ธรรมชาติ-สิ่งแวดล้อม: เสียงจากโลกเงียบ

อินดี้ บันทึก "ลีลาการเคลื่อนไหวมือ สีหน้า และท่าทางของเขา ทำให้ฉันอึ้ง ทึ่ง ไปกับสิ่งที่ได้เห็น มันเหมือนกับศิลปะการแสดงที่นำมาใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน ราวกับว่า...นักแสดงละครเวทีกำลังสวมบทบาทของตัวเองโลดแล่นในชีวิตจริง...

"เขากำลังบอกอะไรหรือ ?" ฉันเอ่ยถามเพื่อนที่อยู่ข้างๆ เธอเป็นล่ามภาษามือ วิชาชีพใหม่ที่เพิ่งเริ่มมีคนสนใจมาเมื่อ 2 - 3 ปีที่แล้ว เธอยิ้มก่อนจะแปลด้วยน้ำเสียงที่กลมกลืนไปกับสีหน้า ท่าทางของ "เขา" ที่กำลังเคลื่อนไหวมือ

"อ๋อ...เขาบอกว่า..." เธอเงียบไปนิดนึงก่อนจะพูดต่อด้วยน้ำเสียงที่เป็นทางการขึ้น "ผมเป็นคนหูหนวกครับ เรียนจบชั้น ม.3 จากโรงเรียนของคนที่มีการได้ยิน ผมอยากเรียนต่อในระดับมหาวิทยาลัย แต่ผมก็รู้ว่าตัวเองไม่มีความสามารถพอ จึงคิดที่จะหางานในลักษณะงานช่างฝีมือ เช่น ซิลค์สกรีน หรือวาดภาพ ผมว่าผมสามารถทำได้ดีครับ"

เธอจบคำพูดเกือบจะพอดีกับมือของเขาที่หยุดเคลื่อนไหว.. เขายิ้มให้ฉันพลาง มองล่ามภาษามือของเขาสลับกันไป ฉันยิ้มให้เขา ก่อนจะหันไปถามเธอผู้เป็นล่ามฯ ว่า

"เขาชื่ออะไรเหรอ แล้วเขาไม่ได้ยินมาตั้งแต่เมื่อไร"
เธอเคลื่อนไหวมือแทบจะทันทีที่ได้ยินคำถามจากฉัน เขายิ้มก่อนจะตอบกลับด้วยภาษามือ ซึ่งแปลเป็นเสียงจากปากของเธอว่า

"ผมชื่อตระการครับ หูหนวกตอนอายุ 3 ขวบ เพราะตกบันได หูก็เลยไม่ได้ยิน"
"แล้วคุณสื่อสารกับคนในครอบครัวอย่างไร ใช้ภาษามืออย่างที่คุณใช้อยู่นี่เหรอคะ"
"ไม่ครับ ส่วนใหญ่ก็ใช้นิ้วชี้ๆ บ้าง อ่านปากเวลาเขาพูดบ้าง หรือไม่ก็ใช้ท่าทางธรรมชาติ ผมก็ไม่ค่อยเข้าใจหรอกครับ ที่โรงเรียนก็เหมือนกัน ผมเรียนไม่รู้เรื่องหรอก เพราะครูเอาแต่พูด ผมอ่านปากครูไม่ทันหรอกครับ บางทีก็เข้าใจไปคนละเรื่อง ครูใช้ภาษามือไม่ได้ เวลาเรียนผมก็เลยได้แต่ลอกสิ่งที่ครูเขียนใส่สมุดโดยไม่รู้ความหมายเลยสักนิดว่าหมายความว่าอย่างไร พอเรียนจบมาผมก็เลยอ่านหนังสือได้ไม่ดี ไม่เข้าใจความหมายจริงๆ ของประโยคที่อ่าน ส่วนภาษามือผมก็มาเรียนหลังจากเรียนจบแล้ว ผมได้ไปที่สีลม ที่ร้านแมคโดนัลด์ ีที่นั่นมีคนหูหนวกไปรวมตัวกันมากในตอนกลางคืน ผมก็เข้าไปคลุกคลีกับพวกเขา เรียนรู้ภาษามือจากพวกเขา จนถึงตอนนี้ผมก็รู้สึกมีความสุขมากขึ้น เพราะผมมีกลุ่มเพื่อนที่สื่อสารกันเข้าใจ มีคนที่เข้าใจความเป็นหูหนวก รวมทั้งมีล่ามภาษามือที่ช่วยให้ผมเข้าใจคนที่มีการได้ยินมากขึ้น และสื่อสารกับคนที่มีการได้ยินได้"

