รายงาน : "2549 ปี คนพิการ" รุกทวงถาม "สิทธิ" จากรัฐ

เมื่อเอ่ยถึง..."คนพิการ"
สำหรับสังคมไทยแล้ว ยังมีทัศนคติต่อ "คนพิการ" อย่างผิดๆ
บางคนยังรู้สึกว่า "คนพิการ" ต่ำต้อยและดูถูกเหยียดหยาม
ทั้งที่คนเหล่านั้นก็เป็น "มนุษย์" เหมือนกับคนปกติทั่วไป
เพียงแต่ว่าเขาเหล่านั้นมีความบกพร่องทางร่างกายบางประการเท่านั้น
เมื่อสังคมไทยไม่ค่อยให้ความสำคัญกับคนพิการ ส่งผลให้ "ภาครัฐ" ปล่อยปละละเลยไม่ค่อยดูแล "คนพิการ" ไปด้วย
แต่...ต่อไปนี้ไม่ได้แล้ว
เพราะ "คนพิการ" กำลังผนึกกำลังกัน มีการตั้งคณะกรรมการของคนพิการขึ้นมา
และประกาศชัดเจนแล้วว่า ในปีหน้า (พ.ศ.2549) หากพบว่าหน่วยงานรัฐใดยังไม่จัดทำ "สิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ" ตามกฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพและคนชรา พ.ศ.2548 ที่มีผลบังคับใช้มาตั้งแต่ 1 กันยายน 2548
ถือว่าเป็นการ "ละเมิดสิทธิคนพิการ" จะดำเนินการยื่นฟ้องต่อศาลปกครองทันที
เพื่อให้ศาลปกครองสั่งบังคับให้หน่วยงานรัฐนั้นสร้าง "สิ่งอำนวยความสะดวกให้แก่คนพิการ" ตามที่กฎกระทรวงกำหนดและตามที่รัฐธรรมนูญหลายมาตรารับรองสิทธิคนพิการไว้
ถือว่า...ปีหน้า "เป็นปีที่คนพิการประกาศเป็นปีแห่งการฟ้องร้องรัฐ เพื่อเรียกร้องสิทธิที่จะได้รับสิ่งอำนวยความสะดวกจากรัฐ"
นอกจากนี้ ขณะนี้มีการยกร่างอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิคนพิการ ซึ่งกำหนดไว้ชัดเจนว่า คนที่มีความพิการก็เป็นมนุษย์เช่นเดียวกับคนอื่น
ซึ่งตามอนุสัญญานี้ มีหลักการว่าด้วยการไม่เลือกปฏิบัติหรือขจัดการไม่เลือกปฏิบัติและการให้ความสะดวกอย่างมีเหตุมีผล
ดังนั้น หากไม่ทำเข้าข่ายเลือกปฏิบัติ เพราะเป็นความต้องการขั้นพื้นฐานที่รับรองไว้ในหลักการสิทธิมนุษยชน
ว่าที่จริงแล้ว...สังคมโดยรวมและสิ่งแวดล้อมภายนอกต่างหากที่เป็นผู้สร้างความพิการขึ้น
นั่นหมายความว่า ความบกพร่องหรือความแตกต่างในเรื่องลักษณะบุคลิกต่างๆ ของคน ไม่ถือเป็น "ความพิการ" เพราะเป็นความหลากหลายของมนุษยชาติ
ขณะนี้สิ่งที่บุคคลที่มีปัญหาทางด้านร่างกายกำลังเผชิญอยู่คือ กว่า 90 เปอร์เซ็นต์ของอาคารและสิ่งปลูกสร้าง ระบบขนส่งสาธารณะและระบบข้อมูลข่าวสาร เป็นอุปสรรคและสร้างความพิการให้มีมากขึ้น
อย่างสถานที่ราชการ เช่น ศาลากลางจังหวัด ยังเน้นในเรื่องความโอ่โถงมีบันไดหลายขั้นและมีความชันมาก
ซึ่งแสดงให้เห็นว่า นึกถึงแต่ประโยชน์ใช้สอยของคนกลุ่มใหญ่ โดยไม่ได้คำนึงถึงประโยชน์ใช้สอยของคนพิการซึ่งเป็นคนกลุ่มน้อย
อย่าว่าแต่คนพิการหรือผู้สูงอายุที่มีความอ่อนแอในทางร่างกายเลย แม้กระทั่งคนปกติธรรมดาขึ้นบันไดศาลากลางจังหวัดแต่ละที ต้องหยุดพักเป็นระยะๆ ด้วยความเหนื่อยหอบ
อย่างระบบขนส่งสาธารณะของบ้านเราในขณะนี้ ไม่มีทางเลือกสำหรับผู้พิการที่ใช้รถเข็นเลย ยิ่งถ้าเป็นรถเมล์ด้วยแล้ว ยิ่งหมดสิทธิ
