เซอร์เบียก้าวล้ำ เปิดโรงหนังเพื่อคนตาบอด

โรงหนังเพื่อคนพิการหูหนวกตาบอดมีการริเริ่มขึ้นแล้วในหลายประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่พัฒนาแล้ว เช่น สหรัฐ แคนาดาและเกาะอังกฤษ แต่สำหรับประเทศบนคาบสมุทรบอลข่าน
ซึ่งควันไฟสงครามจากการต่อสู้แบ่งแยกประเทศเพิ่งจางหายได้ไม่กี่ปี อย่างเซอร์เบีย การเปิดโรงฉายหนังสำหรับคนตาพิการแห่งแรกนับเป็นการบุกเบิกที่ไม่ธรรมดาทีเดียว
โรงหนังเล็กๆ แห่งนี้ตั้งอยู่ในย่านธุรกิจกลางกรุงเบลเกรด ดำเนินการโดยสมาคมเพื่อคนตาบอดในเซอร์เบีย ห้องฉายหนังของที่นี่ดัดแปลงขึ้นมาง่ายๆ ด้วยการติดตั้งชุดหูฟังไว้ที่เก้าอี้และโต๊ะ ช่วยอำนวยโอกาสแก่ผู้ชมที่ไม่สามารถมองเห็นภาพยนตร์บนจอฉายด้านหน้า แต่สามารถเข้าถึงอารมณ์ของหนังได้ผ่านเสียงบรรยาย
สมาคมตั้งเป้าหมายว่าจะได้รับการตอบรับจากคนตาพิการที่ขึ้นทะเบียนไว้ 25,000 ราย ที่สามารถเข้าใจภาษาเซอร์โบ-โครแอต ที่เรียกกันแต่เดิมก่อนที่ประเทศยูโกสลาเวียเก่าแห่งนี้จะแตกเป็นหลายชาติหลายแคว้นได้
"ผมปิ๊งไอเดียนี้เมื่อนานมาแล้ว ตอนที่ผมพยายามดูหนังบางเรื่องกับภรรยาของผม" บรันโก มาทิก ประธานของสมาคมโฮเมอร์ เล่า "มันเป็นไปไม่ได้เลยที่เธอจะช่วยอ่านคำบรรยายให้ผมฟังพร้อมๆ กับต้องเล่าไปด้วยว่ากำลังเกิดอะไรขึ้น ภาพบนจอเป็นอย่างไร นักแสดงกำลังแสดงสีหน้ายังไง"
การดัดแปลงคำบรรยายภาพยนตร์แต่ละเรื่อง ซึ่งใช้งบประมาณราว 80,000 ดินาร์ (หรือกว่า 46,000 บาท) ทำโดยเหล่าอาสาสมัคร ซึ่งจะช่วยบรรยายรายละเอียดของฉากและการเคลื่อนไหวของนักแสดง และรวมถึงบทสนทนาเป็นภาษาเซอร์เบีย
"ด้วยการฟัง ใจของเราสามารถมองเห็นภาพที่พวกคุณมองเห็นกันง่ายๆ ด้วยดวงตาได้" มาทิกกล่าวกับข่าวรอยเตอร์
หูฟังในโรงหนังพิเศษโรงนี้จะแยกถ่ายทอดเสียงเป็นซ้าย-ขวา โดยข้างซ้ายจะเป็นเสียงบรรยายภาษาเปอร์เซีย ส่วนข้างขวาจะเป็นเสียงซาวด์แทรคของภาพยนตร์ต้นฉบับ รวมทั้งเสียงสนทนาของตัวละคร เหตุผลน่ะหรือ มาทิกตอบสั้นๆ แค่ว่า "จะหาใครแทนที่ลอเรนซ์ โอลิเวียร์ อย่างในเรื่อง Hamlet ได้ล่ะครับ"
การจะดูภาพยนตร์โดยที่สายตามองไม่เห็นภาพนั้นต้องใช้การฝึกและสมาธิ สำหรับมาทิก ซึ่งเริ่มตาบอดในวัยเด็ก คงไม่ยากเกินไปหากจะจินตนาการตามเสียงบรรยาย แต่สำหรับคนที่ตาพิการแต่กำเนิด มันก็คงไม่ต่างจากการฟังละครทางวิทยุ
"เรื่องราวเดินหน้าเร็วจังค่ะ" ซูซานนา สาววัย 15 บอกหลังหนังจบ "คุณต้องมีสมาธิมากจริงๆ จึงจะดูรู้เรื่อง หนูอาจไม่ได้ตั้งใจเก็บทุกรายละเอียด แต่มันก็ไม่สำคัญเท่าไหร่หรอกว่าเก้าอี้มีสีอะไร หรือดอกไม้ในแจกันถูกจัดไว้ยังไง หนูสนใจเรื่องเกี่ยวกับคนมากกว่า"
ที่น่ายินดีสำหรับคนตาพิการในเซอร์เบียก็คือ ภาพยนตร์ 10 เรื่องแรกที่ถูกเลือกมาดัดแปลงสำหรับฉายในโรงแห่งนี้ช่วงนิทรรศการนาน 3 วัน ที่จัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองการเปิดโรงภาพยนตร์ อุดมด้วยหนังคุณภาพที่คอหนังตาดีๆ ย่อมไม่พลาด อาทิ "Citizen Kane" หนังคลาสสิกติดทำเนียบหนังดีที่สุดตลอดกาล หรือหนังออสการ์อย่าง "American Beauty" และ "The Pianist" ยังมีหนังศาสนา "The Passion of the Christ" อีกเรื่อง
ต่อไปจะมีการจัดฉายหนังเรื่องใหม่ทุกๆ เดือน โดยสมาคมตั้งเป้าจะนำ "ภาพยนตร์ 100 เรื่องที่ดีที่สุดตลอดกาล" มาดัดแปลงทำคำบรรยายให้ครบและส่งไปยังห้องสมุดเพื่อคนตาพิการในเซอร์เบีย, มอนเตเนโกร, โครเอเชีย และบอสเนีย ที่ซึ่งมีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนตาพิการน้อยมาก
ในความเห็นของซูซานา และ บิลยานา เพื่อนวัย 14 ของเธอ นี่คือการเริ่มต้นใหม่
"เพราะหนูสามารถได้ยินว่าขณะนั้นตัวละครอยู่ตรงไหนแล้ว พวกเขามีปฏิกิริยาแบบไหน เคลื่อนไหวยังไง หนูจินตนาการฉากนั้นขึ้นเองในหัว" คำอธิบายจากบิลยานา ซึ่งแทบอดใจรอเปรียบเทียบ "หนังฉบับของเธอ" กับของซูซานาไม่ไหว
"ภาพยนตร์คือความตื่นเต้น และเมื่อคุณอายุ 14 หรือ 15 นี่แหละที่สิ่งที่คุณต้องการมากที่สุด" ซูซานาจบคำกล่าวด้วยเสียงหัวเราะ.