เขาจบภาษามือด้วยสีหน้ายิ้มละไม บ่งบอกว่าเขามีความสุขจริงๆ กับปัจจุบันของเขา ฉันเองก็ "คิดว่า" เข้าใจเขามากขึ้น เมื่อเราแยกจากกัน ฉันกับเพื่อนซึ่งเป็นล่ามภาษามือร่วมทางเดียวกัน เธอให้ข้อมูลเพิ่มเติมที่ทำให้ฉันเหมือนได้ยินเสียงจากโลกเงียบที่ฟังดูแล้วก็มีสีสัน และสดใสไม่แพ้โลกของคนที่มีการได้ยินอย่างเราเลย

"คนหูหนวกพูดไม่ได้ก็เพราะเขาไม่ได้ยิน จึงไม่สามารถเลียนเสียงได้ ทั้งที่เขาไม่ได้มีความปกติในการพูดเลย ถ้าฝึกจริงๆ จังๆ เขาก็สามารถพูดได้ มีคนหูหนวกบางคนที่ถูกฝึกพูดมา เขาก็สามารถพูดได้ บางคนพูดได้ชัดเกือบ 90% เชียวนะ และคนหูหนวกก็มีวิถีชีวิต มีวัฒนธรรมที่เป็นของตัวเองเหมือนกัน มุมมองต่อสิ่งหนึ่งของคนหูหนวกจะแตกต่างจากคนที่มีการได้ยินมอง อย่างเช่น เราเห็นคนโกรธ ที่พูดเสียง
แข็งๆ แต่ทำหน้าเฉยๆ เราก็รู้ว่าเขากำลังรู้สึกโกรธ แต่คนหูหนวกไม่รู้ เพราะไม่ได้ยินน้ำเสียง เห็นแต่สีหน้าก็เดาไปว่าเขาคงจะเฉยๆ ไม่มีอะไร หรือบางทีเรามองอะไรแบบผ่านๆ แต่คนหูหนวกกลับมองเห็นรายละเอียดของสิ่งนั้นลึกลงไปอีก เป็นเพราะว่าคนหูหนวกเรียนรู้โดยผ่านทางการมอง
เห็น ดังนั้นความคิดของเขาจึงเป็นภาพ และภาษามือ ในขณะที่เราคิดเป็นภาพและเสียง คนหูหนวกสื่อสารด้วยภาษามือ จึงต้องมีล่ามภาษามือช่วยสื่อสารในบางกรณี แต่หากไม่มีล่ามเขาก็จะใช้วิธีการเขียน ซึ่งภาษาไทยของเขาก็จะไม่ดีนัก เพราะการเรียนที่ครูไม่สามารถอธิบายให้เขาเข้าใจได้ เขาจึงเห็นคำศัพท์แต่ไม่รู้ความหมายของคำ ภาษาไทยที่ใช้ก็ใช้ไวยากรณ์แบบภาษามือซึ่งเรียงลำดับแตกต่างจากภาษาไทย...

ปัจจุบันคนหูหนวกดูมีความสุขมากกว่าคนหูหนวกในอดีต เพราะมีล่ามภาษามือมากขึ้น การศึกษาเริ่มดีขึ้นบ้าง มีหน่วยงานของรัฐและเอกชนที่เริ่มหันมาสนใจคนหูหนวกมากขึ้น เริ่มให้การสนับสนุนมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีสื่อที่ช่วยให้เขาสามารถสื่อสารติดต่อกันได้ง่ายขึ้น เช่น โทรศัพท์มือถือ และอินเตอร์เน็ต"

"โทรศัพท์มือถือ ?" ฉันงง นึกไม่ออกว่าคนหูหนวกจะใช้โทรศัพท์สื่อสารกันได้อย่างไร ก็เขาไม่ได้ยินนี่นา เธอยิ้มก่อนจะตอบว่า
"แหม...ก็ส่ง SMS สิจ๊ะ ภาษาไทยของเขาอ่านแล้วก็งงดีเหมือนกันนะ ว่างๆ จะพาไปหาอ่านดีไหม"
เธอบอกยิ้มๆ ฉันยังงงอยู่

"อ้าว แล้วจะได้ยินยังไงเวลาโทรศัพท์ดัง ?"
"อ้าว ก็เปิดระบบสั่นสิจ๊ะแม่คุณ"
ฉันถึงบางอ้อ... เมื่อแยกกันกับเพื่อนล่ามที่แสนดี ฉันก็เลยตั้งใจว่าฉันจะเป็นคนหนึ่งล่ะที่เป็นเสียงให้กับคนหูหนวก... จากวันนั้นถึงวันนี้ 7 ปีแล้วนะที่ฉันได้ก้าวเข้ามาสู่กันเป็นเสียงหนึ่งในโลกเงียบ "