ส่วนมากคนพิการต้องใช้ "แท็กซี่" ในการเดินทาง ซึ่งต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทางสูง ขณะที่คนพิการส่วนใหญ่มีรายได้น้อย
แท็กซี่กลายเป็นระบบขนส่งสาธารณะที่ดีที่สุดสำหรับคนพิการในประเทศนี้ ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องช่างแปลกประหลาดเหลือเกิน แทนที่จะเป็นระบบขนส่งสาธารณะของรัฐ
"กฤษณะ ไชยรัตน์" พิธีกรโทรทัศน์ชื่อดัง ซึ่งทุกวันนี้ต้องนั่งรถเข็น บอกว่า ที่จริงแล้วความพิการกับคนพิการนั้นไม่มีแล้ว มีแต่สภาพแวดล้อมเท่านั้นที่ก่อให้เกิดความพิการ สถานที่ราชการหลายแห่งยังไม่มี "ทางลาด" ให้คนพิการนั่งรถเข็นขึ้นไปได้
"สภาพแวดล้อมที่ไม่พิการ คือ สภาพแวดล้อมที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการนั่นเอง อย่างญี่ปุ่น ไม่มีความพิการ เพราะคนพิการในประเทศญี่ปุ่นสามารถใช้ชีวิตได้เหมือนคนปกติทั่วไป เนื่องจากรัฐจัดสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการไว้ให้อย่างครบครัน สามารถใช้ล้อเดินต่างเท้าได้อย่างสบายๆ"
สำหรับงบประมาณสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการนั้น จะกระจายไปตามหน่วยงานรัฐต่างๆ
ที่ผ่านมาหน่วยงานรัฐไหนที่มี "ใจ" ให้แก่คนพิการ ก็สร้างสิ่งอำนวยความสะดวกให้
ส่วนหน่วยงานรัฐไหนที่ "ไม่มีใจ" ก็ไม่ทำ
ซึ่งหน่วยงานรัฐส่วนมากก็ไม่ทำกัน
อย่างไรก็ตาม ตอนนี้ก็เริ่มมีข่าวดีสำหรับคนพิการบ้างแล้ว
นั่นคือ ร่าง พ.ร.บ.พัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ซึ่งร่างดังกล่าวกำลังจะเข้าสู่สภา
ซึ่งเนื้อหาตามร่าง พ.ร.บ.ฉบับดังกล่าว อนุญาตให้คนพิการนำรถเข็น สุนัขนำทางสำหรับคนพิการ ขึ้นขนส่งสาธารณะของรัฐทุกประเภทได้โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม
และ...สิ่งหนึ่งที่รัฐต้องคำนึงถึงเวลาสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ คือ ต้องให้คนพิการมีส่วนร่วมในการทดลองใช้ด้วยว่าใช้ได้หรือไม่ มิฉะนั้นจะเกิดความสูญเปล่า สร้างแล้วต้องมาทุบ แก้ไขกันใหม่อีก
สภาพแวดล้อมที่มีสิ่งอำนวยความสะดวก เป็นความจำเป็นขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิตของคนพิการ
ซึ่งเหมือนกับมนุษย์ปกติที่ต้องการอากาศบริสุทธิ์หายใจ ซึ่งเป็นสิทธิของมนุษยชาติทุกคน
สิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ เป็น "ประตู" ที่ทำให้คนพิการออกจาก "บ้าน" สู่สังคมได้
ที่ผ่านมา คนพิการทำประโยชน์ให้กับประเทศชาติได้จำกัด ก็เพราะไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับพวกเขา
เมื่อใดก็ตามที่สภาพแวดล้อมเอื้ออำนวยให้ คนพิการก็จะสามารถใช้ชีวิตได้เหมือนกับคนปกติทั่วไป สังคมเราจะมีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอีกมาก เพราะคนพิการนั้นด้อยในเรื่องหนึ่ง แต่จะเด่นอีกหลายเรื่องซึ่งจะทำให้ประเทศชาติของเราพัฒนาไปอีกมาก
**โต๊ะข่าวการเมือง**