันมาก นั่งดูกันหลายๆคนทั้งเพื่อนที่ปกติแล้วก็คนที่เป็นเหมือนผม สนุกครับ นักกีฬาที่เป็นฮีโร่ของผมก็ต้องนี่เลย ซีเนอดีน ซีดาน มิดฟิลด์ของฝรั่งเศส เท่มากๆ"

ช่างพูดช่างคุย

อีกอย่างที่ทำให้เราแปลกใจคือ ธรรมชาติอย่างหนึ่งของผู้ที่เป็นใบ้และบกพร่องทางหูคือ 'ชอบพูดชอบคุย' ซึ่งอาจจะเป็นการทดแทนความรู้สึกที่เขาไม่สามารถเปล่งเสียงออกมาก็เป็นได้

'อาจารย์เอ' อาจารย์ล่ามภาษามือ อธิบายว่า

" เด็กที่มีปัญหาในการได้ยินมักจะชอบคุย คือเขาอยากสื่อสารกับคนอื่น ทั้งกับคนปกติและคนที่เป็นใบ้เหมือนกัน เขาก็จะพยายามจะสื่อสารมากกว่าคนปกติ ถ้าเขาพอเปล่งเสียงได้ก็จะอือๆอาๆ คือพยายามคุยกับเรา บางคนไม่เข้าใจก็อาจจะรำคาญ ก็อยากให้เข้าใจเขาหน่อย แม้แต่คุยกันเองก็จะเหมือนกับแย่งกันพูด(หัวเราะ)

โชคดีว่าที่สวนดุสิตจะมีนักศึกษาปกติที่อยากเรียนภาษามือค่อนข้างเยอะ บางคนก็เรียนเพราะอยากรู้เฉยๆ แต่บางคนก็เรียนเพื่อที่จะไปเป็นอาจารย์สอนนักเรียนหรือเป็นล่ามให้แก่นักศึกษาที่มีปัญหาทางการได้ยิน เมื่อมีคนเรียนภาษามือเยอะ เด็กที่บกพร่องในการได้ยินเขาก็มีเพื่อนๆที่สามารถสื่อสารและพูดคุยกับเขามากขึ้น นอกจากเด็กกลุ่มนี้จะรู้สึกว่าเขามีเพื่อนแล้ว คนปกติทั่วไปก็ยังเข้าใจเขามากขึ้นด้วย"

อาจารย์เอ ยังเล่าถึงการเรียนภาษามือเพื่อจะสื่อสารกับคนใบ้ ว่า สำหรับคนปกติแล้วเป็นสิ่งที่ค่อนข้างจำยาก เนื่องจากมีท่าทางจำนวนมาก มีคำเป็นพันๆคำ นอกจากนั้นแต่ละประเทศก็ใช้ภาษามือไม่เหมือนกัน ผิดกับภาษาอังกฤษที่ใช้เป็นภาษาสากล สำหรับภาษามือที่ใช้ในประเทศไทยนั้นก็มีต้นแบบมาจากสหรัฐฯเช่นกัน แต่มีท่าทางบางท่าที่ต่างออกไปบ้าง

"คนใบ้จากประเทศญี่ปุ่นก็อาจจะคุยกับคนใบ้ไทยไม่รู้เรื่อง แต่โดยทั่วๆไปจะใช้ภาษามือแบบสหรัฐ คนที่อยากเรียนภาษามือจริงๆต้องหัดใช้บ่อยๆจึงจะจำได้ ซึ่งผู้ที่สนใจสามารถมาสมัครเรียนภาษามือที่สวนดุสิตได้ เราเปิดสอนทั้งนักศึกษาในราชภัฏสวนดุสิตและบุคคลทั่วไป "

ขณะที่ พัชรพร บอกกับเราแบบภูมิใจนิดๆว่า

" เชื่อไหม เวลาคนใบ้แอบเมาท์คนปกติน่ะ คนปกติไม่รู้เรื่องหรอก เพราะเขาอ่านภาษามือไม่ออก แต่ถ้าคนปกตินินทาพวกเรา เรารู้นะเพราะเราอ่านปากออก" เธอยิ้มสดใส แต่แววตาแอบเจ้าเล่ห์เล็กๆ

ถึง'ใบ้'ก็ใช้ภาษาสแลง

น้องๆที่มีปัญหาการได้ยินบอกว่าพวกเขาก็มีคำสแลงใช้กันในกลุ่มเพื่อนๆ เหมือนกับวัยรุ่นปกติทั่วไปเหมือนกัน โดยจะเป็นการคิดท่าทางกันขึ้นมาเอง ซึ่งจะไม่มีในภาษามือที่ใช้กันเป็นสากล คำสแลงก็จะนำมาจากที่ได้เห็นได้อ่านตามสื่อต่างๆทั่วไป ไม่ว่าจะเป็น กิ๊ก , เหนี่ยว , โชว์พาว, ชิวๆ , ฯลฯ

อัญชลี พูดถึงภาษาแสดงในกลุ่มผู้มีปัญหาในการได้ยินให้เราฟังว่า

"ส่วนใหญ่จะเป็นคำที่เขาใช้กันทั่วไป อย่าง 'กิ๊ก' ก็ทำอย่างนี้ (เธอทำท่าให้ดู-จดนิ้วโป้งกับนิ้วชี้ กำอีก 3 นิ้วที่เหลือ ทั้งมือซ้ายและขวา แล้วจดปลายนิ้วที่จีบทั้ง 2 มือมาชนกัน) เราก็คิดกันว่าจะทำท่ายังไง ก็ใช้กันในกลุ่มมากกว่า ถ้าไปเจอคนที่เป็นใบ้ทั่วไปเขาก็ไม่รู้เรื่องกับเรา ก็เอาไว้คุยกันสนุกๆ"

การพูดคุยครั้งนี้ ถึงน้องๆจะไม่ได้ยินที่เราถาม ไม่อาจตอบเราด้วยภาษาพูด แต่ดูจากรอยยิ้มของเขาแล้ว เชื่อว่าแม้ถนนสายการศึกษาของเขาจะไม่ได้ โรยด้วยกลีบกุหลาบเช่นเด็ดปกติทั่วไป แต่เขาก็มีความสุข มีความภาคภูมิใจ และที่สำคัญเขามี 'ความฝัน' ไม่ต่างจากเด็กคนอื่น